https://ojs.academicon.pl/wpt/issue/feed Wrocławski Przegląd Teologiczny 2020-01-10T03:32:06+00:00 Sławomir Zatwardnicki wpt@ojs.academicon.pl Open Journal Systems <p>Wrocławski Przegląd Teologiczny (Wrocław Theological Review) jest czasopismem wydawanym przez Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu (Pontifical Faculty of Theology in Wrocław). Periodyk jest poświęcony studiom z zakresu: biblistyki, teologii systematycznej, teologii duchowości, teologii pastoralnej, historii Kościoła, filozofii, nauk społecznych. W czasopiśmie prezentowane są jedynie artykuły spełniające kryterium wysokiego poziomu naukowego. Oprócz artykułów drukowane są również recenzje publikacji naukowych oraz sprawozdania, przewidziano również dział „Varia”, w którym można deponować manuskrypty z dziedzin pomocniczych służących pogłębieniu refleksji teologicznej. <a href="https://ojs.academicon.pl/index.php/wpt/about">Więcej &gt;</a></p> https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/2494 "Przede wszystkim głoszenie Ewangelii" 2020-01-10T02:25:15+00:00 Sławomir Jan Stasiak gimel@poczta.onet.pl 2019-12-23T08:14:01+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/2412 Teologia jako nauka 2020-01-10T02:25:17+00:00 Gerhard Ludwig Müller wpt@academicon.pl <p>Punktem wyjścia artykułu jest ukazanie kształtowania się pojęcia i celu chrześcijańskiej teologii w perspektywie historycznej. Natomiast sama treść teologii zdaniem autora wynika z jej funkcji w Kościele – to przyswojenie i realizacja Objawienia. W takim sensie teologia jest zadaniem Kościoła jako całości, gdyż wiedzie do poznania Boga i ostatecznego celu człowieka. Poprzez ustanowienie związku pomiędzy rozumem a wiarą teologia staje się dla człowieka miejscem poszukiwania odpowiedzi na fundamentalne pytanie o sens istnienia. Ponieważ teologia ma swoje źródło w samoobjawieniu się Boga w Jego Słowie, poznanie Boga dopełnia się na płaszczyźnie osobowej w miłości do Niego. Pomimo całej swojej specyfiki poznawczej teologia jest w pełni nauką, gdyż realizuje się za pomocą rozumu, przez co uczestniczy w poznaniu całej rzeczywistości. Więcej jeszcze, w takim kontekście teologia dzisiaj wydaje się propozycją fundamentalnej nauki antropologicznej wobec rozdrobnienia specjalności nauk szczegółowych na uniwersytetach, gdyż zajmuje się podstawowymi pytaniami o byt i naturę istoty ludzkiej. Z drugiej strony teologia ma w swojej istocie głoszenie Ewangelii i to pozostaje jej zadaniem jako nauki w świecie uniwersyteckim – miejscu wymiany poglądów, gdzie wnosi istotne kwestie egzystencjalne ważne dla każdego.</p> <p>(streszczenie przygotował ks. Jacek Froniewski)</p> 2019-12-23T07:53:49+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/2245 Teologia w świecie nauki 2020-01-10T02:26:34+00:00 Angelo Vincenzo Zani info@cec.glauco.it <p>Kultura i współczesne społeczeństwo rzucają nowe wyzwania instytucjom akademickim (przede wszystkim w Europie). Dlatego Kościół zaczął na nowo zakładać własne uniwersytety, aby promować dialog pomiędzy wiarą i rozumem. W świecie akademickim zaczęła wzrastać autonomia studenta, coraz większy nacisk kładzie się na autodydaktykę przy użyciu technologii multimedialnych. Doprowadziło to do działań innowacyjnych w procesie dydaktycznym i w systemie nauczania, wymuszając przemiany uniwersytetów, którym stawia się pytanie dotyczące ich