Bezpieczeństwo jako wartość prawnie chroniona



Abstrakt

Jedną z podstawowych wartości prawnie chronionych jest bezpieczeństwo. Ze względu na jego charakter prawodawca zabezpiecza je nie tylko w drodze przepisów ustawowych, ale też w Konstytucji RP, w związku z czym uzyskało ono wymiar ustrojowy. W aspekcie personalnym chronione jest bezpieczeństwo obywateli, instytucjonalnym – bezpieczeństwo państwa, materialnym – bezpieczeństwo publiczne, ekologiczne, ekonomiczne, społeczne itp.

Z punktu widzenia bezpieczeństwa i jego znaczenia dla społeczeństwa i państwa, dopuszcza się ochronę tej wartości kosztem wolności i praw człowieka i obywatela. Ingerencja w te swobody konstytucyjne nie może jednak naruszać ich istoty, jest dopuszczalna jeżeli w inny sposób nie da się zapewnić bezpieczeństwa, a przy tym nie może być nadmierna.

Ustrojodawca wyraźnie przewiduje, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Podobnie w przypadku stanowienia przepisów porządkowych, bezpieczeństwo jest jedną z kluczowych przesłanek ich stanowienia. W zakresie nieuregulowanym w ustawach lub innych przepisach powszechnie obowiązujących rada gminy może wydawać przepisy porządkowe, jeżeli jest to niezbędne dla ochrony życia lub zdrowia obywateli oraz dla zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego. Zbliżone rozwiązania prawne zostały przewidziane dla powiatu i województwa. I tak w zakresie nieuregulowanym w ustawach lub innych przepisach powszechnie obowiązujących, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, rada powiatu może wydawać powiatowe przepisy porządkowe, jeżeli jest to niezbędne do ochrony życia, zdrowia lub mienia obywateli, ochrony środowiska naturalnego albo do zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego, o ile przyczyny te występują na obszarze więcej niż jednej gminy. W zakresie nieuregulowanym w przepisach powszechnie obowiązujących wojewoda może wydawać rozporządzenia porządkowe, jeżeli jest to niezbędne do ochrony życia, zdrowia lub mienia oraz do zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego. Przepisów porządkowych nie może wydawać samorząd województwa.


