https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/issue/feed Kieleckie Studia Teologiczne 2019-01-08T10:00:05-05:00 Tomasz Siemieniec kst@academicon.pl Open Journal Systems <p>„Kieleckie Studia Teologiczne” (skrót: KST) to rocznik wydawany&nbsp;od&nbsp;r. 2002 przez Wyższe Seminarium Duchowne w&nbsp;Kielcach. Wersją pierwotną czasopisma jest wersja papierowa. Celem czasopisma&nbsp;jest upowszechnianie wiedzy naukowej z zakresu nauk teologicznych, a w szczególności biblistyki, teologii systematycznej, teologii praktycznej, prawa kanonicznego, patrologii&nbsp;i historii Kościoła oraz dziedzin mających bezpośrednie powiązanie z naukami teologicznymi (filozofia, historia, literatura itp.). KST są&nbsp;czasopismem recenzowanym i punktowanym (MNiSW: 6 pkt.), indeksowananym w&nbsp;bazie BazHum, Index Copernicus Journal Master List oraz&nbsp;w&nbsp;bazie CEEOL.&nbsp;<a href="https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/about">Więcej &gt;</a></p> https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1889 Osoba Jezusa w Trójcy Świętej w nauczaniu Kościoła Chrześcijan Wiary Ewangelicznej 2019-01-08T04:23:21-05:00 Andrzej Jeziernicki jeziernicki@post.pl W nauczaniu Kościoła Chrześcijan Wiary Ewangelicznej osoba Pana Jezusa Chrystusa zajmuje centralne miejsce. Wynika to z zasady <em>solus Christus</em>, która mówi o jedynym pośrednictwie Jezusa pomiędzy Bogiem a ludźmi. Wszystko, co jako chrześcijanie otrzymujemy od Boga, mamy w imieniu Pana Jezusa. Podkreśla się ponadczasowość Syna Bożego, oznacza to, że nie było takiego czasu, w którym by On nie istniał. Zrodzony z Boga Ojca a nie stworzony – jest początkiem i końcem Bożego stworzenia. Jezus posiada imię Boże <em>Ja Jestem</em>, co czyni Jego osobę równą Bogu Ojcu i pozwala oddawać mu taką samą cześć. W nabożeństwie kładziony jest szczególny nacisk na uwielbienie imienia Pana Jezusa. Chrystus jest naszym Panem, a więc właścicielem i władcą wszystkich ludzi. To chyba najczęściej słyszane wyznanie pośród wyznawców Kościoła Chrześcijan Wiary Ewangelicznej. 2018-12-29T07:18:56-05:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1463 Cele małżeństwa w tradycji prawosławnej i katolickiej 2019-01-08T10:00:05-05:00 Magdalena Kapias magda-homa@wp.pl <p>Celem niniejszego tekstu jest wskazanie najistotniejszych kwestii w myśleniu o małżeństwie i jego celach w tradycji prawosławnej i katolickiej. Rozważania te trzeba bowiem odnawiać, aby z jednej strony rozpoznawać znaki czasu i otwierać się na Innego chrześcijanina, a z drugiej strony stać mocno przy tych wartościach, które są dobre i wymagają ochrony. O tym, że małżeństwo jest wartością stanowi jego nadprzyrodzony charakter, który urzeczywistnia się między innymi w charakterze sakramentu, przymierza, zjednoczenia cielesnego, komunii osób, apostolstwa małżonków.