Wrocławski Przegląd Teologiczny https://ojs.academicon.pl/wpt <p>Wrocławski Przegląd Teologiczny (skrót: WPT, ang. Wrocław Theological Review) jest półrocznikiem wydawanym od 1993 roku przez Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu (ang. Pontifical Faculty of Theology in Wrocław) i poświęconym studiom z zakresu: biblistyki, teologii systematycznej, teologii duchowości, teologii pastoralnej, historii Kościoła, filozofii oraz nauk społecznych jako nauk pomocniczych teologii. Periodyk znajduje się w ministerialnym wykazie czasopism punktowanych (70 pkt). Tylko artykuły oryginalne i spełniające kryterium wysokiego poziomu naukowego mogą być opublikowane w WPT. Redakcja respektuje zasady etyki publikacyjnej wypracowane przez Komitet Etyki Wydawniczej (Comittee on Publication Ethics – COPE). <a href="https://ojs.academicon.pl/index.php/wpt/about">Więcej &gt;</a></p> Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu / Pontifical Faculty of Theology in Wrocław. pl-PL Wrocławski Przegląd Teologiczny 1231-1731 Kosmologia medioplatońska w pismach Tacjana Syryjczyka i Atenagorasa z Aten https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/3593 <p>W artykule ukazano oddziaływanie greckiej filozofii na myśl wczesnochrześcijańską. Dokonano tego na przykładzie wpływu nauki medioplatońskiej na poglądy Tacjana Syryjczyka i Atenagorasa z Aten. Skoncentrowano się na pojmowaniu przez nich zagadnień kosmologicznych związanych z pytaniami o przyczynę, naturę i cel świata. Na początku zrekonstruowano myśl kosmologiczną Tacjana i Atenagorasa, gdyż ich zachowane pisma nie dotyczą bezpośrednio tych zagadnień, a następnie porównano je z poglądami platoników II wieku (Alkinous, Plutarch, Apulejusz), co pozwoliło zaobserwować podobieństwa, a także występujące różnice. Decydującą rolę w pojmowaniu przyczyn, natury i celu kosmosu odgrywa odmienne rozumienie przez nich dobroci Boga. To z tego, jak się zdaje, wynikają odmienne wnioski kosmologiczne, które uwypuklają specyfikę myśli chrześcijańskiej i platońskiej II wieku. Ponadto w pismach omawianych apologetów greckich zauważalne jest nowe spojrzenie na kwestię materii, która nie jawi się jako druga – wieczna przyczyna świata.</p> Mateusz Biernaczyk Prawa autorskie (c) 2021 Wrocławski Przegląd Teologiczny http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2021-12-27 2021-12-27 29 2 223 248 10.34839/wpt.2021.29.2.223-248 Praktyka umieszczania w kościołach świętych obrazów https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/3571 <p>Celem artykułu jest ukazanie zagadnienia praktyki umieszczania w kościołach świętych obrazów. W pierwszej części przedstawiono stanowisko Kościoła wobec kultu świętych obrazów. W części drugiej ukazano konieczność i cel umieszczania w kościołach świętych obrazów, natomiast część trzecia została poświęcona zasadom umieszczania w kościołach świętych obrazów.</p> Jerzy Adamczyk Prawa autorskie (c) 2021 Wrocławski Przegląd Teologiczny http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2021-12-27 2021-12-27 29 2 161 179 10.34839/wpt.2021.29.2.161-179 Aplikowanie intencji Mszy Świętej za żywych i zmarłych. Podstawy teologiczne i normy prawa kanonicznego https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/3580 <p>W kwestii aplikowania Mszy św. w intencji zarówno żywych, jak i zmarłych istotna jest jej podstawa teologiczna. Nie można norm kodeksowych analizować bez odniesienia się do doktryny o owocach sprawowania i uczestniczenia w Eucharystii. Przypomnienie nauczania teologów o owocu generalnym, osobistym i specjalnym musi być punktem wyjścia w interpretowaniu przepisów