Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki
Łódzkie Studia Teologiczne

Tom 35 Nr 1 (2026)

Artykuły

Starożytna debata nad statusem moralnym aborcji. Polemika pogańska i chrześcijańska – część II

  • Przemysław Ponczek
DOI: https://doi.org/10.52097/lst.2026.1.85-110  [Google Scholar]
Opublikowane: 04.05.2026

Abstrakt

The publication explains the term “moral status of abortion,” the phenomenon and history of abortion (Egypt, Babylon, Israel, Iran, China, Greece, and Rome), and the moral approach to the subject by Pagans and Christians in antiquity (Amenhotep IV – Akhenaten, Aeschylus, Aristotle, Lysias, Ovid, Philo, Plato, Plutarch, Hippocrates, Cicero, Diogenes, Empedocles, Galen, Seneca, Virgil, Scribonius Largus, Theodore Priscian, Zeno; Didache, Barnabas, Justin Martyr, Origen, Melito, Tertullian, Chrysostom, Augustine, Theodoret of Cyr).
A central thesis of the study is the existence of a philosophically and morally justified “anthropological bridge” between noble pagan intuitions and Christian Revelation. The author argues that pagan sages – led by Ovid – acted as “Planets” announcing the true “Light of the World” (John 8:12): Jesus Christ, the God-Man. While paganism relied on an immanent and psychological natural law, Christianity brought a revolutionary civilizational breakthrough. By anchoring human dignity in a transcendent foundation – the Imago Dei (Genesis 1:27) – Christianity granted full human dignity to the child not from birth or “animation,” but from the very moment of conception. This “New Teaching” shattered the rocks of human egoism and insensitivity toward the most innocent beings.
The debate over the moral status of abortion was not always an unfriendly polemic, full of disagreement, but sometimes a friendly debate, where not only Christian, but also pagan sages of antiquity forbade abortion and morally condemned it, because they believed that abortion is a crime leading to the death of the conceived child, and claimed that the embryo in the womb is a human being, a living being, endowed with an immortal soul. This interdisciplinary bridge reinforces the central thesis that both pagan and Christian traditions recognized the embryo as a being endowed with an immortal soul, a view that resonates with contemporary bio ethical arguments.
A significant contribution of this research is the analysis of Ovid’s Amores through the latest 2024 Polish translation by Prof. Monika Miazek-Męczyńska (AMU). The pairing of Elegies II.13 and II.14 reveals a profound psychological evolution of the poet, traditionally seen only as a writer of “wanton erotica.” Interpreted through Heinz Kohut’s self-psychology, Ovid’s reaction demonstrates a mature Self with a strong moral “backbone.” Despite prevailing pagan practices, Ovid’s autonomy allows him to condemn the crimen (abortion) while maintaining profound empathy for the person (Corinna).
The study highlights Ovid’s spiritual ascent from eros (possessive, pleasure-centered love) to agape (unconditional, forgiving love focused on the good of the “Other Self”). This transition, visible in his prayers to the “lenient gods” (di faciles) for Corinna’s life, represents the highest level of emotional and spiritual maturity. The work concludes that Christianity is not a total break with the past, but the ultimate fulfillment of those noble pagan sparks. Consequently, this publication provides clergy and pastoral workers with historical, psychological, and religious tools to protect both the unborn child and the mother, fostering recovery through authentic empathy and the recognition of the supernatural dignity of every human life. These can enrich the pastoral care of families and marriages by demonstrating that the intuition to protect life is universal and timeless, present not only in ancient Christianity but also already among pagans.

