Polonica w Registrum Equitum Sancti Sepulchri (1561-1848) - Lenczewski, Olgierd (Nasza Przeszłość, 2022)
Registrum Equitum Sancti Sepulchri stanowi cenne źródło do ukazania kontaktów Polski z Ziemią Świętą w latach 1561-1848. Na kartach księgi można odnaleźć informacje na temat ok. 1590 osób, które wzięły dział w ceremoniale pasowania na rycerza Grobu Pańskiego w Jerozolimie. 15 z nich odnosi się do polskich bożogrobców. Aby wykazać ich obecność w księdze, należy mieć na uwadze położenie historyczno-geograficzne Polski tego czasu. Index equites bywa niejednolity. Zazwyczaj w skład informacji o mianowanych wchodzą: tytuły szlacheckie, stanowiska publiczne albo kościelne, przynależność rodowa, pochodzenie. Zdarza się, jednak, że dane o kawalerach ograniczono do minimum. Nim rozpoczęto prowadzenie liber sporządzano zapiski na temat osób, które dostąpiły kreacji. Szacuje się, że w latach 1348-1560 pasowano 817 kawalerów. Nie wiadomo natomiast, ile osób zaciągnęło się pod sztandar rycerzy Grobu Pańskiego do 1560 r., gdyż notaty te zostały skonfiskowane przez władze tureckie. Na podstawie dostępnych źródeł można odtworzyć listę kreowanych w tym okresie. W oparciu o registrum equitum nie sposób ustalić, ilu Polaków otrzymało tytuł eques Sancti Sepulchri, gdyż zakonnicy franciszkańscy nie rejestrowali każdego pasowania. Dowodzą temu przykłady zamieszczone w niniejszym artykule. Należy zaznaczyć, że tytulaturę eques hierosolymitanus stosowali nie tylko rycerze Grobu Pańskiego. Ów tytuł przypisywały sobie także inne zakony: kawalerowie maltańscy, rycerze jerozolimscy z zakonu św. Maurycego i Łazarza czy kawalerowie Orderu Złotego Runa. Autor artykułu nie skorzystał w całości z transkrypcji dokonanej przez o. Michele Piccirillo OFM w książce Registrum Equitum SSmi Sepulchri D.N.J.C. (1561-1848), lecz z fotokopii oryginałów zamieszczonych w tej publikacji, gdyż zauważył, że powyższe wydanie nie spełnia kryteriów edytorskich oraz zawiera wiele nieścisłości. Wydawcy należy się jednak podziękowanie za opublikowanie wspomnianego rejestru wraz z fotokopiami rękopisu.