</p> <p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Refleksja św. Tomasza przybliża do zrozumienia celowości małżeństwa – „W duchu więc tomizmu możemy stwierdzić za Soborem Watykańskim II, że osobny sakrament umacnia i jakby konsekruje małżonków chrześcijańskich do obowiązków i godności ich stanu; wypełniając mocą tego sakramentu swoje zadania małżeńskie i rodzinne (…) zbliżają się małżonkowie coraz bardziej do osiągnięcia własnej doskonałości i obopólnego uświęcenia”<a title="" href="file:///C:/Users/MagdaKapias/Desktop/Cele%20ma%C5%82%C5%BCe%C5%84stwa%20w%20tradycji.docx#_ftn1">[1]</a>. Św. Augustyn próbował zdefiniować małżeństwo&nbsp; mając na celu obronę jego wartości. „Kościół prawosławny, tak, jak rzymskokatolicki uznaje świętość Augustyna, lecz jego doktrynalny autorytet w Prawosławiu jest daleki od bycia tak absolutnym, jak to było na Zachodzie”<a title="" href="file:///C:/Users/MagdaKapias/Desktop/Cele%20ma%C5%82%C5%BCe%C5%84stwa%20w%20tradycji.docx#_ftn2">[2]</a>.</p> <div><br clear="all"><hr align="left" size="1" width="33%"> <div> <p><a title="" href="file:///C:/Users/MagdaKapias/Desktop/Cele%20ma%C5%82%C5%BCe%C5%84stwa%20w%20tradycji.docx#_ftnref1">[1]</a> http://www.nonpossumus.pl/encykliki/sobor_II/gaudium_et_spes/II.php, 18.01.2017.</p> </div> <div> <p><a title="" href="file:///C:/Users/MagdaKapias/Desktop/Cele%20ma%C5%82%C5%BCe%C5%84stwa%20w%20tradycji.docx#_ftnref2">[2]</a>J. Meyendorff, <em>Małżeństwo w prawosławiu. Liturgia, teologia, życie</em>, Lublin 1995, s. 71.</p> </div> </div> 2018-12-29T07:21:54-05:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1725 Johna Hicka przewrót kopernikański w teologii. Rewolucja, której nie było? 2019-01-08T04:29:59-05:00 sylwia kleczkowska skleczkowska@yahoo.com <p>W 1973 roku w książce <em>God and the Universe of Faiths</em> John Hick wezwał do&nbsp; przeprowadzenia rewolucji kopernikańskiej w chrześcijańskiej teologii religii. Niniejszy artykuł koncentruje się szczególnie na tej rewolucji, teocentrycznym i realocentrycznym modelu wszechświata religii, i kwestionuje sens takiej rewolucji. Zdaniem Hicka,potrzeba rewolucji kopernikańskiej w teologii obejmuje radykalną transformację naszej koncepcji wszechświata religii i miejsca naszej własnej religii w tymże wszechświecie.&nbsp; Wiąże się z odejściem od dogmatu, iż chrześcijaństwo znajduje się w centrum wszystkich religii, aby uświadomić sobie, że to Bóg jest w centrum i że wszystkie religie, w tym nasze własne, krążą wokół Niego. W późniejszych pracach termin Bóg, będąc zbyt charakterystycznym dla chrześcijaństwa, został zastąpiony przez <em>the Real</em>. Ta myśl doprowadziła Hicka do uznania, że wszystkie religie są różnymi fenomenalnymi doświadczeniami tego samego, jednego boskiego noumenon, tego samego <em>Real</em> i są równoważnymi drogami zbawienia dla swoich wyznawców. Chociaż Hick ciągle zmieniał i rozwijał swoją ideę rewolucji kopernikańskiej, nigdy nie porzucił swojego&nbsp; podstawowego założenia, tj. Boga lub <em>Real</em> jako centrum wszechświata religii. Niemniej jednak nigdy nie udało mu się odejść od idei Boga w sensie chrześcijańskim. Nawet w swojej ostatecznej eschatologicznej wizji jego <em>the Real</em> pojawia się jako Bóg o cechach chrześcijańskich. W rezultacie kopernikańska rewolucja Hicka nigdy nie zdołała przekroczyć ptolemejskiego epicyklu, z którego desperacko próbował uciec. Trudno zatem znaleźć uzasadnienie dla sensowności takiej rewolucji w teologii.