Akceptacja siebie jako osoby głuchej a subiektywna ocena korzyści i satysfakcji z implantu ślimakowego u osób dorosłych z głuchotą prelingwalną


Abstrakt

Wstęp: Subiektywna ocena korzyści i satysfakcji z implantu ślimakowego (CI) stanowi ważny wskaźnik efektywności tej interwencji medycznej stosowanej w różnych grupach pacjentów z zaburzeniami słuchu. Niezależnie od tego, czy głuchota ma początek pre- czy postlingwalny, satysfakcja z CI oceniana jest wysoko i bardzo wysoko przez dorosłych użytkowników. Nieliczne są jak dotąd badania nad psychologicznymi uwarunkowaniami subiektywnej oceny korzyści i satysfakcji z CI, do jakich należą cechy osobowości czy stan zdrowia psychicznego.
Cel: Celem pracy jest ocena akceptacji siebie jako osoby głuchej w grupie osób z głuchotą prelingwalną, zaopatrzonych w CI, a także ocena korzyści i satysfakcji z CI. Postawiono pytanie o to, czy istnieje związek między akceptacją siebie jako osoby głuchej a percepcją korzyści i satysfakcji z CI.
Materiał i metody: Badaniami objęto grupę osób dorosłych z głuchotą prelingwalną (n = 84), w wieku od 18 do 45 lat, zaopatrzonych w jeden (81%) lub dwa implanty ślimakowe. W momencie wszczepienia pierwszego CI wiek pacjentów był zróżnicowany i mieścił się w przedziale od 2 do 42 lat, natomiast wiek w momencie otrzymania drugiego implantu wynosił średnio ok. 22 lata (SD = 6,67). Czas korzystania z pierwszego implantu wynosił średnio 11 lat, drugiego – 4 lata. Osoby badane miały wysokie kompetencje w zakresie języka polskiego fonicznego. Przeprowadzono badania drogą korespondencyjną, a wskaźnik odpowiedzi zwrotnych wyniósł 32,2%. Do oceny akceptacji siebie jako osoby głuchej, a także pomiaru satysfakcji z CI wykorzystano skale typu VAS, natomiast do oceny korzyści z CI posłużono się Nijmegen Cochlear Implant Questionnaire (NCIQ), który umożliwia opis subiektywnie spostrzeganych korzyści z CI w trzech obszarach: percepcji słuchowej podstawowej i zaawansowanej, mowy oraz funkcjonowania psychospołecznego jako osoby (głuchej) z CI, które z kolei obejmuje: samoocenę, percepcję ograniczeń w podejmowanych aktywnościach, a także interakcje społeczne.
Wyniki: Akceptacja siebie jako osoby głuchej wyniosła średnio 74,5% (SD = 25). Satysfakcja z CI została oceniona średnio na 80%. Osoby z głuchotą prelingwalną największych korzyści z CI doświadczają w sferach: ograniczenie aktywności (AL – 74,5%) i interakcje społeczne (SI – 73,6%), a najmniejszych w sferze: samoocena (SE – 54,4%). Z akceptacją siebie jako osoby głuchej pozostaje w związku psychospołeczne funkcjonowanie z CI, co oznacza, że większa akceptacja siebie jako osoby głuchej wiąże się z percepcją większych korzyści w ww. wymienionych sferach. Podobnie z większą akceptacją siebie jako osoby głuchej pozostaje w związku większa satysfakcja z CI.
Wnioski: Akceptacja siebie jako osoby głuchej należy do ważnych czynników współdecydujących o korzyściach z CI i satysfakcji z tego urządzenia w subiektywnej ocenie badanych. Zależność ta występuje jedynie w sferze psychospołecznego funkcjonowania osób z głuchotą prelingwalną korzystających z CI. Zatem do osób prelingwalnie głuchych z CI należałoby skierować ofertę różnych form pomocy psychologicznej w celu podniesienia poziomu akceptacji siebie jako osoby głuchej i własnej głuchoty. Efektem tego typu wsparcia będzie nie tylko poprawa dobrostanu psychologicznego, lecz także zwiększenie efektywności implantacji ślimakowej w tej grupie użytkowników CI.


Słowa kluczowe

akceptacja siebie jako osoby głuchej; głuchota prelingwalna; NCIQ; implant ślimakowy; satysfakcja z implantu ślimakowego; subiektywna ocena korzyści z implantu ślimakowego

