Open Journal Systems

Transformacja kosmosu w literaturze międzytestamentalnej

Marek Parchem

Abstrakt


W literaturze międzytestamentalnej, zwłaszcza w pismach o charakterze apokaliptycznym, pojawia się motyw transformacji kosmosu, który stanowi ostatni etap wydarzeń eschatologicznych. Świat skażony grzechem i zdominowany przez siły zła zostanie w czasach ostatecznych przemieniony i odnowiony przez Boga w rzeczywistość doskonałą, gdzie na wieki panować będzie sprawiedliwość i dobro. W niniejszym opracowaniu zostanie omówiona koncepcja transformacji kosmosu, która pojawia się w różnych dokumentach należących do literatury międzytestamentalnej, mianowicie w dziełach egzegetycznych, gdzie pojawiają się również elementy apokaliptyczne (Księga Jubileuszów: Jub 1,29; 4,26; Księdze starożytności biblijnych Pseudo-Filona: LAB 3,10), w zwojach z Qumran (Reguła zrzeszenia: 1QS 4,25) oraz w apokalipsach (Księga astronomiczna: 1 Hen 72,1; Apokalipsa tygodni: 1 Hen 91,14-17; Apokalipsa zwierząt: 1 Hen 90,37-38; Księga przypowieści: 1 Hen 45,4-5; Czwarta Księga Ezdrasza: 4 Ezd 7,28-31.75.113-114; Apokalipsa Barucha syryjska: 2 Bar 32,1-6; 57,1-3).

Słowa kluczowe


transformacja kosmosu; odnowienie świata; eschatologia; apokaliptyka żydowska; literatura międzytestamentalna

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Aune D.E. – Stewart E., „From the Idealized Past to the Imaginary Future: Eschatological Restoration in Jewish Apocalyptic Literature”, Restoration: Old Testament, Jewish, and Christian Perspectives (red. J.M. Scott) (JSJSup 72; Leiden: Brill 2001) 147-177.

Black M., The Book of Enoch or 1 Enoch: A New English Edition with Commentary and Textual Notes (SVTP 7; Leiden: Brill 1985).

Black M., „The New Creation in 1 Enoch”, Creation, Christ and Culture. Studies in Honour of T.F. Torrance (red. R.W.A. McKinney) (Edinburgh: T. & T. Clark 1976) 13-21.

Charles R.H., The Book of Jubilees or the Little Genesis (London: Adam and Charles Black 1902).

Dexinger F., Henochs Zehnwochenapokalypse und offene Probleme der Apokalyptikforschnug (StPB 29; Leiden: Brill 1977).

Gurtner D.M., Second Baruch: A Critical Edition of the Syriac Text. With Greek and Latin Fragments, English Translation, Introduction and Concordance (JCTCRS 5; New York, NY – London: T&T Clark 2009).

Harnisch W., Verhängnis und Verheißung der Geschichte: Untersuchungen zum Zeit- und Geschichtsverständnis im 4. Buch Esra und in der syr. Baruchapokalypse (FRLANT 97; Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht 1969).

Harrington D.J., „Creation”, Encyclopedia of the Dead Sea Scrolls (red. L.H. Schiffman – J.C. VanderKam) (Oxford: Oxford University Press 2000) I, 155-157.

Henze M., Jewish Apocalypticism in Late First Century Israel: Reading Second Baruch in Context (TSAJ 142; Tübingen: Mohr Siebeck 2011).

Hogeterp A.L.A., Expectations of the End: A Comparative Traditio-Historical Study of Eschatological, Apocalyptic and Messianic Ideas in the Dead Sea Scrolls and the New Testament (STDJ 83; Leiden: Brill 2009).

Jacobson H., A Commentary on Pseudo-Philo’s Liber Antiquitatum Biblicarum with Latin Text and English Translation (AGAJU 31; Leiden: Brill 1996) I-II.

Klijn A.F.J., Der lateinische Text der Apocalypse des Esra (Texte und Untersuchungen zur Geschichte der altchristlichen Literatur 131; Berlin: Akademie-Verlag 1983).

Knibb M.A., The Ethiopic Book of Enoch: A New Edition in the Light of the Aramaic Dead Sea Fragments. I. Text and Apparatus. II. Introduction, Translation and Commentary (Oxford: Clarendon Press 1978).

Kondracki A., „Księga Jubileuszów”, Apokryfy Starego Testamentu (red. R. Rubinkiewicz) (PSB 13; Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Vocatio” 1999) 262-342.

Laskowski Ł., Pseudo-Filon, Księga starożytności biblijnych (Pisma apokryficzne 7; Kraków: Wydawnictwo WAM 2015).