</p> 2018-12-29T07:24:43-05:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1733 Teologia minjung jako problem nie tylko ekumeniczny 2019-01-08T04:34:30-05:00 Piotr Kopiec petrko@kul.pl <span>Dziesiąte Zgromadzenie Ogólne Światowej Rady Kościołów w Pusan w 2013 roku zwróciło uwagę na sytuację chrześcijaństwa koreańskiego. Chrześcijaństwo to dynamicznie się rozwija, ale też targane jest wieloma konfliktami, które mają charakter nie tylko wyznaniowy, ale również ideologiczny. Specyficznym koreańskim prądem teologicznym jest teologia minjung, akcentująca teologiczne znaczenie dążenia do emancypacji z wielowymiarowego polityczno-społeczno-gospodarczego wykluczenia społecznego. Artykuł analizuje kontekst powstania teologii minjung, omawia główne jej pojęcia oraz założenia, dokonuje oceny jej redukcjonistycznych twierdzeń chrystologicznych, a także opisuje jej znaczenie dla globalnego ruchu ekumenicznego. </span> 2018-12-29T07:29:49-05:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1712 Maryja w świetle raportu z dialogu katolicko-zielonoświątkowego na płaszczyźnie światowej. Recepcja ustaleń mariologicznych przez polskich zielonoświątkowców 2019-01-08T04:38:04-05:00 Mariusz Orłowski mariusz_orlowski@o2.pl <p>W 1972 r. został zainicjowany teologiczny dialog Kościoła rzymskokatolickiego z przedstawicielami klasycznych Kościołów zielonoświątkowych. W jego drugiej fazie (1977-1982) podjęto m.in. zagadnienia mariologiczne.</p> <p>W <em>Raporcie końcowym</em>, który ukazał się w 1984 r., rzymscy katolicy i klasyczni zielonoświątkowcy zgodnie stwierdzili, że różne teksty biblijne wskazują na znaczenie Maryi w Nowym Testamencie. Kwestią sporną jest natomiast interpretacja tych „maryjnych” tekstów biblijnych, która prowadzi do rozbieżności pomiędzy katolicką a zielonoświątkową nauką o Maryi. Kolejnym punktem spornym pozostaje doktryna maryjna wyrażona w katolickich dogmatach maryjnych oraz jej konsekwencje znajdujące swój wyraz w maryjnej pobożności. Obie strony dialogu uznały historyczne źródła tytułu Matka Boga (gr. <em>Theotokos</em>), który przyjęto w wyniku dysput chrystologicznych podczas Soboru w Efezie w 431 r. W oparciu o teksty biblijne dialogujące strony zgodnie stwierdziły, że Maryja była dziewicą podczas poczęcia Jezusa. Zielonoświątkowcy nie przyjęli jednak katolickiej nauki o wiecznym dziewictwie Maryi. Brak podstaw biblijnych zdecydował o odrzuceniu przez stronę zielonoświątkową katolickich dogmatów o Niepokalanym Poczęciu i Wniebowzięciu Maryi. Rozpatrując zagadnienie wstawiennictwa Maryi, partnerzy dialogu zgodzili się, że Maryja nie zastępuje Jezusa Chrystusa, jedynego Pośrednika między Bogiem a ludźmi. Strona zielonoświątkowa nie zgodziła się jednak na uznanie praktyki wstawiennictwa Maryi w modlitwie. Rzymscy katolicy i klasyczni zielonoświątkowcy zgodzili się, że Maryi jako Matce Pana należy się szczególny szacunek, zastrzegając przy tym, że istnieją między nimi zasadnicze różnice w rozumieniu sposobu, w jaki ów szacunek powinien wyrażać się w Kościele.</p> <p>Poruszone podczas drugiej fazy dialogu katolicko-zielonoświątkowego zagadnienia mariologiczne nie doczekały się w Polsce szerszego odzewu ze strony środowisk zielonoświątkowych w postaci poważniejszych opracowań teologicznych. Jest to zaledwie kilka tekstów autorów związanych z Kościołem Zielonoświątkowym – największą denominacją pentekostalną w naszym kraju.