Open Journal Systems

Bojanowski – Norwid. Projekcja spotkania

Józef Franciszek Fert

Abstrakt


Dwaj wielcy protagoniści polskiego odrodzenia w wieku dziewiętnastym: Edmund Bojanowski (1814-1871), dziś błogosławiony Kościoła katolickiego, i Cyprian Norwid (1821-1883), dziś jeden z powszechniej znanych poetów polskich, tête à tête najprawdopodobniej nigdy się nie spotkali, choć okazji ku temu nadarzyło się co najmniej kilka. Tak więc na tym zdaniu można by zakończyć cały wywód. A jednak...

A jednak byli sobie – może nawet o tym nie wiedząc – bardzo bliscy duchowo, a w pewnych sferach stanowili wręcz nieodzowne uzupełnienie i dopełnienie swych dzieł i działań. Nie wiemy do końca, czy Bojanowski i Norwid spotkali się osobiście. Ale jeśliby tak się zdarzyło, to o czym ci dwaj niezwykli ludzie rozmawialiby ze sobą?

Myślę, że jednym z najważniejszych tematów ich rozmowy mogłaby być świętość pracy.

I dla Norwida, i dla Bojanowskiego kwestie pracy stanowią fundamentalny problem intelektualny, moralny i praktyczny. Taka też była chwila dziejowa, czas, w którym na arenę procesów społecznych z coraz większą mocą wchodził żywioł ludowy – chłopski, jak w zasadzie na ziemiach polskich, i robotniczy – w Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych, ale też w Polsce ze swymi wielkimi centrami przemysłowymi, jak Poznań, Górny Śląsk, Łódź, Warszawa czy Lwów.

W idei Bojanowskiego, wyrosłej z troski o dobre wychowanie dzieci, szczególne miejsce zajmuje właśnie praca jako jeden z fundamentalnych czynników kształtowania człowieka. Poprzez najdrobniejsze zajęcia, aż do poważnych czynów kształtuje się uważna i poważna postawa wobec życia. Bojanowski w swych notatkach poświęconych szczególnie właśnie „wychowaniu w ochronach” detalicznie i skrupulatnie wylicza prace, które mogą być wykorzystywane wychowawczo. A równocześnie wskazuje, że: „Każda robota, oprócz zwyczajnego biegu, ma i swoje uroczyste wykonanie w kształcie obrządku.” Wizja wychowawcza Bojanowskiego harmonijnie splata trzy główne czynniki: praktyczny aspekt każdej, nawet najdrobniejszej pracy, powiązanie procesu wychowawczego z szerszą perspektywą religijną i zasadniczy udział w procesach wychowawczych żywiołu estetycznego, którego najważniejszym czynnikiem jest mądra zabawa. To spojrzenie na pracę jako instrument cywilizacyjnego kształcenia, a równocześnie czynnik kierujący myśli i dążenia ludzkie ku celom wyższym (religijnym, artystycznym, etycznym...) jest uderzająco bliskie zarówno Bojanowskiemu, jak i Norwidowi – wielkim Polakom wieku dziewiętnastego.


Słowa kluczowe


Edmund Bojanowski, Cyprian Norwid, praca, świętość, kształcenie, wychowanie, zgromadzenie służebniczek, spotkanie, korespondencja, projekcja;

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bibliografia

Bojanowski E., Dziennik, Objaśnił, skomentował i wstępem poprzedził Leonard Smołka, t. I-IV, Wrocław 2009.

Gigilewicz E., s. Opiela M. L. (red.), Prace, szkice i notatki Edmunda Bojanowskiego. Inedita, t. I, Lublin 2016.

Gmerek K., „Pokłosie. Zbieranka literacka na korzyść sierot”, „Biblioteka” 14 (23), 2010

Halkiewicz-Sojak G., Byron w twórczości Norwida, Toruń 1994.

Kochanowski J., Dzieła polskie, oprac. J. Krzyżanowski, Warszawa 1980.

Kopciński J. (red.), Norwid bezdomny. W 180 rocznicę urodzin poety, Warszawa 2002.

Korespondencja Edmunda Bojanowskiego z lat 1829-1871, t. I-II, Objaśnił, skomentował i zarysem monograficznym poprzedził Leonard Smołka, Wrocław 2001.

Kubiak B., Historia Pudliszek. Józef Łubieński, nowy właściciel. http:/krobia.hom.pl.

Lenartowicz T., Poezje wybrane, wybrał, wstępem i przypisami opatrzył P. Hertz, Warszawa 1957.

Lenartowicz T., Jabłonowska J., Korespondencja, oprac. J. Fert, Lublin 2004.

Motty M., Przechadzki po mieście, oprac. Z. Grot, t. I, Warszawa 1957.

Norwid C. K., Pisma wszystkie, zebrał, tekst ustalił, wstępem i uwagami krytycznymi opatrzył J. W. Gomulicki, t. I – XI, Warszawa 1971 – 1976.

Norwid C. K., Dzieła wszystkie, red. nacz. S. Sawicki, t. IV, Lublin 2011.

Szweykowski Z. (red.), Literackie przystanki nad Wartą, Poznań 1962.

Trojanowiczowa Z., Dambek Z. Kalendarz życia i twórczości Cypriana Norwida. t. I: 1821-1860, Poznań 2007.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.



Redakcja Zeszytów Naukowych KUL, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

Teksty w czasopiśmie są dostępne na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0).

Numery czasopisma sprzed roku 2017 w wersji PDF są do pobrania  > tutaj.