https://ojs.academicon.pl/znkul/issue/feed Zeszyty Naukowe KUL 2020-02-04T09:52:57+00:00 Dariusz Szkutnik znkul@ojs.academicon.pl Open Journal Systems <p>„Zeszyty Naukowe KUL” (skrót: ZNKUL) to kwartalnik istniejący od 1957 r., wydawany przez <span style="font-weight: 400;">Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II –&nbsp;</span>Wydawnictwo KUL. Czasopismo ma charakter naukowy i interdyscyplinarny. Od 2019 roku problematyka w nim poruszana koncentruje się na temacie wartości – ich identyfikacji, roli, przemian, konfliktu wartości oraz ich oddziaływania na wielokulturowe społeczeństwa Europy Środkowej i Wschodniej, w tym na ich systemy prawne i polityczne. Od numeru 3 za 2018 r. teksty w czasopiśmie są dostępne na licencji <a href="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.pl">CC BY-NC-ND 4.0</a>. W czasopiśmie respektowane są zasady etyki publikacyjnej wypracowane przez Komitet Etyki Wydawniczej (Comittee on Publication Ethics - COPE).&nbsp;&nbsp;<a href="https://ojs.academicon.pl/index.php/znkul/about">Więcej &gt;</a></p> https://ojs.academicon.pl/znkul/article/view/2180 Bezpieczeństwo jako wartość prawnie chroniona 2020-01-31T13:21:10+00:00 Mirosław Karpiuk miroslaw.karpiuk@uwm.edu.pl <p>Jedną z podstawowych wartości prawnie chronionych jest bezpieczeństwo. Ze względu na jego charakter prawodawca zabezpiecza je nie tylko w drodze przepisów ustawowych, ale też w Konstytucji RP, w związku z czym uzyskało ono wymiar ustrojowy. W aspekcie personalnym chronione jest bezpieczeństwo obywateli, instytucjonalnym – bezpieczeństwo państwa, materialnym – bezpieczeństwo publiczne, ekologiczne, ekonomiczne, społeczne itp.</p> <p>Z punktu widzenia bezpieczeństwa i jego znaczenia dla społeczeństwa i państwa, dopuszcza się ochronę tej wartości kosztem wolności i praw człowieka i obywatela. Ingerencja w te swobody konstytucyjne nie może jednak naruszać ich istoty, jest dopuszczalna jeżeli w inny sposób nie da się zapewnić bezpieczeństwa, a przy tym nie może być nadmierna.</p> <p>Ustrojodawca wyraźnie przewiduje, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Podobnie w przypadku stanowienia przepisów porządkowych, bezpieczeństwo jest jedną z kluczowych przesłanek ich stanowienia. W zakresie nieuregulowanym w ustawach lub innych przepisach powszechnie obowiązujących rada gminy może wydawać przepisy porządkowe, jeżeli jest to niezbędne dla ochrony życia lub zdrowia obywateli oraz dla zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego. Zbliżone rozwiązania prawne zostały przewidziane dla powiatu i województwa. I tak w zakresie nieuregulowanym w ustawach lub innych przepisach powszechnie obowiązujących, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, rada powiatu może wydawać powiatowe przepisy porządkowe, jeżeli jest to niezbędne do ochrony życia, zdrowia lub mienia obywateli, ochrony środowiska naturalnego albo do zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego, o ile przyczyny te występują na obszarze więcej niż jednej gminy. W zakresie nieuregulowanym w przepisach powszechnie obowiązujących wojewoda może wydawać rozporządzenia porządkowe, jeżeli jest to niezbędne do ochrony życia, zdrowia lub mienia oraz do zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego. Przepisów porządkowych nie może wydawać samorząd województwa.</p> 2020-01-31T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/znkul/article/view/2181 Techniczne „rozszerzenia” ciała i wartość ciała ludzkiego 2020-01-31T17:56:10+00:00 Małgorzata Gruchoła mgruch@kul.pl <p>Celem artykułu było ukazanie wpływu zmian w systemie: ciało - maszyna, będących skutkiem zastosowania innowacyjnych technologii i strategii cyborgizacji na postrzeganie i wartościowanie ciała ludzkiego we współczesnym społeczeństwie. Zastosowałam dwie perspektywy badawcze. Z jednej strony nieinwazyjne działanie systemu ciało - maszyna jako przejaw transgresji; z drugiej: funkcjonowanie maszyny połączonej z ciałem (egzorozszerzenia), funkcjonowanie maszyny w ciele (endorozszerzenia) oraz funkcjonowanie ciała w maszynie (<em>m</em><em>ind uploading), </em>jako przejaw transhumanizmu.