Człowiek: podmiot wychowania czy jego funkcja


Abstrakt

W niniejszym artykule omówiono problem podmiotowości człowieka jako celu wychowania. Problem ten stawia się w kontekście sporu pomiędzy tradycją realizmu a idealizmu o rozumienie człowieka i o jego podmiotowość (sprawczość). Wyróżnia się dwa nurty w łonie idealizmu – indywidualizm i kolektywizm oraz w konfrontacji z nimi personalizm pedagogiczny. Dowodzi się, że tradycja idealizmu jest skażona redukcjonizmem poznawczym, o czym przesądza błędna koncepcja filozofii. Pokazuje się, że tradycja realizmu i wypracowane na jej gruncie rozumienie podmiotowości sięga myśli starożytnej Grecji, a jego pogłębienie wraz z uzasadnieniem to wkład kultury chrześcijańskiej.


Słowa kluczowe

podmiotowość; indywidualizm; kolektywizm; personalizm

Babska Z., Shugar G.W., Idea dwupodmiotowości interakcji dorosły-dziecko w procesie wychowania w pierwszych latach życia, Lublin 1986. [Google Scholar]
Jaroszyński P., Kalokagathia, „Człowiek w kulturze” 1995, nr. 2, s. 31-43. [Google Scholar]
Jaroszyński P., Paideia, w: Powszechna encyklopedia filozofii, t. 7, Lublin 2006, s. 948 -949. [Google Scholar]
Jaeger W., Paideia. Formowanie człowieka greckiego, przeł. M. Plezia i H. Bednarek, Warszawa 2001. [Google Scholar]
Kiereś B., Człowiek i wychowanie. Od osoby do osobowości, Lublin 2017 [Google Scholar]
Kiereś B., Dobro wspólne jako cel i kryterium życie społecznego – aspekt pedagogiczny, „Roczniki Nauk Społecznych” 36, 2007, z. 2, s. 127-134. [Google Scholar]
B. Kiereś, U podstaw pedagogiki personalistycznej. Filozoficzny kontekst sporu o wychowanie, Lublin 2015. [Google Scholar]
Kiereś B., Współczesny wychowawca wobec antypedagogiki, w: Idee pedagogiki filozoficznej, red. S. Sztobryn, B. Śliwerski, Łódź 2003, s. 124-138. [Google Scholar]
Kiereś B., Wychowawca a wychowanek. Wspomaganie czy kształtowanie?, w: Wychowywać charakter, red. A. Piątkowska, K. Stępień, Lublin 2005, s. 81-95. [Google Scholar]
Krąpiec M.A., Chrześcijaństwo, w: Powszechna encyklopedia filozofii, t. 10, Suplement, s. 99-107. [Google Scholar]
Krąpiec M.A., Człowiek – dramat natury i osoby, w: Człowiek, kultura, uniwersytet, wybór i oprac. A. Wawrzyniak (Dzieła, t. 12), Lublin 1982, s. 15-57. [Google Scholar]
Krapiec M.A., Metafizyka, Zarys podstawowych zagadnień, Poznań 1966. [Google Scholar]
Krąpiec M.A., O rozumienie filozofii, Lublin 1991. [Google Scholar]
Kukołowicz T., Całka E., Podmiotowość wychowanka, w: Teoria wychowania. Wybrane zagadnienia, red. T. Kukołowicz, Stalowa Wola 1997, s. 72-79. [Google Scholar]
Olubiński A., Podmiotowość roli nauczyciela i ucznia. W świetle wyników badań. Toruń 1991. [Google Scholar]
Podmiotowość w wychowaniu. Między ideą a realnością, red. E. Kubiak-Szymborska, Bydgoszcz 1999. [Google Scholar]
Platon, Timajos. Kritias albo Atlantyk, przeł, wstępem, koment. i skorowidzem opatrzył P. Siwek, Biblioteka Klasyków Filozofii, Warszawa 1986. [Google Scholar]
Schoenebeck H. von, Antypedagogika. Być i wspierać zamiast wychowywać, przeł. N. Szymańska, Warszawa 1994. [Google Scholar]
Skrzydlewski P., Kolektywizm, indywidualizm a osobowa wizja człowieka, w: Spór o osobę w świetle klasycznej koncepcji człowieka. Studia i rozprawy, red. nauk. P.S. Mazur, Kraków 2012, s. 123-176. [Google Scholar]
Wilk J, Pedagogika rodziny, Lublin 2002. [Google Scholar]
Wilk J., Wobec pytania: „Kim jest dziecko?”, w: W służbie dziecku, t. I, red. J. Wilk, Lublin 2003. [Google Scholar]
Pobierz

Opublikowane
2018-12-17


Dział
Pedagogika

Udostępnij

Kiereś, B. (2018). Człowiek: podmiot wychowania czy jego funkcja. Zeszyty Naukowe KUL, 61(3), 257-266. https://doi.org/10.31743/zn.2018.61.3.257-266

Barbara Kiereś  barbarakie@wp.pl




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Przesyłając artykuł do publikacji, autor oświadcza, że posiada pełnię autorskich praw majątkowych oraz osobistych do utworu, a jego opublikowanie nie naruszy praw osób trzecich.

Przesłanie przez autora artykułu do publikacji w czasopiśmie „Zeszyty Naukowe KUL”  traktowane będzie jako udzielenie licencji do eksploatacji praw autorskich do przesłanego utworu na zasadach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0)