Techniczne „rozszerzenia” ciała i wartość ciała ludzkiego


Abstrakt

Celem artykułu było ukazanie wpływu zmian w systemie: ciało - maszyna, będących skutkiem zastosowania innowacyjnych technologii i strategii cyborgizacji na postrzeganie i wartościowanie ciała ludzkiego we współczesnym społeczeństwie. Zastosowałam dwie perspektywy badawcze. Z jednej strony nieinwazyjne działanie systemu ciało - maszyna jako przejaw transgresji; z drugiej: funkcjonowanie maszyny połączonej z ciałem (egzorozszerzenia), funkcjonowanie maszyny w ciele (endorozszerzenia) oraz funkcjonowanie ciała w maszynie (mind uploading), jako przejaw transhumanizmu.

Podejmując problem sformułowany w tytule artykułu, przyjęłam hipotezę, iż podważanie naturalnego statusu ciała ludzkiego w społeczeństwie postbiologicznym, któremu sprzyja cyborgizacja i zastosowanie innowacyjnych technologii, będące wynikiem kontrolowanego dyskursu społecznego i wiedzy, zmieniając relacje ciało-maszyna, zmienia postrzeganie i wartościowanie ciała ludzkiego, w kierunku przedmiotowego traktowania. Hipoteza został potwierdzona. Artykuł ma charakter analityczno-opisowy. Problem badawczy analizowany jest z perspektywy socjologicznej.


Słowa kluczowe

ciało ludzkie; cyborgizacja; egzorozszerzenia; endorozszerzenia; maszyna; mind uploading; transgresja; transhumanizm; wartość