prawa kanonicznego dotyczących możliwości aplikowania przez kapłanów. Praktyka ofiarowania Mszy św. zarówno za żywych, jak i za zmarłych jest Tradycją pochodzącą od samych Apostołów; potwierdzają to Ojcowie Kościoła, jak również archeologia chrześcijańska oraz liturgia pierwszych wieków. W ten sposób można uświadomić sobie, że sprawowanie Mszy św. w intencji wiernych jest bardzo ważną kwestią połączoną z sakramentem Najświętszej Eucharystii. W konsekwencji musi to znaleźć swoje odzwierciedlenie w przepisach prawa kanonicznego, które regulują najważniejsze aspekty kwestii aplikowania intencji mszalnych. Analiza kan. 901 KPK pomoże zrozumieć wszystkie aspekty dotyczące możliwości aplikowania Mszy św. Przeanalizowano, jakie mogą być ograniczenia w możliwości aplikowania za żywych oraz kiedy nie trzeba lub nie powinno się sprawować Mszy św. w intencji zmarłych. Na zakończenie warto poruszyć temat specyficznych form aplikowania intencji, jak Msze św. gregoriańskie oraz zbiorowe. Podstawy teologiczne i prawne podkreślają ich szczególny charakter. Zapoznanie się z argumentami dotyczącymi aplikowania Mszy św. za żywych i za zmarłych pomoże nie tylko w wyjaśnianiu tej praktyki w duszpasterstwie, ale także może przyczynić się do większego rozwoju duchowego i świadomości wszystkich wiernych przystępujących do Stołu Pańskiego, aby sprawować Najświętszą Eucharystię i aby w niej uczestniczyć.</p> Bartosz Trojanowski Prawa autorskie (c) 2021 Wrocławski Przegląd Teologiczny http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2021-12-27 2021-12-27 29 2 181 201 10.34839/wpt.2021.29.2.181-201 Teologia botaniczna Juliusa Bernharda von Rohr https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/3688 <p>Julius Bernhard von Rohr (1688–1742), choć był z wykształcenia prawnikiem, zajmował się także – amatorsko, ale kompetentnie – botaniką. Jako człowiek religijny uważał, że badanie przyrody prowadzi do uznania jej jako dzieła Bożego i jest sposobem na odnalezienie drogi do Boga lub na pogłębienie wiary. To połączenie nauk przyrodniczych i teologii znalazło najlepszy wyraz w jego <em>Fitoteologii</em>, gdzie szczegółowo opisał świat botaniki i ukazał go jako wyraz Bożej mocy, mądrości i dobroci. W tym dziele przedstawił bardzo szczegółowo różne rodzaje roślin, ich elementy oraz zastosowanie na potrzeby ludzi i zwierząt. Podjął również zagadnienie celowości przejawiającej się we wszystkich aspektach flory. Von Rohr zajął się ponadto problemem teodycei w odniesieniu do świata botanicznego oraz kwestią wzajemnego oddziaływania teologii i nauki.</p> Adam Drozdek Prawa autorskie (c) 2021 Wrocławski Przegląd Teologiczny http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2021-12-27 2021-12-27 29 2 77 92 10.34839/wpt.2021.29.2.77-92 Wiedza wlana Chrystusa https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/3725 <p>Współczesna debata teologiczna szeroko omawia ludzkie poznanie i samozrozumienie Chrystusa w kontekście historycznym. W niniejszym artykule analizowane jest rozróżnienie dokonane przez Akwinatę między zwykłą nabytą wiedzą Chrystusa a Jego „wiedzą wlaną” lub nadprzyrodzonym zrozumieniem i poznaniem profetycznym. To rozróżnienie w odniesieniu do nabytej wiedzy Chrystusa dostarcza materiału do rozważań na temat przekazu i samozrozumienia Jezusa rozpatrywanych w historycznym i kulturowym kontekście językowym. Nacisk na zwykłe ludzkie uwarunkowania Chrystusa jest jednakże słusznie uzupełniony o wynikające z łaski zrozumienie własnej tożsamości, misji i soteriologicznego znaczenia. Święty Tomasz z Akwinu traktuje o wiedzy wlanej Chrystusa w taki sposób, aby