Słowa kluczowe

bezpieczeństwo; prawa i wolności jednostki; przepisy porządkowe

Bartnik M., Karpiuk M., Lis W., Pawelec K., Tuleya I., Ustawa o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz służbie Wywiadu Wojskowego. Komentarz, Olsztyn 2017. [Google Scholar]
Bożek M., Czuryk M., Karpiuk M., Kostrubiec J., Służby specjalne w strukturze władz publicznych. Zagadnienia prawnoustrojowe, Warszawa 2014. [Google Scholar]
Bożek M., Karpiuk M., Kostrubiec J., Zasady ustroju politycznego państwa, Poznań 2012. [Google Scholar]
Czuryk M., Akty prawa miejscowego organów rządowej administracji niezespolonej, (w:) M. Czuryk, M. Karpiuk, J. Kostrubiec (red.), Niezespolona administracja rządowa, Warszawa 2011. [Google Scholar]
Czuryk M., Bezpieczeństwo jako dobro wspólne, „Zeszyty Naukowe KUL” 2018, no 3. [Google Scholar]
Czuryk M., Stanowienie aktów prawa miejscowego przez organy samorządu terytorialnego szczebla lokalnego i regionalnego, (w:) M. Karpiuk (red.), Akty normatywne i administracyjne, Warszawa 2009. [Google Scholar]
Czuryk M., Właściwość Rady Ministrów oraz Prezesa Rady Ministrów w zakresie obronności, bezpieczeństwa i porządku publicznego, Olszyn 2017. [Google Scholar]
Czuryk M., Drabik K., Pieczywok A., Bezpieczeństwo człowieka w procesie zmian społecznych, kulturowych i edukacyjnych, Olszyn 2018. [Google Scholar]
Czuryk M., Dunaj K., Karpiuk M., Prokop K., Bezpieczeństwo państwa. Zagadnienia prawne i administracyjne, Olszyn 2016. [Google Scholar]
Czuryk M., Dunaj K., Karpiuk M., Prokop K., Prawo zarządzania kryzysowego. Zarys systemu, Olsztyn 2016. [Google Scholar]
Czuryk M., Karpiuk M., Mazuryk M. (red.), Ustawa o wojewodzie i administracji rządowej w województwie. Komentarz, Warszawa 2012. [Google Scholar]
Czuryk M., Kostrubiec J., The legal status of local self-government in the field of public security, „Studia nad Autorytaryzmem i Totalitaryzmem” 2019, no. 1. [Google Scholar]
Karpiuk M., Akty prawa miejscowego organów samorządu terytorialnego, (w:) M. Karpiuk, J. Kostrubiec, M. Paździor, K. Popik-Chorąży, K. Sikora, Legislacja administracyjna, Warszawa 2013. [Google Scholar]
Karpiuk M., Działanie organów administracji publicznej w czasie stanów nadzwyczajnych, „Studia Prawnicze i Administracyjne” 2015, no. 4. [Google Scholar]
Karpiuk M., Konstytucyjna właściwość Sejmu w zakresie bezpieczeństwa państwa, „Studia Iuridica Lublinensia” 2017, no. 4. [Google Scholar]
Karpiuk M., Miejsce samorządu terytorialnego w przestrzeni bezpieczeństwa narodowego, Warszawa 2014. [Google Scholar]
Karpiuk M., Normatywne uwarunkowania stanu wojennego i wyjątkowego, „Studia Prawnicze i Administracyjne” 2015, no. 3. [Google Scholar]
Karpiuk M., Ograniczenie wolności uzewnętrzniania wyznania ze względu na bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny, „Przegląd Prawa Wyznaniowego” 2017, V. 9. [Google Scholar]
Karpiuk M., Pomoc Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej udzielana Policji, „Wojskowy Przegląd Prawniczy” 2018, no. 1. [Google Scholar]
Karpiuk M., Pomoc społeczna jako instytucja umożliwiająca rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych i jej miejsce w sferze bezpieczeństwa socjalnego, „Społeczeństwo i Rodzina” 2017, no. 1. [Google Scholar]
Karpiuk M., Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej jako organ stojący na straży bezpieczeństwa państwa, „Zeszyty Naukowe AON” 2009, no. 3. [Google Scholar]
Karpiuk M., Przepisy porządkowe jako szczególny rodzaj prawa miejscowego, „Studia Iuridica Lublinensia” 2015, no. 4. [Google Scholar]
Karpiuk M., Służba funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Służby Wywiadu Wojskowego oraz żołnierzy zawodowych wyznaczonych na stanowiska służbowe w tych formacjach, Olsztyn 2017. [Google Scholar]
Karpiuk M., Służba wojskowa żołnierzy zawodowych, Olsztyn 2019. [Google Scholar]
Karpiuk M., Terenowe organy administracji publicznej właściwe w sprawach zarządzania kryzysowego, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio G (Ius)” 2014, no. 1. [Google Scholar]