</p> <p>Podejmując problem sformułowany w tytule artykułu, przyjęłam hipotezę, iż podważanie naturalnego statusu ciała ludzkiego w społeczeństwie postbiologicznym, któremu sprzyja cyborgizacja i zastosowanie innowacyjnych technologii, będące wynikiem kontrolowanego dyskursu społecznego i wiedzy, zmieniając relacje ciało-maszyna, zmienia postrzeganie i wartościowanie ciała ludzkiego, w kierunku przedmiotowego traktowania. Hipoteza został potwierdzona. Artykuł ma charakter analityczno-opisowy. Problem badawczy analizowany jest z perspektywy socjologicznej.</p> 2020-01-31T01:46:37+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/znkul/article/view/2206 Socjologiczne rozumienie wartości w aspekcie relacjonistycznym 2020-01-31T18:00:43+00:00 Jan Szymczyk j.szymczyk5@gmail.com <p>Celem niniejszego tekstu jest zaprezentowanie najpierw, z podmiotowo-przedmiotowej (psychospołecznej) perspektywy, ontologicznego aspektu wartości, a następnie ukazanie jej waloru aplikacyjnego (przedmiotem analizy są korelacje zachodzące między wartościami i interesami, oraz kategoriami aksjologicznymi i więziami sąsiedzkimi Polaków). Walor stosowania perspektywy relacjonistycznej, w odniesieniu do sfery aksjologicznej (wartości) i pragmatycznej (interesy), polega na tym, że umożliwia ona bardziej adekwatne w sensie epistemologicznym oglądy badanych podmiotów czy fenomenów życia społecznego (np. relacji sąsiedzkich). Ujmowanie wartości czy interesów, z psychospołecznego punktu widzenia, pozwala również opisać ich znaczenie w procesach integracji społecznej, pełnienia przez nie funkcji motywatorów i regulatorów ludzkich zachowań i działań, ale i tzw. fenomenu maski czy fasady (wartości są tylko rytualnymi formułami ukrywającymi rzeczywiste przyczyny dokonywanych opcji czy podejmowanych decyzji).</p> 2020-01-31T01:48:14+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/znkul/article/view/2196 Wartość rodzin dzieci z niepełnosprawnością 2020-01-31T17:45:49+00:00 Andrzej Jasnos jasnosa@interia.pl <p>Rodzina to wspólnota osób, która stanowi podstawową formę życia indywidualnego i społecznego. Jest ona naturalnym i niezastąpionym środowiskiem, w którym każda osoba może rozwijać się integralnie na miarę swoich możliwości. Współcześnie zauważalne są liczne zmiany zachodzące w życiu społeczeństw, ale także indywidualnym człowieka. Powszechny relatywizm, a przez silnie zideologizowane środowiska zakwestionowanie podstawowych wartości ma swoje reperkusje w postrzeganiu i realizowaniu życia rodzinnego. Najbardziej widocznym przykładem są liczne formy nacisku i próba zmiany definicji małżeństwa jako związku mężczyzny i kobiety, jak również kwestionowanie podstawowego prawa do życia od poczęcia do naturalnej śmierci. Polska w ostatnich latach w Europie stała się swoistą wyspą niosącą i zachowującą tradycję podstawowych wartości m.in. rodziny. Realizowanie procesu tworzenia rodziny nie jest łatwym zadaniem, szczególnie w kulturze postnowoczesności. Jeszcze trudniejszym zadaniem do spełnienia staje się w rodzinach borykających się z niepełnosprawnością dziecka. Stąd niniejsza refleksja ma na celu nakreślenie sytuacji rodzin z dziećmi z niepełnosprawnością, podkreślenie wartości.</p> 2020-01-31T01:50:46+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/znkul/article/view/2187 Egzystencjalna rola choroby 2020-01-31T17:58:04+00:00 Marek Adam Motyka mmotyka@ur.edu.pl Witold Jedynak mmotyka@ur.edu.pl <p>Współczesna kultura masowa charakteryzuje się promowaniem kultu ciała, wygody, doznawania przyjemności, życia pełnego ekscytujących przygód i ciągle pobudzaną zachętą posiadania kolejnych dóbr uznawanych za niezbędne i dające szczęście. Popularność zyskuje eudajmonizm i sybarytyzm. Wartości hedonistyczne coraz częściej zajmują naczelne miejsce w środkach masowego przekazu, natomiast coraz mniej mówi się o chorobie i cierpieniu, które przez współczesnego człowieka bywają postrzegane najczęściej jako nieracjonalne zło kolidujące z promowanym utopijnym i hedonistycznym wizerunkiem ludzkiej egzystencji.