Procedury dyscyplinarne w Kościele pierwotnym - Přibyl, Stanislav (Biuletyn Stowarzyszenia Kanonistów Polskich, 2024)
W artykule przywołano liczne dokumenty z okresu Kościoła pierwotnego, które świadczą o tym, że w Kościele nigdy nie panowała ani charyzmatyczna anarchia, ani bezgraniczna demokracja. Niemniej jednak dane dotyczące ustroju Kościoła, które są nam przekazywane poprzez Pismo Święte, zwłaszcza Nowy Testament i pisma Ojców Apostolskich, nie znajdują się w formie systematycznego traktatu. Raczej spotyka się go sporadycznie, głównie w związku z rozwiązaniem jakiegoś konkretnego problemu. Dlatego konieczne jest uporządkowanie tych różnych wzmianek w logicznej zgodności. W artykule w pierwszej kolejności podjęto analizę problematyki władzy charyzmatycznej, opisanej przede wszystkim w Dziejach Apostolskich, listach Pawłowych, a zwłaszcza w traktacie wczesnochrześcijańskim Didache. Traktat ten wspomina także o hierarchicznych obowiązkach biskupów i diakonów, które także można dostrzec już w Nowym Testamencie obok obowiązków apostołów, proroków, nauczycieli, ewangelistów i prezbiterów. Niektóre z wymienionych urzędów kościelnych pełnią przede wszystkim rolę misyjną, inne powołane są do opieki duszpasterskiej nad istniejącymi i stabilnymi wspólnotami chrześcijańskimi. Porządek kościelny opisany w osiemnastym rozdziale Ewangelii według św. Mateusza adresowany jest głównie do tych wspólnot stabilnych. Pierwszy List Klemensa, napisany jeszcze w I w. chrześcijaństwa, daje świadectwo o usunięciu prezbiterów w Kościele korynckim i interwencji władzy rzymskiej w tym sporze. Prawo kanoniczne, które stopniowo zaczęło się rozwijać w Kościele, poszło bezpośrednio w ślady tych zwyczajów dyscyplinarnych, które znamy z literatury wczesnochrześcijańskiej.