roli do odegrania w świecie. Pomiędzy teologią a naukami ścisłymi musi istnieć dialog, którego prowadzenie opisał Jan Paweł II w <em>Sapientia Christiana</em>, <em>Ex Corde Ecclesiae</em> i <em>Fides et Ratio</em>. Dwie refleksje wysuwają się na czoło: pierwsza to wzajemne korzyści, które nauka i teologia mogą uzyskać w dialogu intelektualnym w kontekście uniwersyteckim. W konsekwencji teologia odgrywa niezbywalną rolę w poszukiwaniu jedności wiedzy i dlatego to jej przypada pełna odpowiedzialności obecność w uniwersytecie. Druga mówi o wadze dochodzenia do zintegrowanego spojrzenia, które oscyluje pomiędzy lekturą naukową i lekturą religijno-teologiczną świata. <em>Veritatis gaudium</em> Papieża Franciszka ukazuje perspektywy rozwoju studiów kościelnych. Nowe dynamiki społeczne i kulturowe zmuszają do rozszerzenia celowości studiów, ażeby Ewangelia nie tylko dosięgała każdej osoby indywidualnie, lecz wszystkie kultury w ich całości.</p> 2019-12-23T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/2128 Średniowieczny glosariusz symboli biblijnych Allegoriae in universam Sacram Scripturam Pseudo-Garniera z Langres 2020-01-10T02:25:25+00:00 Krzysztof Bardski kbardski@yahoo.com <p>Artykuł prezentuje życie i twórczość Garniera z Langres, wykazuje specyfikę <em>Allegoriae in universam Sacram Scripturam</em> oraz problemy związane z atrybucją dzieła i tradycją przekazu rękopiśmiennego. Wskazuje na nieadekwatność wydania w <em>Patrologia Latina</em> i potrzebę edycji krytycznej.</p> 2019-12-23T07:18:12+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/2190 Znaczenie cierpienia w antropologii biblijnej na tle kultur Bliskiego Wschodu. Res sacra miser – człowiek cierpiący rzeczą świętą 2020-01-10T02:25:21+00:00 Jan Klinkowski jon.klinkowski@wp.pl <p>Tłem dla biblijnej odpowiedzi na pytanie, dlaczego człowiek cierpi, pozostają dawne cywilizacje. W cywilizacji Egiptu cierpienie wiązano z naruszeniem zasad, które uświęcone przez tradycję porządkowały życie osobiste i społeczne. W Mezopotamii za źródła cierpienia uznawano błędne decyzje człowieka i działanie demonów. W cywilizacji Grecji mamy dwa nurty – mitologiczny i filozoficzny. Autorzy natchnieni natomiast znają cierpienie, które jest zapisane w naturze, a którego rozumny człowiek powinien unikać. Najczęściej jednak widzą źródło cierpienia w grzechu. W tym kontekście pojawiła się trudność z wyjaśnieniem cierpienia człowieka sprawiedliwego. Jedną z odpowiedzi odnajdujemy w idei próby wiary, inną w myśli, że cierpienie ma charakter wychowawczy, gdyż oczyszcza i pozwala otworzyć się na innych. W historii teologii pojawiło się również pytanie o to, czy cierpi Bóg. Pod wpływem greckiej filozofii panowania nad namiętnościami i postawy <em>apathei</em> odrzucono tę możliwość. Jednak w ten sposób zepchnięto Stwórcę do strefy, w której ogranicza się kierowanie miłością, a przecież Bóg jest miłością. Nie zauważono, że są dwa ambiwalentne źródła cierpienia – jedno rodzi się ze zła, a drugie jest szczytem miłości. Najpełniej osoby kochające łączą się w cierpieniu, a więc Bóg był otwarty na tę relację, gdy cierpiał Jego Syn, i jest otwarty, gdy cierpi człowiek.