</p> 2018-12-29T07:35:12-05:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1888 Dogmaty maryjne w dialogu katolicko-luterańskim 2019-01-08T04:39:46-05:00 Paweł Samiczak he.baptisis@gmail.com <p>W tym artykule zostanie przedstawiony zarys dialogu katolicko-luterańskiego na temat Maryi i maryjnych dogmatów ogłoszonych przez Kościół katolicki. Poprzez prezentację dokumentów z dialogu Kościołów i szeregu publikacji naukowych, przeanalizujemy: dogmat o dziewictwie Maryi, dogmat o macierzyństwie Bożym, dogmat o Niepokalanym Poczęciu Maryi i dogmat o Jej wniebowzięciu.</p> 2018-12-29T07:42:16-05:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1769 Szkic historyczny luteranizmu w Rosji 2019-01-08T04:40:20-05:00 Wiktoria Zielińska victoriazielinska@wp.pl Historia Rosji w połączeniu z wartościami kultury i religijności ludności rosyjskiej stanowi niezwykle interesujący przedmiot badań naukowych. W prezentowanym artykule podjęto tematykę historii luteranizmu. Jest to szczególny przypadek wspólnot wyznaniowych, które zostały ukształtowane przez dwa nurty luteranizmu. Cel i charakter pracy przybliżają problematykę procesu kształtowania się luteranizmu w Rosji z uwględnieniem etapowości i specyfiki tradycji niemieckiej oraz skandynawskiej. 2018-12-29T07:52:29-05:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1703 African Cultural Identity in the light of the Theology of Inculturation 2019-01-08T04:41:13-05:00 Theodore Ikemefuna Iloh frtheoilo@gmail.com Christ’s redemptive work on earth was carried out within human cultural environment and societal experiences. This is the import of the <em>‘Word was made flesh, and dwelt among us’</em> (cf. Jn 1:14).  As such, Vatican II Council’s world-church vision suggests an ecclesiology that places much emphasis on the local Church with its cultural tinctures.<strong> </strong>In other words, the proclamation of the Gospel, involves, in its very nature, the development of a process of “inculturation” since the Gospel cannot be preached in a vacuum. This paper is anchored on the inseparability of human culture from his identity as a person. It therefore posits that proper and more rewarding evangelization of any group of people can be better achieved when such is done from the background of their cultural identity. This is the basis for theology of inculturation which deals with the effort of the Church to integrate the Gospel of Christ within the ambience of different cultural settings. The ideas expressed here come mainly from <em>Igbo </em>cultural background. The concept of African world views sets the tone of the paper. 2019-01-03T13:51:49-05:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1697 Problematyka cierpienia w przepowiadaniu homilijnym 2019-01-08T04:22:06-05:00 Stanisław Dyk stan.dyk@wp.pl <p>Cierpiący człowiek może odnaleźć swoją godność oraz wewnętrzną siłę tylko w świetle misterium Chrystusa. Podstawowym celem homilii poświęconej cierpieniu jest zatem aktualizacja misterium Chrystusa w taki sposób, aby na nowo mogło stać się ono „wydarzeniem” w życiu uczestnika zgromadzenia liturgicznego. Aby ten cel osiągnąć, homilista najpierw opisze doświadczenie cierpienia, aby uwolnić cierpiącego od poczucia osamotnienia i niezrozumienia. Następnie pomoże cierpiącemu w odczytaniu sensu jego doświadczenia. W tym celu homilista odwoła się misterium Chrystusa, zwłaszcza do Jego Paschy. Następnie doprowadzi do osobowego spotkania z Chrystusem w Eucharystii po to, by cierpiący doświadczył łaski Pana, który „wziął na siebie nasze słabości