umożliwić nam uznanie w Jezusie habitualnej zdolności do profetycznego poznania, dzięki której wiedziałby on wszystko, czego potrzebował dla dobra swojej misji. Ostatnia część artykułu jest poświęcona badaniu, w jaki sposób afirmacja wiedzy wlanej jest również zgodna z tradycyjnym katolickim twierdzeniem, że Chrystus nie miał teologicznej cnoty wiary, tylko w pewnym stopniu widzenie uszczęśliwiające. Końcowe rozważania dotyczą rozróżnienia i kompatybilności wiedzy wlanej oraz bezpośredniej, uszczęśliwiającej intuicji w ludzkim umyśle Chrystusa.</p> Thomas Joseph White Prawa autorskie (c) 2021 Wrocławski Przegląd Teologiczny http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2021-12-27 2021-12-27 29 2 93 119 10.34839/wpt.2021.29.2.93-119 Świętość Kościoła a świętość Pisma https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/3689 <p>W artykule wykorzystano sugestię Telforda Worka, który w swojej monografii <em>Living and Active</em> zaproponował zużytkowanie przymiotów Kościoła do teologicznej refleksji nad Pismem Świętym. Według ewangelikalnego teologa znaki szczególne Kościoła mogą być traktowane również jako znaki szczególne Biblii. W artykule ograniczono się do przymiotu świętości Kościoła widzianej z perspektywy katolickiej. Ze współczesnych refleksji eklezjologicznych wyprowadzono konkluzje dotyczące świętości i natchnienia Pisma Świętego. Świętość Pisma wynika z nierozerwalnego związku między Pismem a Chrystusem i Jego uniżeniem. Pismo jest również owocem zbawczego działania, ponieważ Kościół jako Oblubienica Chrystusa jest współautorem Biblii. Pismo jest święte, bo jego podmiotami są święty Bóg oraz święty Kościół. Należy jednak odróżnić świętość Pisma od świętości hagiografów oraz świętości w Piśmie. Świętość Pisma leży na poziomie ontologicznym, którego warstwa treściowa i literacka może być znakiem. Pismo, podobnie jak Kościół, niesie grzechy ludzi i nie pomimo tego, ale w tym jest święte. Pisma nie wolno jednak określać protestanckim wyrażeniem <em>simul iustus et peccator</em>. Dopiero w pamięci Kościoła jest możliwe pełniejsze uchwycenie świętości pism. Świętość Pisma jest zawsze większa od świętości w Kościele, a świętość w Piśmie nie musi być większa niż świętość w Kościele. Wraz ze wzrostem świętości wzrastają Pisma, z drugiej strony Pismo powoduje wzrost świętości (koło hermeneutyczne). Pismo jest jednym ze środków zbawienia, bo uwielbiony Chrystus posługuje się natchnionym słowem. Dar natchnienia polegał na głębszym utożsamieniu hagiografa z istotą Kościoła i w tym sensie był to dar proroczy, który pozwala rozpoznać świętość Kościoła i dzięki temu prowadzi do uświęcenia wspólnoty wierzących.</p> Sławomir Zatwardnicki Prawa autorskie (c) 2021 Wrocławski Przegląd Teologiczny http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2021-12-27 2021-12-27 29 2 121 160 10.34839/wpt.2021.29.2.121-160 Die Vinzentinerinnen im Breslauer Annakrankenhaus während des Dritten Reiches und in der Nachkriegszeit (1933–1947) https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/3646 <p>W dotychczasowej literaturze brakuje badań nad działalnością charytatywną Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo na Śląsku w XIX i XX wieku. Choć Zgromadzenie było niewielką wspólnotą na tle szerokiego spektrum niemieckich katolickich wspólnot i zakonów na Śląsku, wywarło ogromny wpływ na działalność w szpitalach w tym regionie. Niniejszy artykuł ma na celu przedstawienie znaczenia pracy szarytek w okresie III Rzeszy i II wojny światowej w szpitalu św. Anny w ówczesnym Breslau na podstawie nowych źródeł odnalezionych w archiwum ich domu macierzystego w Kolonii. Omówiono historię Zgromadzenia od początku zaangażowania w prace szpitala św. Anny pod koniec XIX wieku, strukturę i organizację ich działań do 1933 roku oraz dalszy rozwój aż do wybuchu II wojny światowej. W ostatniej części artykułu zaprezentowano działalność charytatywną sióstr w czasie wojny aż do końca okresu niemieckiego na Śląsku. Zwrócono również uwagę na sposób sprawowania opieki nad chorymi i słabymi, służbę Sióstr w czasie działań wojennych oraz ostateczną ewakuację ze Śląska.