Kiedy dyskusja przeradza się w spór – różne odsłony programów telewizyjnych o charakterze publicystycznym w sztuce wymiany myśli i wywierania nacisków. Ujęcie genologiczne


Abstrakt

Znana już w starożytności potrzeba wpływania na rozmówcę, a co za tym idzie, chęć ingerowania w jego światopogląd, nierozerwalnie łączy się z koniecznością eksponowania „ja” mówiącego, ukazującego własny punkt widzenia. Doskonałym przykładem kreowania swoistej narracji o sobie samym i własnych przekonaniach są współczesne programy publicystyczne emitowane za pośrednictwem audiowizualnych mediów. Celem prezentowanego artykułu jest przebadanie dyskusji i sporu za pomocą narzędzi genologicznych i uchwycenie dychotomii zachodzącej między przywołanymi konstrukcjami. Tak poczyniona analiza pozwoli nie tylko na zweryfikowanie tezy dotyczącej hybrydyzacji obu form, lecz także na ustalenie tego, gdzie w przestrzeni telewizyjnego studia przebiega granica między dyskusją a sporem i jakie czynniki decydują o pojawieniu się jednego z tych gatunków. Końcowym etapem rozważań będzie przyjrzenie się  temu, w jaki sposób samo otoczenie, a zatem środek przekazu, może mieć wpływ na omawiane formy.


Słowa kluczowe

dyskusja; spór; gatunki mowy; programy publicystyczne

Bachtin M., Estetyka twórczości słownej, tłum D. Ulicka, Warszawa 1986. [Google Scholar]
Habermas J., Pojęcie działania komunikacyjnego, tłum. A. M. Kaniowski, „Kultura i Społeczeństwo” 1986, t. 30, nr 3, s. 21–44. [Google Scholar]
Jachimowska K., Tekst jako element komunikatu telewizyjnego (na materiale programów publicystycznych), Łódź 2005. [Google Scholar]
Kalisz A., O roli plotki w mediach masowych i nie tylko. Ujęcie genologiczne, [w druku]. [Google Scholar]
Kita M., Medialna moda na dialog, w: Dialog a nowe media, red. M. Kita, J. Grzenia, Katowice 2004, s. 171–188. [Google Scholar]
Kita M., Polski dyskurs prywatności, „Postscriptum Polonistyczne” 2013, nr 1 (11), s. 93–103. [Google Scholar]
Kudra B., Kudra A., Znaczenie, sens, negocjowanie znaczeń – o „ambisemicznym” charakterze konceptualizacji, Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców 2014, nr 21, s. 11–22. [Google Scholar]
Małyska A., [Google Scholar]
Ożóg K., Polszczyzna przełomu XX i XXI wieku. Wybrane zagadnienia, Rzeszów 2001. [Google Scholar]
Piętkowa R., Witoszowa B., Kryzys rozmowy jako sygnał przeobrażeń modelu językowych interakcji, w: Przemiany współczesnej polszczyzny. Materiały konferencji naukowej. Opole 20–22.09.1993 r., red. S. Gajda, Z. Adamiszyn, Opole 1994, s. 197–202. [Google Scholar]
Platon, Fajdros, tłum. W. Witwicki, Kęty 2002. [Google Scholar]
Steciąg M., Trudna sytuacja komunikacyjna – spotkanie z Innym (na przykładzie reportażu Kosy i dredy z „Gazety Wyborczej”), w: Sytuacja komunikacyjna i jej parametry, red. G. Sawicka, Bydgoszcz 2010, s. 278–286. [Google Scholar]
Tyc E., Nieestetyczne zachowania jako technika autoprezentacji w mediach masowych, w: Estetyka językowa w komunikowaniu. Prace dedykowane profesorowi Marianowi Bugajskiemu, red. M. Steciąg, M. Kaczor, Zielona Góra 2019, s. 151–164. [Google Scholar]
Wierzbicka A., Genry mowy, w: Tekst i zdanie. Zbiór studiów, red. T. Dobrzyńska, E. Janus, Wrocław 1983, s. 125–137. [Google Scholar]
Witosz B., Genologia lingwistyczna. Zarys problematyki, Katowice 2005. [Google Scholar]
Wojtak M., Wyznaczniki gatunkowe zapowiedzi, w: Nowe media. Nowe w mediach, red. I. Borkowski, A. Woźny, Wrocław 2001, s. 53–67. [Google Scholar]
Wojtak M., Wyznaczniki gatunkowe komentarza prasowego, w: Tekst w mediach, red. K. Michalewski, Łódź 2002, s. 372–386. [Google Scholar]
Wojtak M., Wzmianka jako gatunek wypowiedzi prasowej, w: Język polski. Współczesność. Historia, red. W. Książek-Bryłowa, H. Duda, t. IV, Lublin 2003, s. 161–174. [Google Scholar]

Skróty:
ISJP – Inny słownik języka polskiego 2000, M. Bańko. [Google Scholar]
SJP – Słownik języka polskiego 1978, red. M. Szymczak. [Google Scholar]
SWJP – Słownik współczesnego języka polskiego 1999, red. S. Dunaj. [Google Scholar]
Pobierz

Opublikowane
2020-01-31


Dział
Artykuły naukowe

Udostępnij

Kalisz, A. (2020). Kiedy dyskusja przeradza się w spór – różne odsłony programów telewizyjnych o charakterze publicystycznym w sztuce wymiany myśli i wywierania nacisków. Ujęcie genologiczne. Zeszyty Naukowe KUL, 62(3), 89-108. https://doi.org/10.31743/zn.2019.62.3.06

Aleksandra Katarzyna Kalisz  o.kalisz@gmail.com
Instytut Języka Polskiego, Uniwersytet Śląski w Katowicach  Polska
https://orcid.org/0000-0003-3696-1535

Aleksandra Kalisz – doktor nauk humanistycznych w zakresie językoznawstwa, asystentka w Zakładzie Historii Języka Polskiego. W roku 2012 ukończyła śląską polonistykę. Pracę magisterską pt. Telewizja śniadaniowa jako gatunek ponad narodami? Analiza porównawcza europejskich wydań programu napisała pod kierunkiem dr hab. prof. UŚ Iwony Loewe. Stopień doktora uzyskała w 2016 roku, broniąc rozprawy zatytułowanej Stacje ogólne i tematyczne polskiej telewizji z perspektywy genologii lingwistycznej. Praca powstała pod kierunkiem dr hab. prof. UŚ Iwony Loewe. Członkini Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego oraz Stowarzyszenia Sympatyków SJiKP. Jej zainteresowania naukowe skupiają się wokół języka telewizji, genologii lingwistycznej, a także glottodydaktyki.






Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Przesyłając artykuł do publikacji, autor oświadcza, że posiada pełnię autorskich praw majątkowych oraz osobistych do utworu, a jego opublikowanie nie naruszy praw osób trzecich.

Przesłanie przez autora artykułu do publikacji w czasopiśmie „Zeszyty Naukowe KUL”  traktowane będzie jako udzielenie licencji do eksploatacji praw autorskich do przesłanego utworu na zasadach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0)