1. Kobosko J, Jedrzejczak WW, Pilka E, Pankowska A, Skarzynski H. Satisfaction with cochlear implants in postlingually deaf adults and its nonaudiological predictors: psychological distress, coping strategies, and self-esteem. Ear Hear, 2015; 36(5): 605‒18. [Google Scholar]
2. Muigg F, Bliem H, Holzner B, Kühn H, Zorowka PG, Weichbold VW. Do personality factors assessed before cochlear implantation predict hearing-related quality of life after cochlear implantation in postlingually deafened adults? Ear Hear, 2019; 40(2): 418–25. [Google Scholar]
3. Knopke S, Häussler S, Gräbel S, Wetterauer D, Ketterer M, Fluger A, Szczepek AJ, Olze H. Age-dependent psychological factors influencing the outcome of cochlear implantation in elderly patients. Otol Neurotol, 2019; 40(4): e441–e453. [Google Scholar]
4. Fellinger J, Holzinger D, Pollard R. Mental health of deaf people. Lancet, 2012; 379: 1037‒44. [Google Scholar]
5. Li L, Moore D. Acceptance of disability and its correlates. J Soc Psychol, 1998; 138(1): 13‒25. [Google Scholar]
6. de Graaf R, Bijl RV. Determinants of mental distress in adults with a severe auditory impairment: differences between prelingual and postlingual deafness. Psychosom Med, 2002; 64: 61–70. [Google Scholar]
7. Dzwonkowska I, Lachowicz-Tabaczek K, Łaguna M. Samoocena i jej pomiar. Polska adaptacja skali SES M. Rosenberga. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych; 2008. [Google Scholar]
8. Kobosko J. Spostrzeganie wsparcia emocjonalnego a jakość relacji z innymi ludźmi u osób z głuchotą prelingwalną. W: Teoria i praktyka oddziaływań profilaktyczno-wspierających rozwój osób z niepełnosprawnością – konteksty indywidualne i środowiskowe, t. 4.2. Parys K, Pasteczka M, Sikorski J (red.). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Pedagogicznego; 2017, s. 221‒37. [Google Scholar]
9. Orth U. The family environment in early childhood has a long-term effect on self-esteem: A longitudinal study from birth to age 27 years. J Pers Soc Psychol, 2018; 114(4): 637–55. [Google Scholar]
10. Zalewska M. Dziecko w autoportrecie z zamalowaną twarzą. Psychiczne mechanizmy zaburzeń rozwoju tożsamości dziecka głuchego i dziecka z opóźnionym rozwojem mowy. Warszawa: J. Santorski & Co.; 1998. [Google Scholar]
11. Zalewska M. Psychologiczne aspekty stwierdzenia głuchoty u dziecka. W: Wybrane problemy psychologicznej diagnozy zaburzeń rozwoju dzieci. Rola J (red.). Warszawa: WSPS; 1998, s. 177–86. [Google Scholar]
12. Kobosko J. Pomoc psychologiczna słyszącym rodzicom a efektywność rehabilitacji dziecka głuchego. Otorynolaryngologia – przegląd kliniczny, 2011; 10: 8–14. [Google Scholar]
13. Kobosko J. Psychologiczne implikacje głuchoty dziecka w rodzinie i środowisku szkolnym. W: Edukacja głuchych. Sak M (red.). Warszawa: Rzecznik Praw Obywatelskich; 2014; s. 44–66. [Google Scholar]
14. Flaherty M. What we can learn from hearing parents of deaf children. Australas J Spec Educ, 2015; 39(1): 67–84. [Google Scholar]
15. Kobosko J. Co to znaczy być osobą głuchą? Studia nad tożsamością osobową młodzieży głuchej ze słyszących rodzin. W: Tożsamość społeczno-kulturowa głuchych. Woźnicka E (red.). Łódź: WSHE, PZG; 2007; s. 33‒51. [Google Scholar]
16. Schlesinger HS. A developmental model applied to problems of deafness. J Deaf Stud Deaf Educ, 2000; 4(5): 349–61. [Google Scholar]
17. Kołodziejczak A. Pomiędzy dwoma światami – problem tożsamości społecznej wybranej grupy niesłyszących. W: Tożsamość społeczno-kulturowa głuchych. Woźnicka E (red.). Łódź: WSHE, PZG; 2007; s. 22‒32. [Google Scholar]
18. Zębik J. Tożsamość osoby zaimplantowanej – czyli o sobie. W: Tożsamość społeczno-kulturowa głuchych. Woźnicka E (red.). Łódź: WSHE, PZG; 2007; s. 233‒49. [Google Scholar]
19. Krawiec M. Poczucie niepełnosprawności u młodzieży z uszkodzeniami słuchu. W: Młodzież głucha i słabosłysząca w rodzinie i otaczającym świecie. Kobosko J (red.). Warszawa: Stowarzyszenie „Usłyszeć Świat”; 2009, s. 67–78. [Google Scholar]
20. Kobosko J. Doświadczanie siebie jako osoby głuchej – badania nad młodzieżą głuchą i jej słyszącymi matkami z perspektywy interpersonalnej. Człowiek – Niepełnosprawność – Społeczeństwo, 2010; 11: 101‒22. [Google Scholar]