Mędala S., „IV Księga Ezdrasza (4 Ezd)”, Apokryfy Starego Testamentu (red. R. Rubinkiewicz) (PSB 13; Warszawa: Vocatio 1999) 375-404.

Milik J.T., The Books of Enoch. Aramaic Fragments of Qumrân Cave 4 (Oxford: Clarendon Press 1976).

Murphy F.J., Pseudo-Philo: Rewriting the Bible (New York, NY – Oxford: Oxford University Press 1993).

Murphy F.J., The Structure and Meaning of Second Baruch (SBL.DS 78; Atlanta, GA: Scholars Press 1985).

Nickelsburg G.W.E., 1 Enoch 1: A Commentary on the Book of 1 Enoch, Chapters 1-36; 81-108 (Hermeneia; Minneapolis, MN: Fortress 2001).

Nickelsburg G.W.E. – VanderKam J.C., 1 Enoch 2: A Commentary on the Book of 1 Enoch, Chapters 37-82 (Hermeneia; Minneapolis, MN: Fortress 2012).

Olson D.C., A New Reading of the Animal Apocalypse of 1 Enoch: „All Nations Shall Be Blessed”. With a New Translation and Commentary (SVTP 24; Leiden: Brill 2013).

Parchem M., „«Co stanie się przy końcu dni» (Dn 2,28): wydarzenia czasów eschatologicznych w świetle żydowskich pism apokaliptycznych okresu międzytestamentalnego”, Czas Apokalipsy. Wizje dni ostatecznych w kulturze europejskiej od starożytności do wieku XVII (red. K. Zalewska-Lorkiewicz) (Warszawa: Wydawnictwo Neriton 2013) 26-35.

Perrot C. – Bogaert P.M. – Harrington D.J., Pseudo-Philon: Les Antiquites Bibliques. II. Introduction litteraire, commentaire et index (SC 230; Paris: Cerf 1976).

Puech E., „Resurrection: The Bible and Qumran”, The Bible and the Dead Sea Scrolls. II. The Dead Sea Scrolls and the Qumran Community (red. J.H. Charlesworth) (Waco, TX: Baylor University Press 2006) 247-281.

Rubinkiewicz R., „Księga Henocha etiopska (I Księga Henocha)”, Apokryfy Starego Testamentu (red. R. Rubinkiewicz) (PSB 13; Warszawa: Vocatio 1999) 144-189.

Ruiten J.T.A.G.M. van, „The Influence and Development of Is 65,17 in 1 En 91,16”, The Book of Isaiah – Le livre d’Isaïe: Les oracles et leurs relectures. Unité et complexité de l’ouvrage (red. J. Vermeylen) (BETL 81; Leuven: Peeters Publishers 1989) 149-174.

Russell D.M., The „New Heavens and New Earth”: Hope for the Creation in Jewish Apocalyptic and the New Testament (Studies in Biblical Apocalyptic Literature 1; Philadelphia, PA: Visionary Press 1996).

Russell D.S., The Method and Message of Jewish Apocalyptic, 200 BC – AD 100 (OTL; Philadelphia, PA: Westminster Press 1964).

Schürer E., The History of the Jewish People in the Age of Jesus Christ (175 B.C. – A.D. 135). A New English Version Revised and Edited by G. Vermes, F. Millar, M. Black (Edinburgh: T&T Clark 1995).

Stephens M.B., Annihilation or Renewal? The Meaning and Function of New Creation in the Book of Revelation (WUNT II/307; Tübingen: Mohr Siebeck 2011).

Stone M.E., Features of the Eschatology of IV Ezra (HSS 35; Atlanta, GA: Scholars Press 1989).

Stone M.E., Fourth Ezra. A Commentary on the Book of Fourth Ezra (Hermeneia; Minneapolis, MN: Fortress 1990).

Stuckenbruck L.T., 1 Enoch 91-108 (CEJL; Berlin – New York: Walter de Gruyter 2007).

Tiller P.A., A Commentary on the Animal Apocalypse of 1 Enoch (SBL.EJIL 4; Atlanta, GA: Scholars Press 1998).

VanderKam J.C., The Book of Jubilees: A Critical Text (CSCO 510 – Scriptores aethiopici 87; Louvain: Peeters 1989).

VanderKam J.C., The Book of Jubilees: Translation (CSCO 511 – Scriptores aethiopici 88; Louvain: Peeters 1989).

Woźniak J., „Apokalipsa Barucha syryjska”, Apokryfy Starego Testamentu (red. R. Rubinkiewicz) (PSB 13; Warszawa: Vocatio 1999) 407-442.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Verbum Vitae | Instytut Nauk Biblijnych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II