Klauzule umowne w handlu niewolnikami jako narzędzie polityki społecznej w okresie cesarstwa rzymskiego


Abstrakt

Celem artykułu jest prezentacja rzymskich regulacji dotyczących klauzul umownych dołączanych do umowy sprzedaży niewolnika: klauzuli ne manumittatur zakazującej wyzwolenia przez nabywcę i klauzuli ut exportetur, nakazującej jego wydalenie z określonego miejsca pobytu. Dzięki aktywności władzy publicznej, reskryptom i mandatom cesarskiej administracji klauzule mogły uzyskać oczekiwaną skuteczność, a właściciele niewolników uzyskać lepszą ochronę ich praw właścicielskich. Z drugiej strony, instytucje prawa prywatnego: prawa rzeczowego i obligacyjnego zostały “wzbogacone” o rozwiązania wychodzące poza prawo prywatne. Stały się one w rękach cesarzy rzymskich narzędziami kreowania polityki społecznej wobec niewolnictwa.


Słowa kluczowe

rzymskie prawo niewolnicze; handel niewolnikami; emptio - venditio; klauzula ne manumittatur; klauzula ut exportetur; rescripta; mandata

Alföldy G., Historia społeczna starożytnego Rzymu, Poznań 2011 [Google Scholar]
Amielańczyk K., Praktyka kastrowania niewolników i jej zakazy w prawie rzymskim, w: Crimina et mores. Prawo karne i obyczaje w starożytnym Rzymie, Lublin 2001 [Google Scholar]
Amielańczyk K., Reskrypt cesarza Hadriana o zakazie sprzedaży niewolnic stręczycielom i niewolników właścicielom szkół gladiatorskich, w: Contra leges et bonos mores. Prawo karne i obyczaje w starożytnym Rzymie, Lublin 2005 [Google Scholar]
Amielańczyk K., Rzymskie prawo karne w reskryptach cesarza Hadriana, Lublin 2006 [Google Scholar]
Bieżuńska – Małowist I., M. Małowist, Niewolnictwo, Warszawa 1987 [Google Scholar]
Buckland W.W., The Roman Law of Slavery. The condition of the slave in private law from Augustus to Justinian, Cambridge 1908 (repr.1970)
Dajczak W., Giaro T., Longchamps de Bérier F., Prawo rzymskie. U podstaw prawa prywatnego, Warszawa 2014 [Google Scholar]
Galgano F., Vendita della schiava e prostituzione coatta, “INDEX” 24 (1996)
Kaser M., Das römische Privatrecht, I, München 1971 [Google Scholar]
Kolańczyk K., Prawo rzymskie, Warszawa 1986 (wyd. IV)
Łoposzko T., Zarys dziejów społecznych cesarstwa rzymskiego, Lublin 1989 [Google Scholar]
Kuryłowicz M., Wiliński A., Rzymskie prawo prywatne. Zarys wykładu, Lublin 2013 (wyd. V)
McGinn Th. A. J., Ne serva prostituatur, “ZSS “107 (1990)
Robinson O., Slaves and the Criminal Law, “ZSS” 98 (1981)
Sokala A., Lenocinium w prawie rzymskim, Toruń 1992 [Google Scholar]
Sokala A., The Effectiveness of the ne prostituatur Clauses in Roman Law, “EOS” 81 (1993)
Sokala A., Meretrix i jej pozycja w prawie rzymskim, Toruń 1998 [Google Scholar]
Święcicka P., Ekonomiczna analiza odpowiedzialności akwiliańskiej – analityczny paradoks czy nowa możliwość analizy antycznej regulacji prawnej?, „Zeszyty Prawnicze UKSW” 6.1 (2006)
Watson A., Roman Slave Law, Baltimore – London 1987 [Google Scholar]
Wiliński A., Studia nad alienacją niewolników w rzymskim prawie prywatnym. Sprzedaż niewolnika z zastrzeżeniem niewyzwalania, Annales UMCS, 19 (1972)
Wiliński A., Studia nad alienacją niewolników w rzymskim prawie prywatnym. Sprzedaż niewolnika z zastrzeżeniem miejsca pobytu, „CPH” 24.1 (1972)
Wołodkiewicz W., Rzymskie początki współczesnej odpowiedzialności za szkody na mieniu, „Palestra” 11-12 (2011)
Pobierz

Opublikowane
2019-01-22


Dział
Prawo

Udostępnij

Amielańczyk, K. (2019). Klauzule umowne w handlu niewolnikami jako narzędzie polityki społecznej w okresie cesarstwa rzymskiego. Zeszyty Naukowe KUL, 61(4), 7-20. https://doi.org/10.31743/zn.2018.61.4.7-20

Krzysztof Amielańczyk  amielan@interia.pl




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Przesyłając artykuł do publikacji, autor oświadcza, że posiada pełnię autorskich praw majątkowych oraz osobistych do utworu, a jego opublikowanie nie naruszy praw osób trzecich.

Przesłanie przez autora artykułu do publikacji w czasopiśmie „Zeszyty Naukowe KUL”  traktowane będzie jako udzielenie licencji do eksploatacji praw autorskich do przesłanego utworu na zasadach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0)