i nosił nasze choroby” (Mt 8,17). Tym samym uświadomi wierzących, że chrześcijańskie życie człowieka cierpiącego nie jest jedynie rezultatem jego wysiłku, lecz odpowiedzią na dar Boga. Dopiero w takiej perspektywie w homilii pojawi się wezwanie do naśladowania cierpiącego Jezusa. </p> 2018-12-29T00:00:00-05:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1734 Bóg odbiorcą przekazu medialnego: masmedia w świetle pierwszego papieskiego orędzia radiowego z 1931 r. 2019-01-08T04:28:48-05:00 Wojciech Misztal wmpl21@gmail.com <span>Artykuł analizuje pierwsze papieskie orędzie radiowe wygłoszone 12 lutego 1931 r. przez papieża Piusa XI. Szczególnie zwrócono uwagę na przedstawione tam rozumienie przekazu medialnego jako skierowanego do wszystkich, a więc posiadającego charakter nie tylko globalny, ale powszechny. Jednym z tych odbiorców, na co, jak się wydaje niezbyt zwraca się uwagę, jest sam Bóg. Omówiono kontekst powstania pierwszego papieskiego orędzia radiowego, obraz Boga ukazany przez papieża Piusa XI, w tym dobroczynne związki Boga z innymi odbiorcami przekazu. Pierwsze papieskie orędzie radiowe Piusa XI z 1931 r. zawiera wskazania, których uwzględnienie posiada potencjał, by pomóc lepiej zrozumieć i coraz pełniej wykorzystać wielkie, nawet rosnące możliwości mediów współcześnie i w przyszłości</span>. 2018-12-29T07:30:32-05:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1775 Przedsiębiorczość i komunikacja bliskości. Wzajemne uwarunkowania w świetle nauczania Kościoła 2019-01-08T04:32:21-05:00 Robert Nęcek robert.necek@upjp2.edu.pl Przedsiębiorczość i komunikacja wzajemnie się przenikają i wymagają funkcjonowania w orbicie praw etycznych. Oznacza to, że etyczny rozwój przedsiębiorczości w dużej mierze zależy od komunikacji bliskości w relacjach międzyludzkich. Samo sformułowanie „<em>komunikacja bliskości</em>” pochodzi od papieża Franciszka i wyraża bliskość wobec ludzi w każdych okolicznościach. Bezwzględność wobec słabych i poszkodowanych przez los, podobnie jak nie liczenie się z zasadami etycznymi – pod pozorem, że wymagają tego prawa sprawnego funkcjonowania przedsiębiorstwa – może się opłacać jedynie na krótką metę. Bliskość w podejściu do ludzi ukazuje ich podmiotowy, a nie przedmiotowy charakter i przyczynia się do tego, że pracownik utożsamia się z przedsiębiorstwem, w którym pracuje, szanując tych, którzy je prowadzą. 2018-12-29T07:33:37-05:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1770 Przebaczenie grzechów – owocem i potwierdzeniem godności oraz dojrzałości człowieka 2019-01-08T04:35:17-05:00 Mieczysław Rusiecki Xmrusiecki@kielce.opoka.org.pl <p><span style="font-family: Times New Roman; font-size: medium;">Podjęty w niniejszym artykule temat domaga sie najpierw odpowiedzi na pytanie o grzech. W jej poszukiwaniu autor wskaże jego istotę oraz przyczyny i skutki. Następnie zostanie omówione zagadnienie przebaczenia grzechu i warunków z tym związanych. </span><span style="font-family: Times New Roman; font-size: medium;">Wiodący problem, który wyłania się z tak zarysowanej tematyki można wyrazić w pytaniach: Dlaczego powinniśmy przebaczać ludziom ich złe zachowanie? Jakie motywy skutecznie skłaniają do pełnego przebaczania? Jakie konkretne korzyści<strong> </strong>(cele) odnoszą zarówno osoby, które przebaczają, jak i te, które uzyskują przebaczenie? Jakiego dobra doznaje także najbliższe środowisko jako zraniona wspólnota, na nowo otwarta na dojrzałe pojednanie się jej członków?