Polski system ubezpieczeń gospodarczych w rolnictwie i sferach pokrewnych, w trakcie procesów akcesyjnych oraz członkostwa w UE Wybrane aspekty - Nowak, Stanisław H.; Nowak, Radosław R. (Ubezpieczenia w Rolnictwie – Materiały i Studia, 2023)
Przyczyny głębokiego, strukturalnego kryzysu ubezpieczeń gospodarczych rolnictwa i sfer pokrewnych, obszarów wiejskich oraz małych miast (okresu 1990–2004), leżały zarówno w przesłankach natury ustawowej, jak i błędach we wdrażaniu rynkowego modelu ubezpieczeń w Polsce. Szczególnymi przejawami owych błędów było dogmatyczne i wybiórcze pojmowanie ideowej zasady ustrojowej wolności umów w ubezpieczeniach rolnych, z jednoczesną aprobatą dla prawnego i ekonomicznego obowiązku zawierania takich umów w innych rodzajach ochrony ubezpieczeniowej. Przedmiotem zawartej w niniejszym opracowaniu problematyki, stanowiącym niejako kontynuację artykułu S. H. Nowaka „Rynkowy model polskich ubezpieczeń gospodarczych w rolnictwie w okresie przygotowań do wejścia do UE (lata 1990–2004)”, opublikowanego na łamach czasopisma „Ubezpieczenia w Rolnictwie – Materiały i Studia”, jest analiza tworzenia i wdrażania modelu ubezpieczeń sygnalizowanych sektorów w okresie realizacji procesów przygotowujących wejście Polski do Unii Europejskiej (części I opracowania), a następnie w realizacji nowego systemu ubezpieczeń w modelu rynkowym na tle legislacji i praktyki, w ramach zjednoczonego rynku ubezpieczeń rolnych (część II opracowania). Przeprowadzona przez autorów analiza prawno-organizacyjnych uregulowań polskiego systemu ubezpieczeń rolnych, odnoszących się do wszystkich działów gospodarki rolnej oraz obszarów pokrewnych, wykazuje i potwierdza stawianą tezę, że stan kryzysowy, wywołany przemianami natury ustrojowo-rynkowej wczesnego okresu gospodarki rynkowej, trwa nadal, pogłębiony dodatkowo zewnętrznymi zjawiskami szkodzącymi natury przyrodniczo-społecznej oraz szeregiem przyczyn natury wewnętrznej. Autorzy pracy analizując akty prawne, dostępne raporty instytucji rynku oraz literaturę naukową przedmiotu, a także opierając się na własnych doświadczeniach będąc uczestnikami rynku ubezpieczeń gospodarczych w Polsce, wskazują na rozwiązania ustrojowe jako jedno z podstawowych źródeł kryzysu systemu ubezpieczeń gospodarczych w polskim rolnictwie oraz sferach do niego zbliżonych. Celem opracowania jest więc przede wszystkim identyfikacja symptomów nieprawidłowości wywołujących rosnące zagrożenia ryzykiem oraz umiejscowionych w ubezpieczeniowych stosunkach prawnych, które na gruncie ubezpieczeń rolnych wskazują niezmiennie na pilną potrzebę modernizacji całego systemu.