</p> 2019-12-23T07:33:21+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/2307 Druga i trzecia zapowiedź Męki i Zmartwychwstania Jezusa w ujęciu Łukaszowym 2020-01-10T02:25:19+00:00 Dariusz Sambora dariosambora@gmail.com <p>Artykuł omawia problematykę związaną ze znaczeniem egzegetyczno-teologicznym drugiej i trzeciej zapowiedzi Męki i Zmartwychwstania Jezusa w Ewangelii św. Łukasza. Ze względu na krótszą formę drugiej zapowiedzi konieczne wydaje się zbadanie tak pochodzenia, jak i autentyczności logionu. Stosując metodę historyczno-krytyczną w analizie tradycji i redakcji drugiej zapowiedzi Męki Pańskiej Łk 9,43b-45 oraz komentarza do poszczególnych jej wyrażeń, a także porównania do innych ewangelistów, postaram się odkryć jej sens i znaczenie. W przypadku trzeciej zapowiedzi Łk 18, 31-34, poprzez zastosowanie metody historyczno-krytycznej, poszukam odpowiedzi na pytania związane z pochodzeniem i autentycznością badanego fragmentu. W końcu egzegeza niektórych wyrażeń i słów pomoże nam głębiej zrozumieć znaczenie i trzeciej zapowiedzi.</p> 2019-12-23T07:46:27+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/2106 Bóg w świecie "płynnej nowoczesności". Zygmunt Bauman wobec religii. Prezentacja i krytyka 2020-01-10T03:32:06+00:00 Przemysław Artemiuk artemiukprzemek@gmail.com <p>W prezentowanym artykule autor, poszukując wątków chrześcijańskich obecnych w tekstach lewicowych intelektualistów, sięga do myśli Zygmunta Baumana. Podejmując analizę wybranych motywów jego twórczości, przyjmuje następującą sekwencję kroków. Najpierw dokonuje krótkiego wprowadzenia, prezentując myśl filozofa. Następnie ukazuje jego hermeneutykę religii i chrześcijaństwa. Na koniec zaś przedstawia ocenę poglądów Baumana, która przybiera postać apologii. Lewicowy intelektualista w swoich pracach krytycznie zajmuje się chrześcijaństwem. Bauman jako agnostyk chłodnym okiem ocenia chrześcijaństwo. Niepokoi go ewangeliczny radykalizm oraz przywiązanie do prawdy. Dlatego postuluje, by wierzący otworzyli się na świat i zrezygnowali z własnej konfesyjnej tożsamości i zaczęli budować szeroką ludzką koalicję.</p> ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/2232 Refleksje Romano Guardiniego o byciu „zagubionym w chaosie” 2020-01-10T02:25:31+00:00 Tracey Rowland tracey.rowland@nd.edu.au <p>Tekst powstał jako wkład w obchody 92. urodzin Josepha Ratzingera, który uważał Romano Guardiniego za jednego z intelektualnych bohaterów swojej młodości. Autorka artykułu omawia monografię Guardiniego wydaną w 1933 roku, zatytułowaną <em>Das Gute, das Gewissen und die Sammlung</em>. Do wrogów moralnego życia Guardini zaliczył Immanuela Kanta i jego pojęcie absolutnej autonomii sumienia, Friedricha Nietzschego, według którego chrześcijaństwo jest formą niewolniczej moralności, oraz bolszewizm (dziś nazwalibyśmy go marksizmem). Zgodnie z diagnozą Guardiniego osoby chcące podjąć wysiłek oceny aktu moralnego czują się „zagubione w chaosie”. Sumienie jest bowiem podatne na błędy trojakiego rodzaju: szukania łatwych rozwiązań; wyolbrzymiania obowiązków; przyjęcia&nbsp;fałszywych interpretacji wynikłych z podążania za świadomymi czy nieświadomymi pragnieniami. W opinii Guardiniego sumienie jest żywym głosem świętości Boga w człowieku. Prawo moralne nie jest prawem ludzkiego „ja”, a teza Kanta jest błędna zarówno filozoficznie, jak i teologicznie. Bóg człowiekowi modlącemu się o spełnienie Jego woli daje łaskę czystego sumienia, z kolei sakrament bierzmowania obdarowuje człowieka darami Ducha Świętego. Ostatnia część pracy Guardiniego koncentruje się na znaczeniu modlitwy i skupienia, a także nadzorowania zmysłów.