</span></p> 2018-12-29T07:37:42-05:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1732 Odmienne rozumienie świętości ludu Jahwe przez Mojżesza i Koracha. Analiza egzegetyczna Lb 16,1-17,15 2019-01-08T09:55:07-05:00 Andrzej Łukasz Jędrzejczak andrzejjedrzejczak@onet.eu <p>Bunt Koracha, skierowany przeciwko Mojżeszowi, miał za podstawę twierdzenie o&nbsp;uniwersalnym charakterze świętości narodu wybranego, stąd pojawiła się u rebelianta wątpliwość co do hierarchicznej struktury zastanej w wędrującej ku ziemi obiecanej wspólnocie. Artykuł jest przeglądem kolejnych wypadków, do jakich doszło podczas postoju w oazie Kadesz (Lb 16). Poczyniona została analiza struktury literackiej całego rozdziału, co umożliwiło wyłonienie wielu szczegółów dotyczących zaistniałej sytuacji. Działanie w ten sposób podjęte uzdalnia do określenia wszelkich czynników, które wpłynęły na postawę buntownika oraz jego popleczników. Bogactwo motywów, którym cechuje się omawiany rozdział, powoduje dość obszerną analizę, a kwestia świętości zostaje często zaznaczana. Rozumienie jej przez Mojżesza znacznie odbiega od propozycji złożonej przez Koracha, czego dowodzi przeprowadzona egzegeza.</p> 2018-12-29T00:00:00-05:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1942 Vita sancti Medardi jako utwór hagiograficzny przełomu antyku i średniowiecza 2019-01-08T04:21:50-05:00 Michał Konrad Cichoń ks.mkc@wp.pl <p>Artykuł przedstawia wczesnośredniowieczne dzieło hagiograficzne, znane jako <em>Vita sancti Medardi. </em>Żywot ten został ukazany w kontekście antycznej retorycznej tradycji literackiej oraz hagiografii chrześcijańskiej. Jego kompozycja wskazuje na zastosowanie starożytnych zasad dotyczących budowy dzieła literackiego (podział na wstęp, warstwę narracyjną, argumentacyjną oraz zakończenie), natomiast treść stanowi kontynuację motywów obecnych we wcześniejszej łacińskiej hagiografii.</p> 2018-12-29T00:00:00-05:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1858 Bulla Piusa VII Indefessum personarum erygująca diecezję kielecką. Wstęp i przekład z objaśnieniami 2019-01-08T04:29:26-05:00 Tadeusz Gacia cato1961@gmail.com Prawdopodobnie nie będzie abstraktu 2018-12-29T07:57:23-05:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1836 „Pamiętajcie o uwięzionych” (Hbr 13,3) – profesorowie Seminarium Duchownego w Kielcach prześladowani przez władze komunistyczne (1949–1963) 2019-01-08T04:33:29-05:00 Tomasz Gocel gocelek35@wp.pl <p><span>Po zakończeniu II wojny światowej Polska znalazła się w strefie wpływów sowieckich, a polskie władze komunistyczne naśladowały politykę Związku Radzieckiego wobec różnych wyznań chrześcijańskich. Podstawowym założeniem tej polityki była eliminacja religii z życia i planowa ateizacja społeczeństwa. Od 1947 r. – po likwidacji Podziemia niepodległościowego i legalnej opozycji Polskiego Stronnictwa Ludowego – Kościół katolicki stał się jedynym i zarazem najważniejszym wrogiem władzy komunistycznej. Odtąd celem komunistów było zlikwidowanie struktur i hierarchii kościelnej oraz walka o „rząd dusz”. </span><span>Frontalny atak władzy ludowej na Kościół katolicki w Polsce rozpoczął się na terenie diecezji kieleckiej. W niniejszym artykule przedstawione zostają postaci duchownych diecezji kieleckiej prześladowanych w latach 1947-1963. Są to: ks. Piotr Oborski, bp Czesław Kaczmarek, ks. Jan Jaroszewicz, ks. Szczepan Sobalkowski, ks. Władysław Widłak, ks. Romuald Błaszczakiewicz, ks. Józef Dąbrowski. Artykuł ma charakter wsponieniowy, stąd zrezygnowano z aparatu krytycznego.