Socjologiczne rozumienie wartości w aspekcie relacjonistycznym


Abstrakt

Celem niniejszego tekstu jest zaprezentowanie najpierw, z podmiotowo-przedmiotowej (psychospołecznej) perspektywy, ontologicznego aspektu wartości, a następnie ukazanie jej waloru aplikacyjnego (przedmiotem analizy są korelacje zachodzące między wartościami i interesami, oraz kategoriami aksjologicznymi i więziami sąsiedzkimi Polaków). Walor stosowania perspektywy relacjonistycznej, w odniesieniu do sfery aksjologicznej (wartości) i pragmatycznej (interesy), polega na tym, że umożliwia ona bardziej adekwatne w sensie epistemologicznym oglądy badanych podmiotów czy fenomenów życia społecznego (np. relacji sąsiedzkich). Ujmowanie wartości czy interesów, z psychospołecznego punktu widzenia, pozwala również opisać ich znaczenie w procesach integracji społecznej, pełnienia przez nie funkcji motywatorów i regulatorów ludzkich zachowań i działań, ale i tzw. fenomenu maski czy fasady (wartości są tylko rytualnymi formułami ukrywającymi rzeczywiste przyczyny dokonywanych opcji czy podejmowanych decyzji).


Słowa kluczowe

wartości; perspektywa relacjonistyczna; interesy; relacje sąsiedzkie

Adler F., The Value Concept in Sociology, „The American Journal of Sociology” 1956, nr 3, s. 272-279. [Google Scholar]
Beck U., Społeczeństwo ryzyka. W drodze do innej nowoczesności, Wyd. Naukowe Scholar, Warszawa 2002. [Google Scholar]
Donati P., Sociologia della relazione, Società editrice il Mulino, Bologna 2013. [Google Scholar]
Galarowicz J., Powołani do odpowiedzialności. Elementarz etyczny, Oficyna Literacka i Naukowa T.I.C., Kraków 1993. [Google Scholar]
Gołaszewska M., Internalizacja wartości, „Etyka” 1978, t. 16, s. 81-102. [Google Scholar]
Guzik A., Marzęcki R., Stach Ł., Pokolenie ’89. Aksjologia i aktywność młodych Polaków, Wyd. Naukowe UP, Kraków 2015. [Google Scholar]
Jałowiecki S., Struktura systemu wartości. Studium zróżnicowań międzygeneracyjnych, PWN, Warszawa-Wrocław 1978. [Google Scholar]
Koralewicz-Zębik J., System wartości a struktura społeczna, Ossolineum, Wrocław 1974. [Google Scholar]
Kowalczyk S., Człowiek w poszukiwaniu wartości. Elementy aksjologii personalistycznej, Wydawnictwo KUL, Lublin 2006. [Google Scholar]
Kryczka P., Społeczność osiedla mieszkaniowego w wielkim mieście. Ideologie i rzeczywistość, PWN, Warszawa 1981. [Google Scholar]
Mariański J., Godność ludzka w kontekście społecznym. Szkice ze społecznego nauczania Kościoła katolickiego, Gaudium, Lublin 2017. [Google Scholar]
Nowak S., Postawy, wartości i aspiracje społeczeństwa polskiego. Przesłanki do prognozy na tle przemian dotychczasowych, w: Społeczeństwo polskie czasu kryzysu. Przeobrażenia świadomości i warianty zachowań, red. S. Nowak, Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1984, s. 182–230. [Google Scholar]
O nieufności i zaufaniu. Komunikat z badań, CBOS, nr 35/2018, Warszawa, marzec 2018. [Google Scholar]
Ossowski S., Urbanistyka i socjologia, w: tenże, Dzieła, t. 3: Z zagadnień psychologii społecznej, PWN, Warszawa 1967, s. 337-349. [Google Scholar]
Paleczny T., Socjologia tożsamości, Oficyna Wydawnicza AFM Kraków 2008. [Google Scholar]
Pluciński P., Kolonizacja świata życia a nowe ruchy społeczne. Postmaterializm po polsku, w: Własność i interesy w dobie transformacji ustrojowej, red. J. Tittenbrun, Wydawnictwo Rys, Poznań 2006, s. 215-239. [Google Scholar]
Relacje sąsiedzkie. Komunikat z badań, CBOS, nr 146/2017, Warszawa, listopad 2017. [Google Scholar]
Sąsiedztwa i mikroorganizacje w polskiej przestrzeni społecznej – próba diagnozy i rekomendacje. Badanie mikroorganizacji – grup sąsiedzkich, red. W. Łukowski, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Departament Pożytku Publicznego, Warszawa 2009. [Google Scholar]
Sens życia – wczoraj i dziś. Komunikat z badań, CBOS, nr 41/2017, Warszawa, kwiecień 2017. [Google Scholar]
Szczepański J., Elementarne pojęcia socjologii, PWN, Warszawa 1970. [Google Scholar]
Sztompka P., Kapitał społeczny. Teoria przestrzeni międzyludzkiej, Wydawnictwo Znak Kraków 2016. [Google Scholar]
Świda H., Młodzież a wartości, WSiP, Warszawa 1979. [Google Scholar]
Thomas W. I., Znaniecki F., Chłop polski w Europie i Ameryce, t. l, LSW, Warszawa 1976. [Google Scholar]
Więzi rodzinne. Komunikat z badań, CBOS, nr 61/2019, Warszawa, kwiecień 2019. [Google Scholar]
Więzi społeczne. Komunikat z badań, CBOS, nr 151/2017, Warszawa, listopad 2017. [Google Scholar]
Wnuk-Lipiński E., Kształtowanie się nowego ładu instytucjonalnego, w: Społeczne konsekwencje transformacji ustrojowej, red M. Grabowska, K. Pankowski, E. Wnuk-Lipiński, ISP PAN, Warszawa 1994, s. 9-23. [Google Scholar]
Wnuk-Lipiński E., Socjologia życia publicznego, Wydawnictwo Naukowe Scholar Warszawa 2005. [Google Scholar]
Ziółkowski M., Przemiany interesów i wartości społeczeństwa polskiego. Teorie, tendencje, interpretacje, Wydawnictwo Fundacji Humaniora, Poznań 2000. [Google Scholar]
Ziółkowski M., Wartości, w: Encyklopedia socjologii, t. 4, Oficyna Naukowa, Warszawa 2002, s. 289-297. [Google Scholar]
Znaniecki F., Nauki o kulturze. Narodziny i rozwój, PWN, Warszawa 1992. [Google Scholar]
Pobierz

Opublikowane
2020-01-31


Dział
Artykuły naukowe

Udostępnij

Szymczyk, J. (2020). Socjologiczne rozumienie wartości w aspekcie relacjonistycznym. Zeszyty Naukowe KUL, 62(3), 35-54. https://doi.org/10.31743/zn.2019.62.3.03

Jan Szymczyk  j.szymczyk5@gmail.com
KUL  Polska




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Przesyłając artykuł do publikacji, autor oświadcza, że posiada pełnię autorskich praw majątkowych oraz osobistych do utworu, a jego opublikowanie nie naruszy praw osób trzecich.

Przesłanie przez autora artykułu do publikacji w czasopiśmie „Zeszyty Naukowe KUL”  traktowane będzie jako udzielenie licencji do eksploatacji praw autorskich do przesłanego utworu na zasadach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0)