Ocena zdolności do analizowania zdarzeń akustycznych w czasie (podstawy teoretyczne, dostępne testy)


Abstrakt

Pojęcie czasu znajduje się w kręgu zainteresowań zarówno humanistów (poetów, filozofów), jak i badaczy reprezentujących nauki matematyczno-przyrodnicze (lekarze, fizycy, psychologowie). Coraz więcej klinicystów jest również świadomych, że nieprawidłowa percepcja czasu nie tylko obniża jakość życia pacjentów, lecz także może być symptomem chorób neurologicznych lub psychiatrycznych. Zaburzenia w zakresie percepcji zdarzeń akustycznych w czasie współwystępują m.in. z ośrodkowymi zaburzeniami przetwarzania słuchowego, chorobą Parkinsona, ADHD, autyzmem, schizofrenią. Ze względu na stosunkowe częste występowanie zaburzeń w zakresie percepcji zdarzeń akustycznych w czasie, diagnoza w tym zakresie może mieć dużą wartość kliniczną.
W prezentowanym artykule opisano zarówno najważniejsze paradygmaty badawcze i testy służące do oceny zdolności do analizowania zdarzeń akustycznych w czasie, jak i modele neuropsychologiczne percepcji czasu, niezbędne do zrozumienia zasad tworzenia testów.