</p> Maik Schmerbauch Prawa autorskie (c) 2021 Wrocławski Przegląd Teologiczny http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2021-12-27 2021-12-27 29 2 203 222 10.34839/wpt.2021.29.2.203-222 Recenzja: Rajmund Pietkiewicz, In Search of ‘the Genuine Word of God’: Reception of the West-European Christian Hebraism in the Polish-Lithuanian Commonwealth in the Renaissance, tłum. Monika i Jacek Szela, Göttingen 2020, ss. 346 https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/3739 Nathan Ron Prawa autorskie (c) 2021 Wrocławski Przegląd Teologiczny http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2021-12-27 2021-12-27 29 2 309 311 10.34839/wpt.2021.29.2.309-311 Recenzja: Andrzej Kansy, Funkcje prasy wyznaniowej. Studium na przykładzie mariawitów, Wydawnictwo Naukowe Mazowieckiej Uczelni Publicznej w Płocku, Płock 2020, ss. 428 https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/3837 Henryk Seweryniak Prawa autorskie (c) 2021 Wrocławski Przegląd Teologiczny http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2021-12-27 2021-12-27 29 2 313 323 10.34839/wpt.2021.29.2.313-323 Recenzja: S. Hahn, Przymierze i komunia. Teologia biblijna papieża Benedykta XVI, Wydawnictwo Esprit, Kraków 2021, ss. 272 https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/3812 Sławomir Zatwardnicki Prawa autorskie (c) 2021 Wrocławski Przegląd Teologiczny http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2021-12-27 2021-12-27 29 2 325 345 10.34839/wpt.2021.29.2.325-345 Sprawozdanie: Przez wartości i kompetencje do sukcesu firmy. Konferencja otwierająca I edycję Akademii Przedsiębiorczości „Aptissimi”, Centrum Misji Afrykańskich – Borzęcin Duży, 17–18 września 2021 roku https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/3814 Jarosław Tomaszewski Prawa autorskie (c) 2021 Wrocławski Przegląd Teologiczny http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2021-12-27 2021-12-27 29 2 347 350 10.34839/wpt.2021.29.2.347-350 Teologia jest nauką https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/3842 Sławomir Jan Stasiak Prawa autorskie (c) 2021 Wrocławski Przegląd Teologiczny http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2021-12-27 2021-12-27 29 2 5 6 10.34839/wpt.2021.29.2.5-6 Przekłady biblijne nazw należących do kategorii pojęciowej ptactwa w Księdze Hioba 28,7 z bazowym komponentem leksykalnym ostříže i kobuza – na materiale czeskim i polskim https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/3673 <p>Autor w niniejszym artykule zwraca uwagę na kwestie tłumaczeniowe związane zwłaszcza z wykorzystaną leksyką awifaunistyczną, jaka pojawia się na kartach Biblii w analizowanym fragmencie Hi 28,7 w wybranych 12 czeskich i 18 polskich przekładach Pisma Świętego. W przeprowadzonej konfrontatywno-leksykalnej analizie opisuje on nie tylko podobieństwa, ale przede wszystkim zauważalne różnice, czyli zmiany w ekwiwalencji nazw ptaków oraz jak i w jakiej formie językowej owa kategoria pojęciowa jest wykorzystywana w przekładzie przez bliskoznacznie synonimiczne leksemy – w zależności od wersji tłumaczeniowej. Zwrócono uwagę na marginalne występowanie leksemu czeskiego <em>ostříž</em>. Pozostałe ptaki wymieniane w Hi 28,7 mają w czeskich i polskich przekładach biblijnych tak różne odpowiedniki leksykalne, że sprawia to wrażenie chaosu i daleko idącej dowolności w tłumaczeniu awifaunistycznych nazw.