</p> <p>(streszczenie przygotował Sławomir Zatwardnicki)</p> 2019-12-23T06:43:32+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/2231 Radykalna ortodoksja jako suspended middle 2020-01-10T02:25:29+00:00 Sławomir Zatwardnicki zatwardnicki@gmail.com <p>W artykule podjęto się zaprezentowania centralnych idei radykalnej ortodoksji. Podkreślono, że radykalny powrót do ortodoksji jest związany z krytyką nowożytnych paradygmatów, a także z przemyśleniem samej tradycji chrześcijańskiej. Główne idee ruchu przedstawiono w formie zestawienia afirmacji ortodoksyjnych przekonań z niebezpiecznymi konsekwencjami ich porzucenia. Ukazano skutki odejścia od centralnej dla radykalnej ortodoksji koncepcji partycypacji, wskazując na dziedzictwo Jana Dunsa Szkota otwierające przestrzeń dla źle rozumianej autonomii stworzeń oraz niebezpiecznej koncepcji <em>natura pura</em>. Odniesiono się także do spuścizny Henriego de Lubaca, którą zwolennicy ruchu odczytują w najbardziej radykalny sposób i którą chcą rozwijać. W zagadnieniu interesującym autora <em>Surnaturel</em> kryje się także problem pojmowania humanizmu oraz relacji między teologią a filozofią. <em>Suspended middle</em>, określenie użyte przez Hansa Ursa von Balthasara, które stało się następnie tytułem książki Johna Milbanka poświęconej de Lubacowi, wydaje się najlepszą autocharakterystyką ruchu. W zakończeniu artykułu autor stawia tezę, że wezwanie kierowane przez autorów spod znaku radykalnej ortodoksji w stronę posoborowej teologii katolickiej wolno porównać do wkładu II Soboru w Konstantynopolu w chrystologię. W obu przypadkach chodzi o akcent na jedność i odrzucenie wszelkich szkodliwych dualizmów „nestoriańskich”.</p> 2019-12-23T06:55:36+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/1955 Początki kościelnej kariery wrocławskiego biskupa Tomasza I do czasu objęcia biskupstwa (1232 r.) 2020-01-10T02:25:40+00:00 Mieczysław Kogut mkogut@poczta.pwt.wroc.pl <p>Tomasz I pochodził z rodu Jeleni/Jeleńczyków. Jego ojciec Przybysław był kasztelanem w Sądowelu i panem na Powidzku. Jego wuj Piotr (zm. 1240) był prepozytem kapituły katedralnej. Tomasz I na pewno nie zakończył swojej edukacji na poziomie miejscowej szkoły katedralnej, lecz podjął dalszą naukę na zagranicznych uczelniach, zapewne we Włoszech, i to najprawdopodobniej zwieńczoną zdobyciem doktoratu. Dzięki protekcji wuja wszedł do kapituły katedralnej. Pełnił także funkcję kanclerza Henryka Brodatego. Biskup Tomasz I należy do grona tych polskich biskupów z początku XIII wieku, o których wiemy, że w chwili obejmowania urzędu ordynariusza diecezji posiadali święcenia kapłańskie, co na ówczesne czasy nie było często spotykaną praktyką. W 1232 roku został wybrany na biskupa wrocławskiego. Z wielkim prawdopodobieństwem można powiedzieć – jeśli wziąć pod uwagę fakt, że bezpośrednio przed przyjęciem sakry biskupiej sprawował urząd kanclerza książęcego – iż był kandydatem śląskiego władcy.