Zmartwychwstanie w śmierci. Dyskusja Josepha Ratzingera z Gisbertem Greshake



Abstrakt

Artykuł stanowi próbę rekonstrukcji sporu, jaki miał miejsce w drugiej połowie XX wieku w łonie katolickiej eschatologii. Spór ten wywołał profesor teologii dogmatycznej z Tybingi, a potem z Wiednia, Gisbert Greshake, twierdząc, że zmartwychwstanie człowieka dokonuje się już w momencie jego śmierci, nie zaś dopiero na końcu czasów, podczas paruzji Jezusa Chrystusa. Punktem wyjścia dla tej teorii była reinterpretacja rozumienia pojęć materii, materialności, ciała i cielesności. Przeciwko tej teorii wystąpił Joseph Ratzinger, późniejszy papież Benedykt XVI, broniący pozycji tradycyjnej eschatologii w tym względzie. Artykuł kończy refleksja poświęcona miejscu i wadze tej kontrowersji w kontekście odnowy katolickiej eschatologii w XX wieku oraz w teologii współczesnej.


Słowa kluczowe

Joseph Ratzinger/Benedykt XVI; Gisbert Greshake; eschatologia; teoria zmartwychwstania w śmierci; święty Tomasz z Akwinu

Bokwa I., Trynitarno-chrystologiczna interpretacja eschatologii w ujęciu Hansa Ursa von Balthasara, Wydawnictwo Diecezji Radomskiej AVE, Radom 1998
Bokwa I., Gott ist Fülle. Kleine Eschatologie, Wydawnictwo Diecezjalne Sandomierz, Sandomierz 2004
Bokwa I., Eschatologiczne perspektywy ludzkiej egzystencji jako paradygmat sensu, „Studia Gnesnensia” 26(2012) s. 69-87
Greshake G., Auferstehung der Toten. Ein Beitrag zur gegenwärtigen theologischen Diskussion über die Zukunft der Geschichte, Ludgerus-Verlag Hubert Wingen, Essen 1969
Greshake G., Das Verhältnis „Unsterblichkeit der Seele” und „Auferstehung des Leibes” in problemgeschichtlicher Sicht, w: G. Greshake, G. Lohfink, Naherwartung – Auferstehung – Unsterblichkeit. Untersuchungen zur christlichen Eschatologie, Quaestiones disputates 71, 3. erweit. Aufl., Verlag Herder, Freiburg-Basel-Wien 1978

Greshake G., Stärker als der Tod. Zukunft, Tod, Auferstehung, Himmel, Hölle, Fegfeuer, 10. Aufl., Matthias Grünewald Verlag, Mainz 1988

Greshake G., Życie silniejsze niż śmierć. O nadziei chrześcijańskiej, tłum. J. Kubaszczyk, Wydawnictwo W drodze, Poznań 2010 (tytuł oryginału: Leben – stärker als der Tod. Von der christlichen Hoffnung, Verlag Herder GmbH Freiburg in Breisgau 2008)

Hładowski W., Zarys apologetyki. Analiza chrześcijańskiej refleksji nad wiarygodnością Objawienia, Wydawnictwo ATK, Warszawa 1980
Irla S., Ze śmierci do życia. Koncepcja zmartwychwstania w śmierci w ujęciu Gisberta Greshakego i jej recepcja we współczesnej teologii, Wydawnictwo Diecezji Tarnowskiej Biblos, Tarnów 2000
Nowak P., Ewolucja doktryny chrystologicznej w teologicznej twórczości ks. Wincentego Granata (1900-1979), Warszawa 2017, mps pracy licencjackiej, Biblioteka UKSW
Nowicki A.S., Problem zmartwychwstania człowieka w teologii Ladislausa Borosa, „Studia Redemptorystowskie” 2(2004) nr 2, s. 187-200
Rahner K., Zur Theologie des Todes. Mit einem Exkurs über das Martyrium, Quaestiones disputatae 2, Verlag Herder, Freiburg in Breisgau 1958

Rahner K., Die Christologie innerhalb einer evolutiven Weltanschauung, w; tenże, Schriften zur Theologie, Bd. V, Benziger Verlag, Einsiedeln-Zürich-Köln 1970, s. 183-221

Rahner K., Słuchacz Słowa. Ugruntowanie filozofii religii, tłum. R. Samek, Wydawnictwo Marek Derewiecki, Kęty 2008
Ratzinger J., Eschatologie – Tod und ewiges Leben, J. Auer, J. Ratzinger, Kleine Katholische Dogmatik, Bd. IX, 6. erweit. Aufl., Verlag Friedrich Pustet Regensburg, Regensburg 1990 (wyd. pol.: J. Ratzinger, Eschatologia – śmierć i życie wieczne, tłum. M. Węcławski, Księgarnia Świętego Wojciecha, Poznań 1985
Ratzinger J., Eschatologia – śmierć i życie wieczne, tłum. J. Kobienia, w: J. Ratzinger, Opera omnia. T. X: Zmartwychwstanie i życie wieczne. Studia o eschatologii i teologii nadziei, Wydawnictwo KUL, Lublin 2014, s. 25-257
Ratzinger J., Opera omnia. T. X: Zmartwychwstanie i życie wieczne. Studia o eschatologii i teologii nadziei, tłum. J. Kobienia, K. Góźdź, M. Górecka (red.), Wydawnictwo KUL, Lublin 2014
Pobierz

Opublikowane
2017-12-20


Dział
Teologia systematyczna

Udostępnij

Bokwa, I. (2017). Zmartwychwstanie w śmierci. Dyskusja Josepha Ratzingera z Gisbertem Greshake. Kieleckie Studia Teologiczne, (16), 91-106. Pobrano z https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1059

Ignacy Edward Bokwa  bowak@interia.pl
UKSW Warszawa  Polska
https://orcid.org/0000-0003-3731-740X

IGNACY BOKWA - urodzony 1957, kapłan Diecezji Radomskiej (1982), doktor habilitowany nauk teologicznych w zakresie teologii dogmatycznej (1998), profesor tytularny nauk teologicznych (2011), profesor zwyczajny na Wydziale Teologicznym UKSW w Warszawie (2012). Członek Societas Oecumenica i Görres-Gesellschaft oraz Towarzystwa Teologów Dogmatyków, którego jest prezesem na kadencję 2014-2017. Stały współpracownik Redakcji Katolickiej Polskiego Radia. Prowadzi zajęcia na Wydziale Teologicznym UKSW w Warszawie, Instytut Dialogu Kultury i Religii oraz w WSD w Radomiu. Pola badań: teologia dogmatyczna, teologia kultury, teologia religii. W latach 1999-2012 członek Senatu UKSW. Ekspert Narodowego Centrum Nauki. Członek redakcji "Studia Theologica Varsaviensia" (od 1994). Ostatnio opublikował: Teologia w warunkach nowoczesności i ponowoczesności (2010) i I. Bokwa, M. Jagodziński (red.), Wobec nowego ateizmu (2011) oraz Wiara wobec współczesności (2014).




CitedBy Crossref
0

CitedBy Scopus
0



1. Zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994r., autor publikacji przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma Kieleckie Studia Teologiczne. Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

2. Za zgodą redakcji czasopisma opublikowane artykuły w Biblical Annals mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

3. Redakcja publikuje teksty on line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 3.0 PL.