</p> Lubomír Hampl Prawa autorskie (c) 2021 Wrocławski Przegląd Teologiczny http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2021-12-27 2021-12-27 29 2 7 28 10.34839/wpt.2021.29.2.7-28 Od oczyszczenia Świątyni Jerozolimskiej do Jezusowego „pragnę” (dipsao) na krzyżu https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/3511 <p>Ewangelia Jana spięta jest kilkoma klamrami, które prezentują główne wątki teologiczne. W centrum teologicznym prezentacji posłannictwa Jezusa znajduje się Jego śmierć na krzyżu (19,28-30). To wydarzenie paschalne zostaje przygotowane przez Jezusa poprzez symboliczne oczyszczenie domu Jego Ojca – Świątyni Jerozolimskiej (2,13-22). W celu uwypuklenia znaczenia oczyszczenia z grzechu i otwarcia daru życia wiecznego Ewangelista wykorzystuje słowo „pragnąć” (diya,w – <em>dipsaō</em>). W Ewangelii Jana termin „pragnąć” występuje pięć razy. Pojawia się w kontekście pragnienia wody w spotkaniu Jezusa z Samarytanką (4,13-14). Jej pragnienie uporządkowania życia otwiera ją na relację z Jezusem, który daje jej dar Ewangelii, a tym samym wskazuje wrota do procesu zbawienia. W jej pragnieniu pięknego życia ukrywa się nadzieja ludzkości tęskniącej za ładem opartym na miłości. Nadzieja na przekraczanie barier etnicznych i otwieranie się na uniwersalne orędzie Ewangelii. Pojęcie diya,w – <em>dipsaō</em> pojawia się w prezentacji znaczenia Eucharystii, która zaspakaja pragnienie życia wiecznego (6,35). Jezus ogłasza zamknięcie drogi krwawych ofiar ze zwierząt w Świątyni Jerozolimskiej i otwarcie drogi zbawienia w Eucharystii. Proklamuje w czasie Święta Namiotów, że jest w stanie zaspokoić ludzkie pragnienia (7,37). Zapowiada źródło wody żywej, które wytryśnie dla każdego, kto przyjmie z wiarą chrzest. Na krzyżu Jezus zawoła „pragnę” i skosztuje octu, symbolu ludzkiego grzechu. W ten sposób dokona się proces zbawienia; Jezus przyjmie wszystkie ludzkie grzechy i da światu Ducha, który jest źródłem życia wiecznego. Z tego źródła może zaczerpnąć każdy, kto z wiarą przyjmie chrzest i będzie się karmił Ewangelią i pokarmem eucharystycznym, czyli ciałem (sa,rx – <em>sarks</em>) i krwią (ai-ma – <em>haima</em>) Jezusa.</p> Jan Klinkowski Prawa autorskie (c) 2021 Wrocławski Przegląd Teologiczny http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2021-12-27 2021-12-27 29 2 29 59 10.34839/wpt.2021.29.2.29-59 Jaskinia Makpela (mi'arat hammakpelah). Tradycja żydowska i archeologia świętych grobów w Hebronie https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/3509 <p>Historia biblijnego Izraela jest imponująca. Mimo że uwaga historyków i archeologów w większości skupiona jest na Jerozolimie, należy pamiętać, że pierwszymi nabytymi na własność skrawkami Ziemi Obiecanej były pole i jaskinia w Hebronie. Tam również mieściła się pierwsza stolica królestwa Dawida, która po wygranej kampanii przeciwko Jebusytom została przeniesiona do Jerozolimy. Choć temat jaskini Makpela wydaje się dość powszechny, polska literatura biblijna jest w tej kwestii dość uboga. Niniejszy artykuł w pierwszej kolejności poświęca uwagę krótkiej egzegezie fragmentów Księgi Rodzaju traktujących o podjętym zagadnieniu; następnie zostaje przybliżona terminologia, która w kwestii zrozumienia tematu jest kluczowa. Innowacyjny punkt to spojrzenie w głąb żydowskiej kabały, która niezwykle interesująco rysuje tradycję Makpeli, bardzo głęboko zakorzenionej w judaizmie. Ostatnim zagadnieniem jest ujęcie archeologiczne, które mimo braku możliwości działań naukowych w dzisiejszym kompleksie grobowym biblijnych patriarchów przybliża kilka ciekawych faktów z przeszłości, pobudzając przy tym wyobraźnię, i stwarza niesamowitą atmosferę wokół jednego z najbardziej owianych tajemnicą obiektów sakralnych świata.