Karpiuk M., Ubezpieczenie społeczne rolników jako element bezpieczeństwa społecznego. Aspekty prawne, „Międzynarodowe Studia Społeczno-Humanistyczne Humanum” 2018, no. 2. [Google Scholar]
Karpiuk M., Właściwość wojewody w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz zapobiegania zagrożeniu życia i zdrowia, „Zeszyty Naukowe KUL” 2018, no. 2. [Google Scholar]
Karpiuk M., Zadania administracji publicznej w zakresie bezpieczeństwa społecznego dotyczące wspierania rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych i odnoszące się do systemu pieczy zastępczej, „Społeczeństwo i Rodzina” 2018, no. 3. [Google Scholar]
Karpiuk M., Zadania i kompetencje zespolonej administracji rządowej w sferze bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej. Aspekty materialne i formalne, Warszawa 2013. [Google Scholar]
Karpiuk M., Kostrubiec J., Rechtsstatus der territorialen Selbstverwaltung in Polen, Olsztyn 2017. [Google Scholar]
Karpiuk M., Kostrubiec J., The Voivodeship Governor’s Role in Health Safety „Studia Iuridica Lublinensia” 2018, no. 2. [Google Scholar]
Karpiuk M., Prokop K., Sobczyk P., Ograniczenie korzystania z wolności i praw człowieka i obywatela ze względu na bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny, Siedlce 2017. [Google Scholar]
Karpiuk M., Sobczyk P. (red.), Obronność, bezpieczeństwo i porządek publiczny. Komentarz do wybranych przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Olsztyn 2018. [Google Scholar]
Karpiuk M., Szczęch N., Bezpieczeństwo narodowe i międzynarodowe, Olszyn 2017. [Google Scholar]
Kitler W., Czuryk M., Karpiuk M. (red.), Aspekty prawne bezpieczeństwa narodowego RP. Część ogólna, Warszawa 2013. [Google Scholar]
Kostrubiec J., Zadania i kompetencje samorządu terytorialnego w zakresie administracji rezerw osobowych dla celów powszechnego obowiązku obrony, (w:) M. Karpiuk, M. Mazuryk, I. Wieczorek (red.), Zadania i kompetencje samorządu terytorialnego w zakresie porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli, obronności oraz ochrony przeciwpożarowej i przeciwpowodziowej, Łódź 2017. [Google Scholar]
Lis W., Bezpieczeństwo wewnętrzne i porządek publiczny jako sfera działania administracji publicznej, Lublin 2015. [Google Scholar]
Pieczywok A., Aksjologia bezpieczeństwa człowieka. W poszukiwaniu kontekstu znaczeniowo-edukacyjnego, „Zeszyty Naukowe AON” 2010, no. 3. [Google Scholar]
Sikora K., Akty prawa miejscowego terenowych organów administracji rządowej, (w:) M. Karpiuk, J. Kostrubiec, M. Paździor, K. Popik-Chorąży, K. Sikora, Legislacja administracyjna, Warszawa 2013. [Google Scholar]
Sikora K., Istota i charakter prawny aktów prawa miejscowego w zakresie ich sądowoadministracyjnej kontroli, Lublin 2017. [Google Scholar]
Szczęch N., Przepisy porządkowe wydawane przez organy samorządu terytorialnego dla zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego, (w:) M. Karpiuk, M. Mazuryk, I. Wieczorek (red.), Zadania i kompetencje samorządu terytorialnego w zakresie porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli, obronności oraz ochrony przeciwpożarowej i przeciwpowodziowej, Łódź 2017. [Google Scholar]
Tyrawa D., Gwarancje bezpieczeństwa osobistego w polskim administracyjnym prawie drogowym, Lublin 2018. [Google Scholar]

Opublikowane
2020-01-31


Dział
Artykuły naukowe

Udostępnij

Karpiuk, M. (2020). Bezpieczeństwo jako wartość prawnie chroniona. Zeszyty Naukowe KUL, 62(3), 3-14. Pobrano z https://ojs.academicon.pl/znkul/article/view/2180

Mirosław Karpiuk  miroslaw.karpiuk@uwm.edu.pl



Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Przesyłając artykuł do publikacji, autor oświadcza, że posiada pełnię autorskich praw majątkowych oraz osobistych do utworu, a jego opublikowanie nie naruszy praw osób trzecich.

Przesłanie przez autora artykułu do publikacji w czasopiśmie „Zeszyty Naukowe KUL”  traktowane będzie jako udzielenie licencji do eksploatacji praw autorskich do przesłanego utworu na zasadach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0)