Art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników[1] dodany nowelizacją z 1996 roku[2] przewiduje w obecnym brzmieniu, że rolnik (lub jego domownik), który podlegając ubezpieczeniu społecznym rolników w pełnym zakresie z mocy ustawy przez określony przepisami czas, rozpocznie prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, podlega nadal temu ubezpieczeniu w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, przy czym za rozpoczęcie działalności uważa się również zmianę rodzaju lub przedmiotu wykonywanej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD). Brzmienie to, nadane w 2005 roku[3], dookreśliło sposób rozumienia terminu „rozpoczęcia działalności pozarolniczej” w rozumieniu ustawy, jednak z uwagi na odwołanie się, w jego ramach, do PKD, przepis ten może budzić wątpliwości interpretacyjne.
Takie sformułowanie może budzić wątpliwość przede wszystkim odnośnie do kwestii, czy każdorazowa zmiana rodzaju lub przedmiotu działalności gospodarczej będzie skutkowała koniecznością składania oświadczeń, o których mowa w art. 5a u.s.r. pod rygorem utraty prawa do ubezpieczenia społecznego rolnika? Po drugie, problemem może być kwestia ustalenia terminu rozpoczęcia prowadzenia pozarolnicznej działalności gospodarczej, o którego uzależniony jest termin na składanie oświadczeń, o których mowa w przywołanym przepisie. Po trzecie, można postawić pytanie, czy dla uznania pozarolniczej działalności gospodarczej za rozpoczętą w rozumieniu art. 5a ust. 2 pkt 2 u.s.r. wystarczy jej rozpoczęcie lub zmiana faktyczna, czy jednak zgłoszenie tego faktu do CEIDG jest konieczne (albo wystarczające)? Nie powinno również uchodzić uwadze, że Polska Klasyfikacja Działalności, wprowadzona rozporządzeniem Rady Ministrów[4], ma charakter statystyczny. Zgodnie z jego §1, wprowadzona została do stosowania w statystyce, ewidencji i dokumentacji oraz rachunkowości, a także w urzędowych rejestrach i systemach informacyjnych administracji publicznej. Ponadto, art. 1 ustawy o statystyce publicznej[5] (na podstawie której wprowadzono PKD) wyznacza zakres przedmiotowy tej ustawy (a zatem, pośrednio, również aktów wykonawczych wydanych na jej podstawie), do którego należy określenie zasady i stworzenie podstawy rzetelnego, obiektywnego, profesjonalnego i niezależnego prowadzenia badań statystycznych. Można więc postawić dodatkowe pytanie, czy faktycznie intencją ustawodawcy było oparcie doniosłych dla rolnika skutków o klasyfikację natury statystycznej?