Ascott R., Behaviourables and Futuribles, in: Theories and Documents of Contemporary Art: A Sourcebook of Artists’ Writings, K. Stiles, P. H. Selz (ed.), Berkely and Los Angeles 1996, pp.489-491. [Google Scholar]
Baumann F., Humanism and Transhumanism, „Journal of Technology & Society” 2010, Vol. 29, p. 84-96. [Google Scholar]
Bostrom N., Transhumanist values, „Journal of Philosophical Research”, 2005, No. 30 (Supplement), p. 3-14. [Google Scholar]
Campbell C.S., Keenan J.F., Loy D.R., Matthews K., Winograd T., Zoloth L., The Machine in the Body: Ethical and Religious Issues in the Bodily Incorporation of Mechanical Devices”, in: B.A. Lustig, B. Brody, G.P. McKenny (ed.), Altering Nature, Volume Two: Religion, Biotechnology, and Public Policy, Berlin-Heidelberg 2008, pp. 199-258, https://link.springer.com/content/pdf/10.1007%2F978-1-4020-6923-9.pdf [access: 13.04.2019]. [Google Scholar]
Clark A., Natural-Born Cyborgs: Minds, Technologies, and the Future of Human Intelligence , Oxford, New York 2003. [Google Scholar]
Clynes M.E., Kline N.S., Cyborgs and Space, „Astronautics” 1960, No. 8, pp. 29-33, https://pl.scribd.com/doc/2962194/Cyborgs-and-Space-Clynes-Kline?autodown=pdf, [access: 23.03.2019]. [Google Scholar]
Drenda O., Maszyna i operator. Transhumanistyczna wizja ciała, „Znak” 2011, no. 674-675, http://www.miesiecznik.znak.com.pl/674-6752011olga-drendamaszyna-i-operator-transhumanistyczna-wizja-ciala/, [access: 20.05.2019]. [Google Scholar]
Foucault M., Nadzorować i karać. Narodziny więzienia, translated by T. Komendant, Warszawa 1993. [Google Scholar]
Frank A.W., For a Sociology of the Body: an Analytical Review, in: M. Featherstone, M. Hepworth, B. S. Turner (ed.), The Body. Social Process and Cultural Theory, London 1991, p. 36-102. [Google Scholar]
Free A., Przyszłość wearable technology, http://www.spidersweb.pl/2014/06/przyszlosc-wearable-technology.html, [access: 21.05.2019]. [Google Scholar]
Gallagher S., Interpretations of Embodied Cognition, in: The Implications of Embodiment: Cognition and Communication, W. Tschacher, C. Bergomi (ed.), United Kingdom 2010, pp. 59-70. [Google Scholar]
Goffman E., Piętno. Rozważania o zranionej tożsamości, tłum. A. Dzierżyńska, J. Tokarska-Bakir, Gdańsk 2005. [Google Scholar]
Hof R.D., Deep Learning, „Technology Review” 2013, Vol. 116, No. 3, p. 32‐36. [Google Scholar]
Husserl E., Medytacje kartezjańskie z dodaniem uwag krytycznych Romana Ingardena, translated by A. Wajs, Warszawa 1982. [Google Scholar]
Ilnicki R., Bóg cyborgów. Technika i transcendencja, Poznań 2011. [Google Scholar]
Jaramillo G.E., Quiroz J.E., Cartagena C.A., Vivares C.A., Branch J.W., Mobile Augmented Reality. Applications in Daily Environments, „Revista EIA” 2010, Vol. 14, p. 125-134. [Google Scholar]
Jones D.G, A Christian Perspective on Human Enhancement, „Science & Christian Belief” 2010, Vol. 22, No. 2, p. 112-119. [Google Scholar]
Klichowski M., Narodziny cyborgizacji. Nowa eugenika, transhumanizm i zmierzch edukacji, Poznań 2014. [Google Scholar]
Knapczyk S., Zarys robotyki, Nowy Sącz 2015. [Google Scholar]
Kowal K., Doświadczanie ciała zrekonstruowanego protezą kończyny górnej – socjosomatyczne studium ciała biotechnologicznego, „Przegląd Socjologii Jakościowej” 2018, t. 14, nr 3, s. 178-205. Available on the Internet: www.przegladsocjologiijakosciowej.org, DOI: htp://dx.doi.org/10.18778/1733-8069.14.3.10. [access: 25.05.2019]. [Google Scholar]
Kozielecki J., Społeczeństwo transgresyjne. Szansa i ryzyko, Warszawa 2004. [Google Scholar]
Merleau-Ponty M., Fenomenologia percepcji, tłum. M. Kowalska, J. Migasiński, Warszawa 2001. [Google Scholar]
Mikowska M., Polska jest mobi 2015, http://www.tnsglobal.pl/coslychac/files/2015/05/POLSKA_JEST_MOBI_2015.pdf [access: 06.05.2019]. [Google Scholar]
Mroczkowski I., Ciało ludzkie, w: Wielka Encyklopedia Nauczania Jana Pawła II, Radom 2014. Available on the internet: https://www.centrumjp2.pl/wikijp2/index.php?title=Cia%C5%82o_ludzkie, [access: 25.05.2019]. [Google Scholar]
Shilling Ch., Socjologia ciała, przeł. M. Skowrońska, Warszawa 2010. [Google Scholar]
Vladimir, Cyborgi, https://biznesmysli.pl/cyborgi/, [access: 31.05.2019]. [Google Scholar]
Walewska E., Miejsce i rola ciała oraz zmysłów w zdeterminowanej technologicznie i usieciowionej rzeczywistości początku dwudziestego pierwszego wieku. Wybrane zagadnienia, „Ethos” 2015, vol. 28, no. 3(111), pp. 130-142. [Google Scholar]
Wartość, w: Socjologia. Przewodnik encyklopedyczny, oprac. A. Mikusińska, Warszawa 2008, s. 234. [Google Scholar]
Yokoi H., Cyborg (Brain-Machine/Computer Interface), „Advanced Robotics” 2009, Vol. 23, No. 11, p. 1452‐1453. [Google Scholar]
Znamię Bestii, prace nad cyborgizacją umaszynowieniem ludzi, http://globalne-archiwum.pl/znamie-bestii-i-prace-nad-cyborgizacja-umaszynowieniem-ludzi/ [access: 2.02.2019]. [Google Scholar]
Żok A., Etyka posthumanizu. Posthuman ethics, „Poznańskie Zeszyty Humanistyczne” vol. 22, pp. 40-43, http://www.pomost.net.pl/tom_22/zok.PDF, [access: 15.05.2019]. [Google Scholar]

Opublikowane
2020-01-31


Dział
Artykuły naukowe

Udostępnij

Gruchoła, M. (2020). Techniczne „rozszerzenia” ciała i wartość ciała ludzkiego. Zeszyty Naukowe KUL, 62(3), 15-33. https://doi.org/10.31743/zn.2019.62.3.02

Małgorzata Gruchoła  mgruch@kul.pl
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II  Polska




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Przesyłając artykuł do publikacji, autor oświadcza, że posiada pełnię autorskich praw majątkowych oraz osobistych do utworu, a jego opublikowanie nie naruszy praw osób trzecich.

Przesłanie przez autora artykułu do publikacji w czasopiśmie „Zeszyty Naukowe KUL”  traktowane będzie jako udzielenie licencji do eksploatacji praw autorskich do przesłanego utworu na zasadach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0)