Bibliografia

  1. Black E., Wojna przeciw słabym : eugenika i amerykańska kampania na rzecz stworzenia rasy panów, Warszawa 2004. [Google Scholar]
  2. Brind’Amour K., „Effraenatam” (1588), by Pope Sixtus V, https://embryo.asu.edu/pages/effraenatam-1588-pope-sixtus-v (dostęp: 13.01.2025). [Google Scholar]
  3. Czachorowski M., Aborcja, w: Encyklopedia „Białych Plam”, t. I, Lublin 2000. [Google Scholar]
  4. Gałęska-Śliwka A., Prawo do świadomego planowania rodziny – wybrane zagadnienia, Prokuratura i Prawo 2 (2021), 78–114. [Google Scholar]
  5. Góralski W., Z problematyki teologiczno-prawnej ochrony życia nienarodzonych, Studia Płockie 5 (1977), 300–309. [Google Scholar]
  6. Adalbert G. Hamman, Życie codzienne pierwszych chrześcijan (95–197), przeł. A. Guryn, U. Sudolska, Warszawa 1990. [Google Scholar]
  7. Han M., Dziecko przed urodzeniem wg pogan i chrześcijan w okresie starożytnym, https://mariuszhan.pl/2016/04/07/dziecko-przed-urodzeniem-wg-pogan-i-chrzescijan-w-okresie-starozytnym/ (dostęp: 11.01.2025). [Google Scholar]
  8. Ioannes Paulus PP. II, Evangelium vitae Ojca Świętego Jana Pawła II do biskupów, do kapłanów i diakonów, do zakonników i zakonnic, do katolików świeckich oraz do wszystkich ludzi dobrej woli o wartości i nienaruszalności życia ludzkiego. W Rzymie, u św. Piotra, dnia 25 marca 1995 r., w uroczystość Zwiastowania Pańskiego, w siedemnastym roku mego Pontyfikatu, https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/pl/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_25031995_evangelium-vitae.html [Google Scholar]
  9. Kołosowski T., Etyczno-antropologiczne aspekty aborcji w świetle wybranych dzieł antycznej literatury Grecji i Rzymu, Seminare 33 (2013), 251–262. [Google Scholar]
  10. Konstytucja apostolska Effraenatam Papieża Sykstusa V przeciwko aborcjonistom z 29 listopada 1588 r. Konstytucja apostolska Effraenatam została przetłumaczona z łaciny na język angielski przez Ojca Antonio Trimakasa. Źródło wersji angielskiej: documentacatholicaomnia.eu. Tłumaczenie na język polski: niewolnikmaryi.com, https://niewolnikmaryi.com/2020/10/19/przeciwko-aborcjonistom-i-ich-wspolnikom-sykstus-v-effraenatam/ (dostęp: 13.01.2025). [Google Scholar]
  11. Kornas S., Współczesne eksperymenty medyczne w ocenie etyki katolickiej, Częstochowa 1986. [Google Scholar]
  12. Longosz S., Aborcja w opinii św. Augustyna, Roczniki Teologiczne LII.10 (2005), 125–140. [Google Scholar]
  13. Longosz S., Antykoncepcja i aborcja w ocenie św. Jana Chryzostoma, Roczniki Teologiczne LIV.10 (2007), 279–301. [Google Scholar]
  14. Martiniec W., O sztucznem przerwaniu ciąży z punktu widzenia sądowo-lekarskiego, Komorów Lubelski 1931. [Google Scholar]
  15. Muszala A., Starowieyski M., Ślipko T., Aborcja. Filozoficzne, teologiczne, historyczne i prawne spojrzenie, Kraków 2021. [Google Scholar]
  16. Nawrot O., Nienarodzony na ławie oskarżonych, Toruń 2007. [Google Scholar]
  17. Podoleński S., O życie nienarodzonych, Kraków 1933. [Google Scholar]
  18. Rominkiewicz J., Czy w prawie ateńskim istniał zakaz aborcji? Acta Universitatis Wratislaviensis 3465 (2012), 17–40. [Google Scholar]
  19. Salij J., Wybierajmy życie! Poznań 2002. [Google Scholar]
  20. Starowieyski M., Aborcja i życie nienarodzonych w starożytności chrześcijańskiej, w: A. Muszala, M. Starowieyski, T. Ślipko, Aborcja. Filozoficzne, teologiczne, historyczne i prawne spojrzenie, Kraków 2021. [Google Scholar]
  21. Szymik S., Biblia o życiu poczętym i życiu przerwanym, Teologia i Moralność, 18, 1 (2023), 9–20. [Google Scholar]
  22. Szyran J., Nikolov V., Świadomość godności dziecka poczętego w bułgarskiej literaturze teologiczno-moralnej, Życie i Płodność 3 (2009), 5–22. [Google Scholar]
  23. Tasak W., Aborcja w opinii starożytnego Kościoła, Kairos. Refleksje pastoralno-egzegetyczne 1 (2021). [Google Scholar]
  24. Toulat J., Sztuczne poronienie. Wyzwolenie czy zbrodnia? Paris 1978. [Google Scholar]
  25. Wojciechowski M., Starożytne głosy przeciw aborcji, w: https://opoka.org.pl/biblioteka/Z/ZR/starozytne_paborcji.html (dostęp: 10.12.2024). [Google Scholar]
  26. Zieliński J., Śmierć czy życie wieczne. Atenagorasa pogląd na temat zmartwychwstania ciał, w: Theologica Wratislaviensia 4 (2009), 73–92. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.