21. Podgórska-Jachnik D. Głusi. Emancypacje. Łódź: Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Łodzi; 2013. [Google Scholar]
22. Marganiec B. Kultura Głuchych. W: Sytuacja osób głuchych w Polsce. Raport zespołu ds. g/Głuchych przy Rzeczniku Praw Obywatelskich. Świdziński M (red.). Warszawa: RPO; 2014, s. 137‒57. [Google Scholar]
23. Wrześniewska-Pietrzak M. Aksjologiczne wyznaczniki tożsamości w wypowiedziach głuchych i czasopiśmie środowiskowym „Świat Ciszy”. Poznań: Wydawnictwo Rys; 2017. [Google Scholar]
24. Wolsel JLA, Clark MDL, van der Mark SC. Life scripts and life stories of oral deaf individuals. J Dev Phys Disabil, 2017; 29(1): 77‒103. [Google Scholar]
25. Wolski P. Utrata sprawności. Radzenie sobie z niepełnosprawnością nabytą a aktywizacja zawodowa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR; 2010. [Google Scholar]
26. Straatman LV, Huinck WJ, Langereis MC, Snik AF, Mulder JJ. Cochlear implantation in late-implanted prelingually deafened adults: changes in quality of life. Otol Neurotol, 2014; 35: 253–259. [Google Scholar]
27. Forli F, Turchetti G, Giuntini G, Snik AF, Mulder JJ. Cochlear implant in prelingually deafened oralist adults: speech perception outcomes, subjective benefits and quality of life improvement. Acta Otorhinolaryngol Ital, 2017; 37: 416‒422. [Google Scholar]
28. Kobosko J, Pankowska A, Olszewski Ł, Geremek-Samsonowicz A, Skarżyński H. Subiektywna i obiektywna ocena korzyści z implantu ślimakowego u osób dorosłych z częściową głuchotą o początku prelingwalnym. Now Audiofonol, 2017; 6(4): 31–42. [Google Scholar]
29. Kobosko J, Pankowska A, Geremek-Samsonowicz A, Skarżyński H. Implant ślimakowy z perspektywy osób dorosłych z głuchotą prelingwalną – badanie jakościowe. Now Audiofonol, 2018; 7(3): 29‒41. [Google Scholar]
30. Hinderink JB, Krabbe PF, Van Den Broek P. Development and application of a health-related quality-of-life instrument for adults with cochlear implants: The Nijmegen Cochlear Implant Que­stionnaire. Otolaryngol Head Neck Surg, 2000; 123(6): 756‒65. [Google Scholar]
31. Hinderink JB, Krabbe PF, Van Den Broek P. Corrigendum. Otolaryngol Head Neck Surg, 2017; 156(2): 391. [Google Scholar]
32. Kobosko J, Pankowska A, Geremek-Samsonowicz A, Skarżyński H. Subiektywna ocena korzyści z implantu ślimakowego a psychiczny dystres u osób dorosłych z częściową głuchotą z uwzględnieniem roli płci [Abstrakt]. Now Audiofonol, 2019; 8(2): 82‒83. [Google Scholar]
33. Orth U, Robins RW, Widaman KF. Life-span development of self-esteem and its effects on important life outcomes. J Pers Soc Psychol, 2012; 102: 1271‒1288. [Google Scholar]
34. Kobosko J, Jędrzejczak WW, Gos E, Geremek-Samsonowicz A, Ludwikowski M, Skarżyński H. Self-esteem in the deaf who have become cochlear implant users as adults. PLoS ONE, 2018; 13(9): e0203680. [Google Scholar]
35. Porębiak M. Samoocena jawna i utajona. Model dwuskładnikowy. Nowiny Psychologiczne, 2005; 2: 93‒106. [Google Scholar]
36. Johnson S. Humanizowanie narcystycznego stylu. Tłum. A. Czownicka. Warszawa: Jacek Santorski & CO Agencja Wydawnicza; 1993. [Google Scholar]
37. Zalewska M. „Samotność wśród bliskich” – kliniczne studium Krystyny, dziewczyny głuchej przeżywającej problemy wokół własnej tożsamości. W: Młodzież głucha i słabosłysząca w rodzinie i otaczającym świecie. Kobosko J (red.). Warszawa: Stowarzyszenie „Usłyszeć Świat”; 2009, s. 261‒66. [Google Scholar]
38. Zalewska M. Mechanizmy zaburzeń tożsamości u młodzieży głuchej mającej słyszących rodziców – kliniczne studium głuchego chłopca. W: Młodzież głucha i słabosłysząca w rodzinie i otaczającym świecie. Kobosko J (red.). Warszawa: Stowarzyszenie „Usłyszeć Świat”; 2009, s. 78‒83. [Google Scholar]
Pobierz

Opublikowane
2019-11-21


Dział
Prace badawcze

Udostępnij

Kobosko, J., Geremek-Samsonowicz, A., Kochański, B., Pankowska, A., & Skarżyński, H. (2019). Akceptacja siebie jako osoby głuchej a subiektywna ocena korzyści i satysfakcji z implantu ślimakowego u osób dorosłych z głuchotą prelingwalną. Nowa Audiofonologia, 8(4), 22-31. Pobrano z https://ojs.academicon.pl/na/article/view/2339

Joanna Kobosko  j.kobosko@ifps.org.pl
Anna Geremek-Samsonowicz 
Bartosz Kochański 
Agnieszka Pankowska 
Henryk Skarżyński