Prawo publiczne a prawo prywatne – wybrane uwagi teoretyczne na temat hybrydyzacji instytucji prawnych


Abstrakt

Artykuł stanowi teoretyczną refleksję dotyczącą hybrydyzacji instytucji prawnych we współczesnym polskim porządku prawnym. Już od czasów rzymskich w kontynentalnej Europie utrwalił się podział prawa na publiczne i prywatne. Z jednej strony podział ten jest w nauce prawa utrwalony i edukacyjnie użyteczny. Z drugiej strony jest on przedmiotem licznych sporów i kontrowersji. Powstało wiele teoretycznych koncepcji podziału prawa na publiczne i prywatne. Różnią się one od siebie określeniem kryteriów podziału prawa. Najczęściej wskazywane jest kryterium interesu, kryterium podmiotowe (równorzędności i nierównorzędności podmiotów), kryterium ochrony prawa zwane również kryterium sposobu dochodzenia roszczeń i inne. Wszystkie te kryteria są jednak ułomne. Nie da się na podstawie jakiegokolwiek kryterium dokonać kwalifikacji wszystkich przepisów systemu prawa. Po pierwsze dlatego, że pozostanie grupa przepisów, których nie można zaliczyć ani do prawa publicznego ani prywatnego (na podstawie wskazanego kryterium). Po drugie dlatego, że istnieją takie przepisy, które należy zakwalifikować do prawa publicznego i jednocześnie do prawa prywatnego. Te przepisy tworzą hybrydowe instytucje prawne, które łączą cechy prawa publicznego i prywatnego. Realizują one zarówno interes zbiorowości, jak indywidualny. Zapewniają korzyść i jednostce i sferze publicznej. Wyznaczają one tzw. prawo publiczno-prywatne. Do hybrydowych instytucji prawnych zaliczmy: partnerstwo publiczno-prywatne porozumienie w sprawie ustalenia cen transakcyjnych, układ likwidacyjny, obowiązki informacyjne w umowach z udziałem konsumentów i inne. Hybrydowe instytucje prawne wyznaczają jeden z współczesnych paradygmatów konstrukcji systemu prawa.


Słowa kluczowe

prawo publiczne; prawo prywatne; instytucja prawna; hybrydyzacja instytucji prawnych

