Open Journal Systems

Aksjologiczne problemy związane z najnowszą literaturą polską. Casus prozy Jakuba Żulczyka

Dorota Kulczycka

Abstrakt


Autorka artykułu stawia śmiałą tezę, że współczesna literatura polska w wielu przypadkach (a na pewno w przypadku omawianej tu prozy i scenariuszy pisanych przez Jakuba Żulczyka) nie diagnozuje jedynie sytuacji obyczajowej, ale również stwarza pewne wzorce zachowania. Używając pojęcia „przemocy symbolicznej” (ukonstytuowanego przez Pierre’a-Félixa Bourdieu), twierdzi, że takie pisarstwo generuje również patologiczne i szkodliwe społecznie zachowania. Szczególnie niebezpiecznym moralnie zjawiskiem jest narastająca w literaturze wulgaryzacja języka. Jest to w istocie błędne koło: społeczeństwo podpowiada pewne wulgarne środki wyrazu; pisarz, nagminnie je stosując, daje przyzwolenie by właśnie tak, a nie inaczej wysławiać się i postępować. Uczenie się niewłaściwych zachowań zachodzi dzięki procesom, które psychologia nazywa torowaniem (ang. priming), modelowaniem i budowaniem skryptów (ang. Scripts). Opisywane w artykule zjawiska, chociaż dotyczą przede wszystkim prozy polskiej, mają charakter uniwersalny. Zainteresowanie czytelnika z zagranicy mogą wzbudzić zwłaszcza psychologiczne konsekwencje odbioru literatury popularnej przejawiającej wymienione przez autorkę tendencje.

Słowa kluczowe


proza polska, aksjologia, recepcja dzieła literackiego, modelowanie, torowanie umysłu,skrypty

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


BIBLIOGRAFIA ZAŁĄCZNIKOWA:

„Gazeta Międzyszkolna”, 8 sierpnia 2016, http://www.gazetamiedzyszkolna.pl/2016/08/08/czytelnictwo-az-86-mlodych-ludzi-czyta-ksiazki/, [dostęp: 2018-04-05].

„Newsweek Polska”, 21 kwietnia 2017. Zob.: http://www.newsweek.pl/styl-zycia/raport-czytelnictwa-w-polsce-ile-ksiazek-czytaja-polacy-,artykuly,409201,1.html, [dostęp: 2018-04-05].

Belcer A., Promowanie czytelnictwa i bibliotek z pomysłem: przegląd wybranych akcji czytel-niczych, „Podkarpackie Studia Biblioteczne”, Nr 4 (2015), http://psb.ur.edu.pl/sites/default/files/pdf/promowanie_czytelnictwa_i_bibliotek_z_pomyslem.pdf, [dostęp: 2018-06-21].

Biblia Wujka – Pismo święte Starego i Nowego Testamentu, w przekładzie polskim W.O. Ja-kuba Wujka S.J., tekst poprawili oraz wstępami i krótkim komentarzem opatrzyli: ks. S. Styś S.J., ks. W. Lohn S.J., Kraków 1962.

Bronk A. SVD, Krajobraz postmodernistyczny, „Ethos” Rok 9, 1996 nr 1-2 (33-34), s. 79-100.

Chrońmy dzieci i młodzież przed pornografią, http://www.citizengo.org/pl/157711-do-ministra-cyfryzacji-szanowny-panie-ministrze-w-obliczu-ogolnej-dostepnosci-internetu-bez, [dostęp: 2018-03-10].

Dzięki odstawieniu używek odzyskałem pracę (https://www.youtube.com/watch?v=YRLbV947O7s - dostęp: 2018-05-11).

Farnicka M., Liberska H., Niewiedział D., Psychologia agresji, wybrane problemy, Warszawa 2016.

Farnicka M., Przemiany realizacji zadań rozwojowych. Ewolucja czy rewolucja?, Zielona Góra 2011.

Godlewska P., Świecki seksuolog: pornografia może doprowadzić do końca Kościoła!, [wy-wiad z Bogdanem Stelmachem], aktualizacja 18.12.2017, [dostęp: 2018-06-20].

Gołaszewska M., Kim jest artysta?, Warszawa 1986.

Gołaszewska M., Estetyka i antyestetyka, Warszawa 1984.

Gołaszewska M., Kryzys estetyki?, Kraków 1983.

Grzegorczyk A., Anioł po katastrofie, Warszawa 1995.

Horubała A., Cienka zupka Gretkowskiej, „Do Rzeczy. Tygodnik Lisickiego”, nr 35/237, 28 sierpnia – 3 września 2017, s. 40-42.

Horubała A., Żulczyk rządzi!, „Do Rzeczy. Tygodnik Lisickiego”, nr 19/221, 8-14 maja 2017, s. 42-44 – recenzja książki, Wzgórze psów.

http://bibliotekachojnice.pl/hasla-promujace-czytanie-ksiazek/; https://zsgsiedlec.wordpress.com/2016/05/03/nagrodzone-hasla-reklamujace-biblioteke-i-czytanie/; [dostęp: 2018-06-21].

Jazownik L., Wyzwolić moc lektury. Aksjologiczno-dydaktyczny sens dzieła literackiego, Zie-lona Góra 2004.