</p> 2019-12-23T05:29:41+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/2099 Komunikacja w obliczu śmierci, czyli znaczenie kazań pogrzebowych w epoce staropolskiej – reformackie kazania funeralne 2020-01-10T02:25:37+00:00 Sylwia Zydek sylwia.zydek@op.pl <p>Artykuł jest analizą czterech kazań pogrzebowych. Ich autorami są franciszkanie reformaci: Józef Drohojowski – kazanie na pogrzeb Stanisława Skarbka Ankwicza, Karol Kwinta – kazanie na pogrzeb Stanisława Dłużewskiego, Benedykt Roszkowski – kazanie na pogrzeb Wojciecha Opalińskiego, Franciszek Parażyński – kazanie na pogrzeb Józefa Grodzickiego. Z analizy kazań pogrzebowych wyłaniają się dwa ściśle ze sobą powiązane przesłania, to jest wizja śmierci oraz konieczność dobrego życia, która warunkuje zbawienie. Odbiorca kazania pogrzebowego bez wątpienia na te dwie kwestie musiał zwrócić uwagę, bo to one były w kaznodziejskich rozważaniach najważniejsze. Każdy słuchający na pogrzebie słów duchownego wiedział, że należy naśladować cnotliwe życie zmarłego, by osiągnąć upragnione zbawienie. Ta pedagogika umierania w okresie staropolskim była elementem niezwykle istotnym z punktu widzenia przyszłości eschatologicznej. Dobra, szczęśliwa śmierć gwarantowała dobre umieranie i zbawienie, jak to podkreśla Drohojowski – „przebywanie w ziemi żyjących”. Komunikacja w obliczu śmierci stanowiła jeden ze składowych komponentów staropolskiego <em>artis bene moriendi</em>, czyli sztuki dobrego umierania.</p> 2019-12-23T05:38:16+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/2139 Nabycie przez instytucję kościelną zagranicznej licencji na wydanie w Polsce utworu piśmienniczego 2020-01-10T02:25:34+00:00 Michał Skwierczyński mskwierczynski@wp.eu <p>Prawo kanoniczne nie zawiera szczegółowych regulacji odnoszących się do sfery umów zawieranych przez instytucje kościelne w obrocie krajowym i międzynarodowym. Prawodawca kościelny odsyła do obowiązujących w tej materii norm prawa państwowego. Ta recepcja obejmuje również umowy prawnoautorskie, których przedmiotem jest udzielenie przez podmiot zagraniczny licencji na wydanie w Polsce utworu piśmienniczego. Niniejsze opracowanie stanowi próbę przedstawienia najistotniejszych zagadnień z tym związanych. Po przybliżeniu pojęcia utworu piśmienniczego na gruncie prawa polskiego i prawa międzynarodowego wskazano na potrzebę zbadania najpierw ewentualnego wygaśnięcia autorskich praw majątkowych w kraju pochodzenia dzieła. W takiej sytuacji utwór jest powszechnie dostępny i nie ma potrzeby zawierania umowy licencyjnej. W dalszej części, po omówieniu licencji w porządku kanonicznym i wykazaniu, że problematyka ta wchodzi w obszar zainteresowania szeroko rozumianego prawa majątkowego Kościoła, podane zostały podstawy normatywne, dające możliwość wyboru prawa polskiego jako prawa właściwego dla wykonywania umowy licencyjnej. Następnie ukazany został związek, jaki ma miejsce między zapłatą należności licencyjnych podmiotowi zagranicznemu a poborem zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych „u źródła”, czyli w Polsce. Artykuł kończy analiza kluczowych postanowień umowy z tłumaczem.</p> 2019-12-23T06:03:43+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/2188 Fenomenologia a filozofia chrześcijańska. Trzy przemiany Edith Stein 2020-01-10T02:25:46+00:00 Joyce Avrech Berkman jberkman@history.umass.edu <p>Niniejszy esej analizuje trzy fazy rozwoju religijnego Edith Stein w kontekście debaty toczonej w latach 20. i 30. XX wieku na temat relacji pomiędzy religią a filozofią. Debata ta koncentrowała się na kwestii, czy filozofię chrześcijańską należy uznać za oksymoron. Stein, po przejściu na rzymski katolicyzm w 1922 roku, określiła się jako filozofka chrześcijańska. Uważała, że chrześcijaństwo i filozofia nie są dla siebie wzajemnie antagonistami, a partnerami w poszukiwaniu podstawowych prawd o życiu i śmierci. Trzy przemiany duchowe Stein, które esej ten bada pod względem historycznym i biograficznym, odnoszą się do jej decyzji o zastosowaniu fenomenologicznych metod i spostrzeżeń filozoficznych do sfery religii, przeniesienia zainteresowania filozofki na perspektywę chrześcijańską i wreszcie wyboru katolicyzmu jako systemu wiary.