</p> Przemysław Kubisiak Prawa autorskie (c) 2021 Wrocławski Przegląd Teologiczny http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2021-12-27 2021-12-27 29 2 61 75 10.34839/wpt.2021.29.2.61-75 Rodzina szkołą solidarności według nauczania św. Jana Pawła II https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/3811 <p>Problem wychowania do solidarności w rodzinie stanowi konstytutywny aspekt formowania dobrych postaw prospołecznych. W nauczaniu Kościoła i św. Jana Pawła II solidarność jest definiowana jako „jeden z drugim, nie jeden przeciw drugiemu”, a jednocześnie stanowi część systemu wzajemnie warunkujących się wartości i zasad. Musi korespondować z innymi wartościami takimi jak: godność, miłość, prawda, sprawiedliwość. U podstaw stoi wzajemna solidarność małżonków. Na takim fundamencie buduje się wychowanie do solidarności w rodzinie. W konsekwencji prowadzi to do realizacji solidarności w służbie i poszanowaniu świętości życia ludzkiego w kierunku cywilizacji miłości, którą święty papież nazywa także cywilizacją życia.</p> Piotr Duda Prawa autorskie (c) 2021 Wrocławski Przegląd Teologiczny http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2021-12-27 2021-12-27 29 2 249 272 10.34839/wpt.2021.29.2.249-272 Irracjonalna racjonalność indywidualizmu, pokrętna logika kolektywizmu i Stefana Wyszyńskiego integralnie-humanistyczna koncepcja życia społeczno-politycznego https://ojs.academicon.pl/wpt/article/view/3539 <p>Wielu uczonych analizujących myśl społeczną Stefana Wyszyńskiego określa ją jako integralnie-humanistyczną koncepcję życia społeczno-politycznego. Niniejsze opracowanie analizuje specyfikę koncepcji indywidualizmu i kolektywizmu jako dwóch radykalnie odmiennych ideologii, będących w opozycji do personalistycznej i integralnie-humanistycznej wizji osoby ludzkiej prezentowanej przez Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Prymasa Polski. Eksploracja podjętego tematu badań będzie polegała na analizie tekstów źródłowych oraz opracowań metodą historyczno-analityczną w celu rekonstrukcji myśli społeczno-politycznej Wyszyńskiego i ich reinterpretacji metodą indukcyjno-dedukcyjną. Interpretacja materiałów źródłowych koncentruje się na ukazaniu roli i znaczenia myśli personalistycznej w konteście „niepełnych” koncepcji ideologicznych kształtujących obecną rzeczywistość życia społeczno-politycznego. Istotnym celem niniejszego opracowania jest przedstawienie najistotniejszych komponentów nauczania i posługi pasterskiej Prymasa Tysiąclecia w odniesieniu do kolektywizmu i indywidualizmu. W tym kontekście autor artykułu stawia pytanie, czy prezentowana przez Wyszyńskiego integralnie-humanistyczna wizja osoby ludzkiej i jej zaangażowania w doczesność może być aplikowana do konkretnych realiów współczesnej rzeczywistości życia społecznego. Odpowiedź na tak postawione kwestie jest niezwykle istotna, zwłaszcza w kontekście kształtowania współczesnej rzeczywistości Kościoła, społeczeństwa obywatelskiego, Narodu i państwa.</p> Ryszard Ficek Prawa autorskie (c) 2021 Wrocławski Przegląd Teologiczny http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2021-12-27 2021-12-27 29 2 273 308 10.34839/wpt.2021.29.2.273-308