Wolność twórczości i jej ograniczenia


Abstrakt

„Wolność twórczości” należy do pojęć intuicyjnych, wymykających się próbom definiowania. Dlatego autor proponuje rezygnację stworzenia definicji „wolności twórczej” na gruncie nauk prawnych. Wskazuje natomiast konstytutywne cechy aktywności twórczej człowieka. Są nimi: „nowość” i „energia umysłowa” zużyta na stworzenie nowego przedmiotu niematerialnego. Autor wskazuje także cechy charakteryzujące człowieka twórczego. O wolności można mówić w kontekście aktywności artystycznej i pozaartystycznej człowieka.  Wolność twórczości nie jest nieograniczona. W praktyce istnieją granice pozaprawne i granice wyznaczone w normach prawnych. Te ostatnie zostały wyznaczone głównie w Konstytucji RP, prawie autorskim, prawie własności przemysłowej, kodeksie cywilnym i kodeksie karnym.


Słowa kluczowe

wolność twórczości; wolność twórczości artystycznej; wolność twórczości nieartystycznej

Balcerzan E., O nowatorstwie, Gdańsk 2004. [Google Scholar]
Barta J., Markiewicz R., Dobra osobiste osób fizycznych, w: Media a dobra osobiste, J. Barta, R. Markiewicz (red.), warszawa 2009. [Google Scholar]
Barta J., Markiewicz R., Prawo autorskie, Warszawa 2016. [Google Scholar]
Bukowy A., Obszary występowania i uwarunkowania podejścia twórczego pedagogów specjalnych do praktyki edukacyjnej, Kraków 2015. [Google Scholar]
Bychawska – Siniarska D., Głowacka D., Wolność artystyczna. Praktyczny przewodnik. Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Warszawa 2014. [Google Scholar]
Cherpillod I., L`Objet du droit d`auteur, Lausanne 1985. [Google Scholar]
Cudowska A., Kształtowanie twórczych orientacji życiowych w procesie edukacji, Białystok 2004. [Google Scholar]
Czarny-Drożdżejko E., w: Ustawa o radiofonii i telewizji. Komentarz, Warszawa 2014 [Google Scholar]
Derlatka M., Definicja pornografii a zasada nullum crimen sine lege, „Prokuratura i Prawo” 2005, nr 11 [Google Scholar]
Douglas Kenyon J., Zakazana historia ludzkości, wydanie elektroniczne, Warszawa 2017 [Google Scholar]
Dąbrowski J., Pojęcie sztuki w prawie – problemy definicyjne. Rozważania na marginesie zagadnienia wolności artystycznej wypowiedzi, w: Wolność wypowiedzi i jej granice. Analiza wybranych zagadnień, red. A. Biłgorajski, Katowice 2014. [Google Scholar]
Garlicki L., Derlatka M., Komentarz do art. 73, w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016. [Google Scholar]
Grzybczyk K., Koncepcja architektoniczna jako jedna z postaci utworu architektonicznego, „Acta Iuris Stetinensis” 2017, nr 2 [Google Scholar]
Ingarden R., Książeczka o człowieku, Kraków 1987. [Google Scholar]
Ingarden R., Przeżycie, dzieło, wartość, Kraków 1966 [Google Scholar]
Ingarden R., Studia z estetyki, t. 2, Warszawa 1958. [Google Scholar]
Jabłoński M., Węgrzyn J., Wolność twórczości artystycznej i naukowej oraz dostępu do dóbr kultury, s. 697. Tekst dostępny na stronie internetowej http://www.repozytorium.uni.wroc.pl/Content/53683/37_M_Jablonski_J_Wegrzyn.pdf. [Google Scholar]
Jabłoński M., Wolności z art. 73 Konstytucji RP, w: Prawa i wolności obywatelskie w Konstytucji RP, red. B. Banaszak, A. Preisner, Warszawa 2002. [Google Scholar]
Jaroszewska – Choraś D., Wedeł – Domaradzka A., Między wolnością ekspresji a ochroną praw autorskich – uwagi na tle praktyki orzeczniczej Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, „Problemy Współczesnego Prawa Międzynarodowego, Europejskiego i Porównawczego”, vol. XV, 2017. [Google Scholar]