</p> 2019-12-23T05:07:52+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/2125 Plutarch z Cheronei – koncepcja zasad 2020-01-10T02:25:43+00:00 Mateusz Biernaczyk MateuszBiernaczyk71@interia.pl <p align="JUSTIFY">W artykule podjęto próbę rekonstrukcji koncepcji zasad Plutarcha z Cheronei. W tym celu przeanalizowano cztery jego dzieła: <em>O E</em> <em>delfickim</em>, <em>O Izydzie i Ozyrysie</em>, <em>O zamilknięciu wyroczni </em>i <em>O powstaniu duszy w Timajosie</em>. Starano się wskazać, że trudno jest znaleźć spójność w teologiczno-kosmologicznych poglądach medioplatonika. Raz za Platonem pisze on bowiem o jedynej, najwyższej przyczynie świata – transcendentnym Bogu, którego nazywa dobrym, ojcem i twórcą całokształtu rzeczywistości. Innym razem natomiast odwołuje się do poglądów Starej Akademii, tzn. nauki o Jedni (<em>Hen</em>) i nieokreślonej Diadzie (<em>aoristos Dyas</em>) jako najwyższych zasadach. Ponadto, powołując się na Platona, Plutarch wzmiankuje o przyczynie odpowiadającej za zło w utworzonym świecie. Jednakże cechą charakterystyczną dla myśli Plutarcha jest nauka o transcendentnej przyczynie całokształtu rzeczywistości. Pogląd ten oraz koncepcja o immanentnym w świecie rozumie – Logosie wpłyną nie tylko na późniejszych platoników, ale zainspirują również pierwszych przedstawicieli filozofii chrześcijańskiej.</p> 2019-12-23T05:16:14+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/2495 Recenzja: Bp Andrzej F. Dziuba, Służyć życiu, Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, Niepokalanów 2012 ss. 344 2020-01-10T02:26:11+00:00 Regis Norbert Barwig communityofourlady@gmail.com 2019-12-23T04:37:03+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/2496 Recenzja: Jörg-Dieter Brandes, Korsarze Chrystusa. Joannici – władcy Morza Śródziemnego, tłumaczenie M. Dobija, Wydawnictwo M., Kraków 2010, ss. 254 2020-01-10T02:26:06+00:00 Andrzej Franciszek Dziuba rezydencja@diecezja.lowicz.pl 2019-12-23T04:43:22+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/2497 Recenzja: Ks. Czesław Parzyszek SAC, Znaczenie nowej ewangelizacji dla odnowy współczesnego świata, Apostolicum, Ząbki 2012, ss. 381 2020-01-10T02:25:57+00:00 Andrzej Franciszek Dziuba rezydencja@diecezja.lowicz.pl 2019-12-23T04:52:51+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/2096 Recenzja: Chantal Delsol, Kamienie węgielne. Na czym nam zależy?, tłum. Małgorzata Kowalska, Wydawnictwo Znak, Kraków 2018, ss. 320 2020-01-10T02:26:16+00:00 Maciej Raczyński-Rożek mraczynskirozek@pwtw.pl 2019-12-23T04:23:49+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/2130 Recenzja: J.C. Lennox, Czy nauka pogrzebała Boga? Zderzenie światopoglądów, tłum. A. Gomola, G. Gomola, Poznań 2018, ss. 448 2020-01-10T02:26:27+00:00 Sławomir Zatwardnicki zatwardnicki@gmail.com 2019-12-23T04:18:06+00:00 ##submission.copyrightStatement##