(Nie)zgodnie z przekonaniami ojca, (nie)zgodnie z Biblią, czyli o intertekstualnym świecie odniesień biblijnych w powieści Franz i François Françoisa Weyergansa


Abstrakt

Biblia, „wielki kod” jak nazywa ją Norman Frye jest niewyczerpanym zbiorem wielkich obrazów symbolicznych oraz źródłem norm etycznych. Ten aspekt pedagogiczny Biblii zarysowuje się z wielką siłą w autobiograficznej powieści Franz i François autorstwa Françoisa Weyergansa. Powieść Weyergansa to nie tylko utwór o trudnych relacjach ojca i syna lecz również pretekst do stworzenia specyficznej przestrzeni narracyjnej, w której bohater, François, podejmuje dialog z Biblią (ukazaną poprzez system intertekstualnych odniesień) oraz (co wydaje się niezwykle ważne) ze swoistymi interpretacjami tychże, dokonywanymi przez swojego ojca, Franza, twórcy powieści katolickich. Biorąc pod uwagę niezwykle polemiczny charakter tego dialogu, celem zaproponowanej analizy nie jest systematyczna prezentacja wszystkich zasygnalizowanych w powieści kontekstów biblijnych, lecz raczej próba przedstawienia kilku sytuacji egzystencjalnych z życia Françoisa, w których Biblia i jej wykładnia zaproponowana przez ojca, stają się ważnym, (choć nie zawsze bezkrytycznie akceptowanym) punktem odniesienia w kształtowaniu się osobowości chłopca. Wbrew intencjom ojca, François, oddala się od wartości biblijnych. Klęska pedagogiczna ojca czy Biblii? Z pewnością ostrzeżenie przeciwko zbyt pochopnej i egzaltowanej, w formie i treści, egzegezie biblijnej dokonywanej przez ojca-pisarza, prowadzącej do zaburzeń emocjonalnych Françoisa oraz do dyskredytacji, wartości biblijnych w oczach chłopca

Słowa kluczowe

Biblia; ojciec; syn; intertekstualność; ofiara Abrahama; Święty Paweł

Bobowska-Nastarzewska P., O intertekstualności na przykładzie własnego tlumaczenia książki Paula Ricœura Refleksja Dokonana. Autobiografia intelektualna, „Rocznik przekładoznawczy”, 2009, Kraków, s. 53-68. [Google Scholar]
Chauvin D., L’œuvre de William Blake. Apocalypse et transfiguration, Grenoble, 1992. [Google Scholar]
Genette G., Palimpsestes. La littérature au second degré, Paris, 1992. [Google Scholar]
Głowiński M., O intertekstualności, „Pamiętnik Literacki” 1986, Kraków, s. 75-100. [Google Scholar]
Frye N., La parole souveraine, Paris, 1994. [Google Scholar]
Frye N., Le Grand Code. Bible et la littérature, Paris, 1984. [Google Scholar]
Jelonek T., Biblia w kulturze świata, Kraków, 2007. [Google Scholar]
Jelonek, T., Biblijne pojęcie Sacrum, Kraków, 2008. [Google Scholar]
Jelonek T., Teologia biblijna, Kraków, 2011. [Google Scholar]
Jelonek T., Wprowadzenie do listów Świętego Pawła, Kraków, 1998. [Google Scholar]
Kasperski E., „Teoria i literatura w sytuacji ponowoczesności” w: E. Czaplewicz, E. Kasperski, Literatura i różnorodność; kresy i pogranicza, Warszawa, 1996; [Google Scholar]
Kristeva J., Semiotiké. Recherches pour une sémanalyse, Paris, 1969. [Google Scholar]
Langkammer H., Teologia biblijna Starego i Nowego Testamentu, Legnica, 2007. [Google Scholar]
Lejeune P., Wariacje na temat pewnego paktu. O Autobiografii, Kraków, 2007. [Google Scholar]
Léon-Dufour X., Słownik Teologii biblijnej, Poznań, 1994. [Google Scholar]
Miskolczi I., Les Œuvres de la non-Écriture. La métafiction vide dans les romans contemporains w: http://cief.elte.hu/sites/default/files/article_miskolczi_istvan.pdf (dostęp: 2//06/17). [Google Scholar]
Moschelhi R., La mise en abyme dans « Trois jours chez ma mère » de Weyergans et « Farag » de Radwa Achour w: http://horizonsaepf.com/wp-content/uploads/2017/09/5.pdf (dostęp: 2//06/17)
Paque J., François Weyergans, romancier, Bruxelles, 2005. [Google Scholar]
Piekarski I., Kod sztuki. O Biblii w Nortropa Frye’a wizji literatury w: http://rcin.org.pl/Content/57858/WA248_71480_P-I-2524_piekarski-kod_o.pdf.[dostęp :2//06/17]. [Google Scholar]
Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, red. nauk. A. Jankowski, tłum. Ksiąg W. Borowski, Poznań, 2009. [Google Scholar]
Robert L., François Weyergans, Le Pitre w: http://culture.ulg.ac.be/jcms/prod_285393/fr/francois-weyergans-le-pitre.(dostęp : 2//06/17). [Google Scholar]
Rodak P., Pismo książka lektura, Warszawa, 2009. [Google Scholar]
Sabaˇu A., François Weyergans et Kenzaburô Ôé - (perpé)tuer le père ou sauver le fils?, „Studia Universitatis Babeş-Bolyai”, Filologia nr 4, 2008, s. 140-147 w: http://studia.ubbcluj.ro/download/pdf/377.pdf (dostęp: 2//06/17). [Google Scholar]
Sabaˇu A., recenzja: Jeannine Paque, François Weyergans romancier, Bruxelles, Luce Wilquin, coll. « l’œuvre en lumière », 2005, 158 p. w: http://studia.ubbcluj.ro/download/pdf/377.pdf (dostęp: 2//06/17). [Google Scholar]
Sève A., Homilie niedzielne, Kraków, 1999. [Google Scholar]
Sosień B., Hipoteksty, teksty, mity, czyli o współistnieniu metod w : Intertekstualność i wyobraźniowość. Studia pod redakcją B. Sosień, Kraków, 2009. [Google Scholar]
Kaiser Walter C. Davids Peter H., Bruce F.F., Trudne fragmenty Biblii, Warszawa, 2011. [Google Scholar]
Weyergans F., Franz et François, Paris, 2007. [Google Scholar]
Pobierz

Opublikowane
2018-05-11


Dział
Biblia w sztuce

Udostępnij

Jarosz, A. (2018). (Nie)zgodnie z przekonaniami ojca, (nie)zgodnie z Biblią, czyli o intertekstualnym świecie odniesień biblijnych w powieści Franz i François Françoisa Weyergansa. Zeszyty Naukowe KUL, 61(1), 415-432. https://doi.org/10.31743/zn.2018.61.1.415-432

Adam Jarosz  adamjarosz1@wp.pl




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Przesyłając artykuł do publikacji, autor oświadcza, że posiada pełnię autorskich praw majątkowych oraz osobistych do utworu, a jego opublikowanie nie naruszy praw osób trzecich.

Przesłanie przez autora artykułu do publikacji w czasopiśmie „Zeszyty Naukowe KUL”  traktowane będzie jako udzielenie licencji do eksploatacji praw autorskich do przesłanego utworu na zasadach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0)