</p> <p>W artykule podjęto próbę przedstawienia roli choroby, zwłaszcza wpływu bólu, cierpienia i&nbsp;dysfunkcji ludzkiego ciała na egzystencję człowieka oraz jego stosunek do transcendencji. W odwołaniu do przedstawicieli egzystencjalizmu ateistycznego i teistycznego ukazano zróżnicowane ujęcia cierpienia. Opisano znaczenie choroby w życiu człowieka oraz wskazano przyczyny dewaluacji wartości związanych z jej doświadczaniem. Ponadto, na podstawie analizy treści publikacji autorów podejmujących kwestie cierpienia, podano przykłady określające chorobę jako fundament istotnych egzystencjalnych przemian, potwierdzając istotną rolę cierpienia, jako możliwości rozwoju duchowego oraz integracji z transcendencją. Przedstawiono również różnice w postawach wobec choroby i cierpienia związane z&nbsp;wyznawaniem wiary w Boga lub jej brakiem, a także powiązania w podejmowanych działaniach obserwowane zarówno u osób wierzących jak i ateistów w reorganizacji świata wartości w obliczu doświadczanego kryzysu. W odwołaniu do przykładów z literatury zaprezentowano stanowiska wobec nadchodzącej i nieuchronnej śmierci przyjęte przez osoby cierpiące, przedstawiono także rolę rodziny i otoczenia społecznego we wsparciu osób terminalnie chorych w godnym zakończeniu życia. Zwrócono uwagę na rolę duchowego wsparcia w doznawanych cierpieniach w trakcie świadomego żegnania się ze światem żywych, znacznie istotniejszą – zdaniem autorów artykułu – niż jedynie farmaceutyczne uśmierzanie cierpień fizycznych.</p> 2020-01-31T01:49:36+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/znkul/article/view/2197 Kiedy dyskusja przeradza się w spór – różne odsłony programów telewizyjnych o charakterze publicystycznym w sztuce wymiany myśli i wywierania nacisków. Ujęcie genologiczne 2020-01-31T18:00:15+00:00 Aleksandra Katarzyna Kalisz o.kalisz@gmail.com <p>Znana już w starożytności potrzeba wpływania na rozmówcę, a co za tym idzie, chęć ingerowania w jego światopogląd, nierozerwalnie łączy się z koniecznością eksponowania „ja” mówiącego, ukazującego własny punkt widzenia. Doskonałym przykładem kreowania swoistej narracji o sobie samym i własnych przekonaniach są współczesne programy publicystyczne emitowane za pośrednictwem audiowizualnych mediów. Celem prezentowanego artykułu jest przebadanie dyskusji i sporu za pomocą narzędzi genologicznych i uchwycenie dychotomii zachodzącej między przywołanymi konstrukcjami. Tak poczyniona analiza pozwoli nie tylko na zweryfikowanie tezy dotyczącej hybrydyzacji obu form, lecz także na ustalenie tego, gdzie w przestrzeni telewizyjnego studia przebiega granica między dyskusją a sporem i jakie czynniki decydują o pojawieniu się jednego z tych gatunków. Końcowym etapem rozważań będzie przyjrzenie się&nbsp; temu, w jaki sposób samo otoczenie, a zatem środek przekazu, może mieć wpływ na omawiane formy.</p> 2020-01-31T01:51:47+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://ojs.academicon.pl/znkul/article/view/2749 Wolność twórczości i jej ograniczenia 2020-02-04T09:52:57+00:00 Piotr Arkadiusz Ślęzak piotrslezak@us.edu.pl <p>„Wolność twórczości” należy do pojęć intuicyjnych, wymykających się próbom definiowania. Dlatego autor proponuje rezygnację stworzenia definicji „wolności twórczej” na gruncie nauk prawnych. Wskazuje natomiast konstytutywne cechy aktywności twórczej człowieka. Są nimi: „nowość” i „energia umysłowa” zużyta na stworzenie nowego przedmiotu niematerialnego. Autor wskazuje także cechy charakteryzujące człowieka twórczego. O wolności można mówić w kontekście aktywności artystycznej i pozaartystycznej człowieka.&nbsp; Wolność twórczości nie jest nieograniczona. W praktyce istnieją granice pozaprawne i granice wyznaczone w normach prawnych. Te ostatnie zostały wyznaczone głównie w Konstytucji RP, prawie autorskim, prawie własności przemysłowej, kodeksie cywilnym i kodeksie karnym.</p> 2020-02-04T09:50:25+00:00 ##submission.copyrightStatement##