Słowa kluczowe

percepcja czasu; CAPD; testy do oceny zdarzeń akustycznych w czasie

1. Oroń A. Percepcja czasu – przegląd modeli teoretycznych i metod badań. Now Audiofonol, 2016; 5(1): 15–22. [Google Scholar]
2. Szelag E, Kanabus M, Kolodziejczyk I, Kowalska J, Szuchnik J. Individual differences in temporal information processing in humans. Acta Neurobiol Exp (Warsz), 2004; 64(3): 349–66. [Google Scholar]
3. Pluta A, Wolak T, Czajka N, Lewandowska M, Cieśla K, Rusiniak M i wsp. Reduced resting-state brain activity in the default mode network in children with (central) auditory processing disorders. Behav Brain Funct BBF, 2014; 10(1): 33. [Google Scholar]
4. Bellis TJ. Assessment and management of Central Auditory Processing Disorders in the educational setting: From science to practice. Cengage Learning, 2003. [Google Scholar]
5. Skoczylas A, Lewandowska M, Pluta A, Kurkowski ZM, Skarżyński H. Ośrodkowe zaburzenia słuchu – wskazówki diagnostyczne i propozycje terapii. Now Audiofonol, 2012; 1(1): 11–18. [Google Scholar]
6. Fraisse P. Perception and estimation of time. Annu Rev Psychol, 1984; 35: 1–36. [Google Scholar]
7. Pöppel E. Oscillations as possible basis for time perception. Stud Gen Z Für Einh Wiss Im Zusammenhang Ihrer Begr Forschungsmethoden, 1971; 24(1): 85–107. [Google Scholar]
8. Pöppel E. Lost in time: a historical frame, elementary processing units and the 3-second window. Acta Neurobiol Exp (Warsz), 2004; 64(3): 295–301. [Google Scholar]
9. Pöppel E, Logothetis N. Neuronal oscillations in the human brain Discontinuous initiations of pursuit eye movements indicate a 30-Hz temporal framework for visual information processing. Naturwissenschaften, 1986; 73(5): 267–68. [Google Scholar]
10. Lewandowska M, Bekisz M, Szymaszek A, Wrobel A, Szelag E. Towards electrophysiological correlates of auditory perception of temporal order. Neurosci Lett, 2008; 437(2): 139–43. [Google Scholar]
11. Wittmann M, Fink M. Time and language – critical remarks on diagnosis and training methods of temporal-order judgment. Acta Neurobiol Exp (Warsz), 2004; 64(3): 341–48. [Google Scholar]
12. Szymaszek A, Szelag E, Sliwowska M. Auditory perception of temporal order in humans: the effect of age, gender, listener practice and stimulus presentation mode. Neurosci Lett, 2006; 403(1–2): 190–94. [Google Scholar]
13. Szymaszek A, Sereda M, Pöppel E, Szelag E. Individual differences in the perception of temporal order: the effect of age and cognition. Cogn Neuropsychol, 2009; 26(2): 135–47. [Google Scholar]
14. Pöppel E. Pre-semantically defined temporal windows for cognitive processing. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci, 2009; 364(1525): 1887–96. [Google Scholar]
15. Schleidt M, Eibl-Eibesfeldt I, Pöppel E. A universal constant in temporal segmentation of human short-term behavior. Naturwissenschaften, 1987; 74(6): 289–90. [Google Scholar]
16. Perez AP, Pereira LD. The Gap in Noise test in 11 and 12-year-old children. Pró-Fono Rev Atualização Científica, 2010; 22(1): 7–12. [Google Scholar]
17. Marculino CF, Rabelo CM, Schochat E. Gaps-in-Noise test: gap detection thresholds in 9-year-old normal-hearing children. J Soc Bras Fonoaudiol, 2011; 23(4): 364–67. [Google Scholar]
18. Phillips DP. Auditory gap detection, perceptual channels, and temporal resolution in speech perception. J Am Acad Audiol, 1999; 10(6): 343–54. [Google Scholar]
19. Musiek FE, Shinn JB, Jirsa R, Bamiou D-E, Baran JA, Zaida E. GIN (Gaps-In-Noise) test performance in subjects with confirmed central auditory nervous system involvement. Ear Hear, 2005; 26(6): 608–18. [Google Scholar]
20. Lister JJ, Roberts RA, Shackelford J, Rogers CL. An adaptive clinical test of temporal resolution. Am J Audiol, 2006; 15(2): 133–40. [Google Scholar]
21. Levitt H. Transformed up-down methods in psychoacoustics. J Acoust Soc Am, 1971; 49(2): Suppl 2: 467. [Google Scholar]
22. Neijenhuis KA, Stollman MH, Snik AF, Van der Broek P. Development of a central auditory test battery for adults. Audiology, 2001; 40(2): 69–77. [Google Scholar]
23. Szelag E, Lewandowska M, Wolak T, Seniow J, Poniatowska R, Pöppel E i wsp. Training in rapid auditory processing ameliorates auditory comprehension in aphasic patients: A randomized controlled pilot study. J Neurol Sci, 2014; 338(1–2): 77–86. [Google Scholar]
24. Szelag E, Skolimowska J. Cognitive function in elderly can be ameliorated by training in temporal information processing. Restor Neurol Neurosci, 2012; 30(5): 419–34. [Google Scholar]
25. Bao Y, Szymaszek A, Wang X, Oron A, Pöppel E, Szelag E. Temporal order perception of auditory stimuli is selectively modified by tonal and non-tonal language environments. Cognition, 2013; 129(3): 579–85. [Google Scholar]
26. Pinheiro ML, Ptacek PH. Reversals in the perception of noise and tone patterns. J Acoust Soc Am, 1971; 49(6): 1778–83. [Google Scholar]
27. Musiek FE, Pinheiro ML. Frequency patterns in cochlear, brainstem, and cerebral lesions. Audiol Off Organ Int Soc Audiol, 1987; 26(2): 79–88. [Google Scholar]
28. Musiek FE. Frequency (pitch) and duration pattern tests. J Am Acad Audiol, 1994; 5(4): 265–68. [Google Scholar]
29. Musiek FE, Baran JA, Pinheiro ML. Duration pattern recognition in normal subjects and patients with cerebral and cochlear lesions. Audiol Off Organ Int Soc Audiol, 1990; 29(6): 304–13. [Google Scholar]
30. Noffsinger D, Wilson RH, Musiek FE. Department of Veterans Affairs compact disc recording for auditory perceptual assessment: background and introduction. J Am Acad Audiol, 1994; 5(4): 231–35. [Google Scholar]
31. Fuente A, McPherson B. Auditory processing tests for Spanish-speaking adults: an initial study. Int J Audiol, 2006; 45(11): 645–59. [Google Scholar]
32. Kelly A. Normative data for behavioural tests of auditory processing for New Zealand school children aged 7 to 12 years. Aust N Z J Audiol, 2007; 29(1): 60–64. [Google Scholar]
Pobierz

Opublikowane
2019-12-06


Dział
Praktyka kliniczna i badawcza

Udostępnij

Lewandowska, M., Pluta, A., Szkiełkowska, A., & Skarżyński, H. (2019). Ocena zdolności do analizowania zdarzeń akustycznych w czasie (podstawy teoretyczne, dostępne testy). Nowa Audiofonologia, 6(1), 63-68. Pobrano z https://ojs.academicon.pl/na/article/view/2685

Monika Lewandowska  m.lewandowska@ifps.org.pl
Agnieszka Pluta 
Agata Szkiełkowska 
Henryk Skarżyński