Kondycja podmiotu wobec upadku Rzeczypospolitej. Treny Józefa Morelowskiego


Abstrakt

Głównym celem artykułu jest lektura Trenów Józefa Morelowskiego jako utworu wyrażającego kryzys podmiotu. Autorka rozprawy proponuje, by cykl wierszy, powstałych po upadku Rzeczypospolitej, ująć w kontekście tradycji antycznej i staropolskiej. Daje to szansę na dostrzeżenie i wyeksponowanie różnorodnych sposobów manifestowania „Ja” w tekście poetyckim. Wydaje się bowiem, że uruchomienie zakorzenionych w kulturze literackiej toposów i środków literackiego obrazowania jest próbą przezwyciężenia kryzysu i dezintegracji podmiotu. Ponadto, zwrócenie uwagi na wpływ tradycji i literackiej konwencji pozwala zrewidować stan badań i przemyśleć dotychczas poczynione obserwacje o charakterze tzw. przełomu romantycznego.

Słowa kluczowe

treny; oświecenie; poezja; „Ja”

Brzozowski J., Muzy w poezji polskiej: dzieje toposu do przełomu romantycznego, Wrocław 1986. [Google Scholar]
Budzyński J., Horacjanizm w liryce polsko-łacińskiej renesansu i baroku, Wrocław 1985. [Google Scholar]
Cieński M., Karpiński wobec doświadczenia wygnania: biografia i kreacja literacka, [w:] tegoż, Literatura polskiego oświecenia wobec tradycji i Europy, Kraków 2013, s. 161 – 172. [Google Scholar]
Dubisz S., Modlitewno-religijne incipity utworów wierszowanych okresu konfederacji barskiej, „Poradnik Językowy” 1996, z. 9, s. 41 – 47. [Google Scholar]
Dziechcińska H., Sztuka przekonywania w kulturze polskiej trzech stuleci: XVI – XVII – XVIII wiek, Warszawa 2010. [Google Scholar]
Eustachiewicz M., „Psalmodia polska” W. Kochowskiego na tle staropolskich stylizacji biblijnych, „Pamiętnik Literacki” 1974, z. 2, s. 45 – 78. [Google Scholar]
Falińska M., Przeszłość a teraźniejszość. Studium z dziejów świadomości historycznej społeczeństwa staropolskiego, Warszawa 1986. [Google Scholar]
Florczak Z., Europejskie źródła teorii językowych w Polsce na przełomie XVIII i XIX wieku. Studia z dziejów teorii języka i gramatyki, Wrocław 1978. [Google Scholar]
Grabowska D., Twórczość kałuska Wacława Rzewuskiego, „Zeszyty Naukowe Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Gdańskiego. Prace Historycznoliterackie” 1985, z. 8–9, s. 21–36. [Google Scholar]
Gruchała J., „Psalmy, hymny, Pieśnie pełne ducha.” Studia o staropolskich tekstach religijnych, Kraków 2013. [Google Scholar]
Grześkowiak-Krwawicz A., Regina libertas. Wolność w polskiej myśli politycznej XVIII wieku, Gdańsk 2006. [Google Scholar]
Kostkiewiczowa T., Inspiracje psałterzowe wyobraźni poetyckiej epok dawnych (rekonesans), w: Księga psalmów. Modlitwa, przekład, inspiracja, pod red. P. Mitznera, Warszawa 2007, s. 85 – 103. [Google Scholar]
Lasocińska E., „Cnota sama z mądrością jest naszym żywotem”. Stoickie pojęcie cnoty w poezji polskiej XVII wieku, Warszawa 2003. [Google Scholar]
Morelowski J., Treny i Sen, wstęp St. z Kutnego, Kraków 1910. [Google Scholar]
Morelowski J., Wiersze Józefa Morelowskiego, wstęp E. Aleksandrowska, Wrocław 1983 [Google Scholar]
Pelc J., Obraz – słowo – znak. Studium o emblematach w literaturze staropolskiej, Wrocław 1973. [Google Scholar]
Pelc J., Tren, w: Słownik Literatury Staropolskiej, pod red. T. Michałowskiej, Wrocław 1990, s. 874 – 877. [Google Scholar]
Ricouer P., Skarga jako modlitwa, w: A. LaCocque, tegoż, Myśleć biblijnie, przeł. E. Mukoid, M. Tarnowska, Kraków 2003, s. 286 – 306. [Google Scholar]
Sokolski J., Bogini, pojęcie, demon. Fortuna w dziełach autorów staropolskich, Wrocław 1996. [Google Scholar]
Włoch W., Polska elegia patriotyczna w epoce rozbiorów, Kraków 1916. [Google Scholar]
Woronicz J. P., Pisma wybrane, wstęp i oprac. M. Nesteruk, Z. Rejman, Warszawa 1993. [Google Scholar]
Zielaskowska E., O rymotwórstwie i rymotwórcach. Ignacy Krasicki między starożytnikami i nowożytnikami, Poznań 2014. [Google Scholar]
Żbikowski P., „…bolem śmiertelnym ściśnione mam serce… Rozpacz oświeconych u źródeł romantycznego przełomu w poezji polskiej w latach 1793-1805. Wrocław 1998. [Google Scholar]
Żbikowski P., Klasycyzm postanisławowski. Doktryna estetycznoliteracka, Warszawa 1984 [Google Scholar]
Pobierz

Opublikowane
2018-05-11


Dział
Biblia w sztuce

Udostępnij

Bąkowska, P. (2018). Kondycja podmiotu wobec upadku Rzeczypospolitej. Treny Józefa Morelowskiego. Zeszyty Naukowe KUL, 61(1), 399-414. https://doi.org/10.31743/zn.2018.61.1.399-414

Patrycja Bąkowska  patrycja.bakowska@amu.edu.pl




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Przesyłając artykuł do publikacji, autor oświadcza, że posiada pełnię autorskich praw majątkowych oraz osobistych do utworu, a jego opublikowanie nie naruszy praw osób trzecich.

Przesłanie przez autora artykułu do publikacji w czasopiśmie „Zeszyty Naukowe KUL”  traktowane będzie jako udzielenie licencji do eksploatacji praw autorskich do przesłanego utworu na zasadach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0)