</span></p> 2018-12-29T07:58:39-05:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1714 Zu Konfessionsfragen in den ausgewählten deutschen Dorfwillküren in Polen / O kwestiach wyznaniowych w wybranych niemieckich wilkierzach wiejskich w Polsce 2019-01-08T04:36:11-05:00 Piotr Aleksander Owsiński piotr.owsinski@uj.edu.pl Głównym tematem poruszanym w poniższej pracy artykułu są kwestie wyznaniowe w wybranych niemieckich wilkierzach wiejskich, które powstały w XVII w. i XVIII w. na obszarze północnej Polski objętej niegdyś procesem niemieckiego osadnictwa na Wschodzie zapoczątkowanym jeszcze za czasów panowania Karola Wielkiego i Ottona I. Interesującym pozostaje również fakt, iż w rzeczonej kolonizacji wschodniej – oprócz Niemców – uczestniczyli także przedstawiciele innych narodowości, np. Holendrzy, czego efektem jest powstawanie tzw. wsi olęderskich różniących się organizacją od wsi zakładanych przez osadników niemieckich. Myślą przewodnią publikacji jest jednak obecność tematów korespondujących z Bogiem i Kościołem w dokumentach regulujących organizację życia we wsi. Wskazane zostały również atrybuty Boga oraz obszary Jego działania, jak również świętych kościoła katolickiego, w konkretnych passusach wilkierzy poruszających konkretne zagadnienia z życia społeczności wiejskiej 2019-01-03T13:42:15-05:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1771 Instytucja rodziców chrzestnych w Kościele łacińskim od Soboru Trydenckiego do Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1917 r. 2019-01-08T04:23:47-05:00 Wojciech Wąsik wwasik@kielce.opoka.org.pl <p><span style="font-size: medium;">Niniejszy artykuł pozwala czytelnikowi prześledzić proces ewolucji uregulowań prawnych dotyczących chrzestnych w epoce wyznaczonej przez dwa wydarzenia, jakimi był z jednej strony Sobór Trydencki, a z drugiej strony, wejście w życie Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1917 r.  <strong></strong></span></p><p><span style="font-size: medium;">Wraz z kryzysem, który dotknął Kościół katolicki w XVI w. i Reformacją, pojawiły się błędne doktryny dotyczące instytucji rodziców chrzestnych, ale również zdarzały się poważne nadużycia w sferze praktycznej. Sobór Trydencki wyłożył poprawnąnaukę dotyczącą zasad wiary i dokonał reform w sferze dyscyplinarnej, dając impuls do odnowy życia w Kościele. Ojcowie Tridentinum odrzucili naukę Erazma z Rotterdamu, który podważał możliwość składania zobowiązań przez chrzestnych w imieniu nowoochrzczonych. Wprowadzili normy, które radykalnie ograniczyły liczbę chrzestnych do jednego chrzestnego lub chrzestnej, albo pary chrzestnych. Nałożyli na proboszczów obowiązek dopuszczania do funkcji chrzestnych jedynie wybranych wcześniej osób. I wreszcie nakazali proboszczom, aby zapisywali imiona chrzestnych w księdze ochrzczonych. Zmieniły się również przepisy dotyczące przeszkody pokrewieństwa duchowego, której zakres został