Bejm M. red., Ustawa o partnerstwie publiczno-prywatnym. Komentarz. Wyd. 2, Warszawa 2014, s. 608. [Google Scholar]
Cieślak R. red., Partnerstwo publiczno-prywatne. 100 pytań, wyjaśnień, interpretacji, Warszawa 2014, s. 360. [Google Scholar]
Duszka-Jakimko H., Alternatywne rozwiazywanie sporów. Pomiędzy instrumentalnym a komunikacyjnym paradygmatem prawa, Opole 2016, s. 226. [Google Scholar]
Helios J., Publicyzacja prawa prywatnego – prywatyzacja prawa publicznego w kontekście rozważań nad prawem europejskim, Przegląd Prawa i Administracji XCII, Wrocław 2013, s. 11- 36. [Google Scholar]
Izdebski H., Elementy teorii i filozofii prawa, Wydanie 2, Warszawa 2011, s. 354. [Google Scholar]
Jamróz A., Wprowadzenie do prawoznawstwa, Wydanie 2, Warszawa 2011, s. 254. [Google Scholar]
Kolańczyk K., Prawo rzymskie, Warszawa 1986, s. 538. [Google Scholar]
Kopaliński W., Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, Warszawa 1970, s. 979. [Google Scholar]
Korybski A., Leszczyński L., Stanowienie i stosowanie prawa. Elementy teorii, Warszawa 2015, s. 186. [Google Scholar]
Lang W., Wróblewski J., Zawadzki S., Teoria państwa i prawa, Warszawa 1986, s. 499. [Google Scholar]
Lemonnier M., Prawo publiczne a prawo prywatne. Uwagi prawnoporównawcze na podstawie prawa francuskiego, Studia Prawno-Ekonomiczne, t. C, Łódź 2016, s. 67-77. [Google Scholar]
Mikłaszewicz P., Obowiązki informacyjne w umowach z udziałem konsumentów na tle prawa Unii Europejskiej, Warszawa 2008, s. 376. [Google Scholar]
Miodek J., Słownik ojczyzny polszczyzny, Opracowanie M. Zaśko-Zielińska, T. Piekot, Wydawnictwo Europa 2002, s. 811. [Google Scholar]
Morawski L., Wstęp do prawoznawstwa, Toruń 1997, s. 202. [Google Scholar]
Mrożek J., O właściwościach postępowania hybrydowego w regulacji ochrony konkurencji i konsumenta, Acta Universitatis Wratislaviensis, No 3798, PRAWO CCCXXIII, Wrocław 2017, s. 289-297. [Google Scholar]
Muras Z., Podstawy prawa, Warszawa 2008, s. 407. [Google Scholar]
Nowacki J., Prawo publiczne – prawo prywatne, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach nr 1315, Katowice 1992, s. 142. [Google Scholar]
Nawrot O., Wprowadzenie do logiki dla prawników, Kraków 2007, s. 290. [Google Scholar]
Pietrzyk-Reeves D., O pojęciu „Rzeczpospolita” (res publica) w polskiej myśli politycznej XVI wieku, Czasopismo Prawno-Historyczne, Tom LXII - 2010 – z. 1, s. 37-63. [Google Scholar]
Piskorz-Ryń A., Hybrydowy charakter prawa do ponownego wykorzystywania – wybrane zagadnienia, Samorząd terytorialny, nr 1-2/2017, s. 83-93. [Google Scholar]
Płeszka K., Czapska J., Araszkiewicz M., Pękala M., red., Mediacja. Teoria, normy, praktyka, Warszawa 2017, s. 740. [Google Scholar]
Rogacka-Łukasik A., Obowiązki informacyjne przedsiębiorcy wobec konsumenta w umowach zawieranych w nietypowych okolicznościach w świetle nowego prawa konsumenckiego, Rocznik Administracji i Prawa, nr XV(2), s. 131-148. [Google Scholar]
Romul J., Wstęp do teorii państwa i prawa. Zarys wykładu, Poznań 1999, s. 92. [Google Scholar]
Seidler G.L., Groszyk H., Malarczyk J., Pieniążek A., Wstęp do nauki o państwie i prawie, Lublin 2000, s. 207. [Google Scholar]
Wołodkiewicz W. red., Prawo rzymskie. Słownik encyklopedyczny, Warszawa 1986, s. 248. [Google Scholar]
Wronkowska S., Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa, Poznań 2005, s. 205. [Google Scholar]
Zachariasz I., Prawo w ujęciu strukturalnym. Studium o dychotomicznym podziale prawa na prawo publiczne i prawo prywatne, Warszawa 2016, s. 253. [Google Scholar]
Wróblewski J., Polski słownik prawniczy. Hasła podstawowe. Instytucja prawna, Warszawa 1969, s. 158. [Google Scholar]
Ziembiński Z., Szkice z metodologii szczegółowych nauk prawnych, Warszawa-Poznań 1983, s. 142. [Google Scholar]
Zimmerman J., Aksjomaty prawa administracyjnego, Warszawa 2013, s. 280. [Google Scholar]
Znamierowski Cz., Prolegomena do nauki o państwie, Poznań 1947/1948, s. 71. [Google Scholar]
Pobierz

Liżewski, B. (1). Prawo publiczne a prawo prywatne – wybrane uwagi teoretyczne na temat hybrydyzacji instytucji prawnych. Zeszyty Naukowe KUL, 61(4), 47-63. https://doi.org/10.31743/zn.2018.61.4.47-63

Bartosz Liżewski  bart73@vp.pl
Wydział Prawa i Administracji UMCS  Polska
https://orcid.org/0000-0002-5642-8570

Dr hab., Katedra Teorii i Filozofii Prawa






Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Przesyłając artykuł do publikacji, autor oświadcza, że posiada pełnię autorskich praw majątkowych oraz osobistych do utworu, a jego opublikowanie nie naruszy praw osób trzecich.

Przesłanie przez autora artykułu do publikacji w czasopiśmie „Zeszyty Naukowe KUL”  traktowane będzie jako udzielenie licencji do eksploatacji praw autorskich do przesłanego utworu na zasadach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0)