Kahneman D., Pułapki myślenia. O myśleniu szybkim i wolnym, tł. P. Szymczak, Poznań 2002.

Kobieta śmierdząca człowiekiem, [z Jakubem Żulczykiem] rozmawiały A. Drotkiewicz i A. Dziewit-Meller, „Wysokie Obcasy”, 30 listopada 2008, http://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/1,96856,5992077,Kobieta_smierdzaca_czlowiekiem.html, [dostęp: 2018-05-06].

Koch S., Psychologia wobec przejawiających się koncepcji jednolitej wiedzy, tłum. R. Sta-chowski, w: Behawioryzm i fenomenologia, red. T.W. Wann, (różni tłumacze), Kraków 2002, s. 11-62.

Kopaliński W., Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, wydanie jedenaste, Wie-dza Powszechna, Warszawa 1980.

Kopaliński W., Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, wydanie jedenaste, War-szawa 1980.

Koszewska A., Koncepcja antropologiczna zawarta w rozprawie Osoba i czyn Karola Wojtyły jako podstawa refleksji o twórczości artystycznej, w: Kultura nie tylko literacka. W kręgu myśli Karola Wojtyły –Jana Pawła II, część 2, „Scripta Humana” t. 10, redakcja naukowa D. Kulczycka i A. Seul, Zielona 2018.

Krahé B., Agresja, przekł. J. Suchecki, Gdańsk 2005.

Lorenz K., Odwrotna strona zwierciadła. Próba historii naturalnej ludzkiego poznania, tłum. K. Wolicki, seria Biblioteka Myśli Współczesnej, http://www.objawienia.pl/sub/lorenz/lorenz0.html, [dostęp: 2018-04-18].

Lyotard J.-F., Kondycja ponowoczesna. Raport o stanie wiedzy, przeł. M. Kowalska i J. Mi-gasiński, Warszawa 1997.

Mądrzycki T., Psychologiczne prawidłowości kształtowania się postaw, Warszawa 1977.

Mead G. H., Umysł, osobowość i społeczeństwo, przeł. Z. Wolińska, wstępem opatrzyła A. Kłoskowska, Warszawa 1975.

Niwińska A., Ocalić od porno, „Do Rzeczy. Tygodnik Lisickiego”, nr 2/255, z 8-14 stycznia 2018 r., s. 36-37. Bogdan Stelmach, seksuolog: Pornografia powoduje przewlekłą chorobę mózgu, 10 lutego 2017, http://telewizjarepublika.pl/bogdan-stelmach-seksuolog-pornografia-powoduje-przewlekla-chorobe-mozgu,44417.html, [dostęp: 2018-06-20].

O wartościowaniu w badaniach literackich, pod red. S. Sawickiego, W. Panasa, Lublin 1986.

Sawicki S., Chrześcijańskie wartości poezji Norwida, Lublin 1986.

Sawicki S., Wartość - sacrum - Norwid, Lublin 1994.

Shattuck R., Wiedza zakazana. Od Prometeusza do pornografii, przekład M. Borowska, Kra-ków 1999.

Skinner B. F., Poza wolnością i godnością, przeł. W. Szelenberger, przedmową opatrzył J. Szacki, Warszawa 1978.

Skinner B. F., Pół wieku behawioryzmu, tłumaczenie Jerzy Siuta, w: Behawioryzm i fenome-nologia…, s. 99-135.

Słowacki J., Beniowski, oprac. A. Kowalczykowa, BN seria I nr 13/14, Wrocław 1996.

Stróżewski W., W kręgu wartości, Kraków 1992.

Szahaj A., Co to jest postmodernizm?, „Ethos” Rok 9, 1996 nr 1-2 (33-34), s. 63-78.

Tavris C., Wade C., Psychologia. Podejścia oraz koncepcje, przekł. J. Gilewicz, Warszawa 1999.

Taylor Ch., Etyka autentyczności, przekład A. Pawelec, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, Kraków 1996.

Wóycicki K., Rozbiór literacki w szkole. Podręcznik dla nauczycieli, Warszawa 1921.

Wysocki G., Nie jestem polskim Kingiem ani Tarantino. Jak to w ogóle brzmi?, [wywiad z Jakubem Żulczykiem], 10 listopada 2017, https://magazyn.wp.pl/artykul/jakub-zulczyk-nie-jestem-polskim-kingiem-ani-tarantino-jak-to-w-ogole-brzmi, [dostęp: 2018-03-12].

Żulczyk J., Instytut, Kraków 2010.

Żulczyk J., Radio Armageddon, Warszawa 2015.

Żulczyk J., Ślepnąc od świateł, Warszawa 2015.

Żulczyk J., Wzgórze psów, Warszawa 2017. Żulczyk J., Zmorojewo. Powieść fantastyczno-przygodowa, Warszawa 2011.

Żulczyk J., Zrób mi jakąś krzywdę, Warszawa 2018.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.



Redakcja Zeszytów Naukowych KUL, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

Teksty w czasopiśmie są dostępne na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0).

Numery czasopisma sprzed roku 2017 w wersji PDF są do pobrania  > tutaj.