znacznie zawężony. </span></p><p><span style="font-size: medium;">Po Soborze Trydenckim pojawiła się konieczność wypracowania bardziej szczegółowych i lepiej dostosowanych do warunków życia przepisów odnoszących się do instytucji rodziców chrzestnych, które uzupełniałyby dyspozycje Tridentinum. Normy te znalazły się m.in. w <em>Katechizmie Rzymskim</em>  Piusa V, <em>Rytuale </em>Pawła V oraz instrukcjach wydanych w XVIII wieku przez Św. Kongregację Świętego Oficjum. Prawo liturgiczne określiło pozytywne i negatywne przymioty, jakimi powinien się odznaczać chrzestny (powinien być on bierzmowany i nie należeć do kategorii osób niegodnych, ukaranych cenzurą, publicznych przestępców, osób dotkniętych infamią prawną lub lekceważących zasady wiary, ani też nie mógł być osobą chorą psychicznie). Katechizm zabronił dopuszczania do funkcji chrzestnych: Żydów, heretyków i niewiernych. Zakaz ten zmodyfikowany został dopiero przez Instrukcję Kongregacji Świętego Oficjum z 1763 r., w której zezwolono misjonarzom na dopuszczenie heretyka do funkcji świadka chrztu, ale nie mógł on pełnić zadań chrzestnego. Kolejną innowacją było wypracowane po Soborze Trydenckim nakazu, aby objąć katechezą rodziców chrzestnych, by mogli oni dobrze wypełniać powierzone im zadania związane z wychowaniem religijnym chrześniaków. </span></p><p><span style="font-size: medium;">Aktywność legislacyjna Stolicy Apostolskiej, przemiany zachodzące w rozwijającej się społeczności eklezjalnej i potrzeba dostosowania przepisów do wymogów epoki, przyczyniły się do podjęcia prac, których efektem było wejście w życie Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1917 r. Według kanonów tego zbioru, osoba pełniąca w imieniu Kościoła urząd chrzestnego, stawała się w stosunku do chrześniaka jakby duchowy rodzicem, do którego należał bardzo poważny obowiązek zapewnienia i zabezpieczenia katolickiego wychowania wobec duchowego dziecka. Normy kodeksowe stanowiły, że nie można było udzielić chrztu uroczystego bez udziału chrzestnego. Nakazywały również, o ile to było możliwe, udział chrzestnego w przypadku chrztu prywatnego (chrztu z wody) lub domagały się jego obecności przy późniejszym uzupełnieniu ceremonii chrztu. Kodeks powtórzył dyspozycje Tridentinum w kwestii liczby chrzestnych. Natomiast nowością było wprowadzenie drobiazgowych przepisów dotyczących wymogów stawianych chrzestnym  do ważnego i do godziwego podjęcia urzędu chrzestnego, które powinny zostać spełnione kumulatywnie. Zbiór Piobenedyktyński uprościł też przepisy dotyczące zrywającej przeszkody pokrewieństwa duchowego. Przeszkoda ta zachodziła pomiędzy ochrzczonym i szafarzem chrztu oraz pomiędzy osobą ochrzczoną i chrzestnym.</span></p> 2018-12-29T07:50:00-05:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1877 Rec.: Grzegorz Liebrecht, Biskup Łosiński. Ordynariusz Diecezji Kieleckiej w latach 1910–1937 2019-01-08T04:27:15-05:00 Joanna Kobiec asik1975@gmail.com 2018-12-29T07:59:10-05:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1966 „Św. Bazyli wielki jako wzór lidera Kościoła” Rec. Nicu Dumitrașcu: Basil the Great: Faith, Mission and Diplomacy in the Shaping of Christian Doctrine), New York: Routle 2018 2019-01-08T04:29:44-05:00 Piotr Kopiec petrko@kul.pl 2018-12-29T08:01:15-05:00 ##submission.copyrightStatement##