Klafkowska – Waśniowska K., Swobodny przepływ audiowizualnych usług medialnych na żądanie w Unii Europejskiej, Warszawa 2016. [Google Scholar]
Kostrzewska J., Twórca utworu architektonicznego. Wolność versus ograniczenia projektowania. Niepublikowana rozprawa doktorska, Gdańsk 2018 [Google Scholar]
Królikowski M., Szczucki K., Komentarz do art. 73, w: Konstytucja RP. Tom I. Komentarz art. 1 – 86, red. M. Safjan, Warszawa 2016. [Google Scholar]
Lang W., w: Teoria państwa i prawa, Warszawa 1986 [Google Scholar]
Mendecka G., Twórczość, a rozwój człowieka w biegu życia, „Psychologia rozwojowa” 2005, t. 10, nr 4. [Google Scholar]
Nalewajko J.J., Kubiak R., Sztuka jako okoliczność wyłączająca bezprawność?, „Pale¬stra” 2000, nr 9–10. [Google Scholar]
Piskorski J., Kontratyp sztuki?, [w:] Wokół problematyki praw¬nej zabytków i dzieł sztuki, t. 1, red. W. Szafrański, Poznań 2007. [Google Scholar]
Popek S. L., Mechanizmy aktywności twórczej człowieka w świetle interakcyjnej teorii psychologicznej, „Annales UMCS”, Sectio J, t. XXIX, 3, 2016. [Google Scholar]
Popper K.R., Społeczeństwo otwarte i jego wrogowie, t. 2, Warszawa 1993, Społeczeństwo otwarte i jego wrogowie, t. 2, Warszawa 1993. [Google Scholar]
Sobczak J., Wolność ekspresji artystycznej. Standardy europejskie i rzeczywistość polska, [w:] Rada Europy a przemiany demokratyczne w państwach Europy Środkowej i Wschodniej w latach 1989–2009, red. J. Jaskiernia, Toruń 2010. [Google Scholar]
Szewc A., Dzieła naukowe i ich status w prawie autorskim, „Państwo i Prawo” 1997, nr 10. [Google Scholar]
Ślezak P., Kilka uwag krytycznych dotyczących zasad budowyprogramu telewizyjnego w prawie polskim, w: K. Szczepanowska – Kozłowska, I. Matusiak, Ł. Żelechowski (red.), Opus auctorem laudat. Księga Pamiątkowa dedykowana Profesor Monice Czajkowskiej – Dąbrowskiej, Warszawa 2019. [Google Scholar]
Ślęzak P., Ochrona prawa do wizerunku, Katowice 2009. [Google Scholar]
Ślęzak P., Prawo autorskie. Podręcznik dla studentów szkół filmowych, Katowice 2015. [Google Scholar]
Ślęzak P., Umowy w zakresie współczesnych sztuk wizualnych, Warszawa 2012 [Google Scholar]
Tatarkiewicz W., Dzieje sześciu pojęć, Warszawa 2006. [Google Scholar]
Tischner J., Spowiedź rewolucjonisty, Kraków 1993. [Google Scholar]
Warylewski J., Pornografia – próba definicji, w: M. Mozgawa (red.), Pornografia, Warszawa 2011 [Google Scholar]
Wichura J., Wolność słowa jako fundament państw demokratycznych a jej wielopłaszczyznowy charakter, „Pisma Humanistyczne”, z. XII, Katowice 2014. [Google Scholar]
Załuski W., Wolność jako sposób istnienia dobra. O filozofii wolności J. Tischnera, „Studia filozofii polskiej”, t. X, Kraków 2015. [Google Scholar]
Pobierz

Opublikowane
2020-02-04


Dział
Artykuły naukowe

Udostępnij

Ślęzak, P. (2020). Wolność twórczości i jej ograniczenia. Zeszyty Naukowe KUL, 62(3), 109-132. https://doi.org/10.31743/zn.2019.62.3.07

Piotr Arkadiusz Ślęzak  piotrslezak@us.edu.pl
Uniwersytet Śląski Wydział Prawa i Administracji  Polska
https://orcid.org/0000-0003-4422-8261




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Przesyłając artykuł do publikacji, autor oświadcza, że posiada pełnię autorskich praw majątkowych oraz osobistych do utworu, a jego opublikowanie nie naruszy praw osób trzecich.

Przesłanie przez autora artykułu do publikacji w czasopiśmie „Zeszyty Naukowe KUL”  traktowane będzie jako udzielenie licencji do eksploatacji praw autorskich do przesłanego utworu na zasadach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0)