Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki

Online First

Artykuły

Późna diagnoza zaburzeń ze spektrum autyzmu i ADHD u osób dorosłych a ocena niezdolności konsensualnej z kan. 1095, 2°-3° Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 roku według klasyfikacji ICD-11

DOI: https://doi.org/10.32077/bskp.11150  [Google Scholar]
Opublikowane: 25.09.2026

Abstrakt

Celem artykułu jest zbadanie wpływu rewolucji klasyfikacyjnej dokonanej w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-11 oraz narastającego zjawiska późnych diagnoz zaburzeń neurorozwojowych – zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD) i zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) – na orzekanie o niezdolności konsensualnej z kan. 1095, 2°-3° Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 r. Autorka stawia tezę, że doktryna i orzecznictwo kanoniczne operują siatką pojęciową, którą współczesna psychiatria w znacznej mierze porzuciła, a diagnoza postawiona stronie już po zawarciu małżeństwa – niekiedy po jego rozpadzie – rodzi swoiste problemy dowodowe, dotąd nieopracowane w polskiej kanonistyce. W części psychiatrycznej przedstawiono zmianę paradygmatu klasyfikacyjnego oraz obraz kliniczny ASD i ADHD w dorosłości, ze szczególnym uwzględnieniem maskowania objawów u kobiet. W części kanonistycznej omówiono retrospektywny charakter diagnozy zaburzenia neurorozwojowego i jego dwoiste znaczenie dowodowe, standard oceny opinii biegłego, kryteria rozgraniczenia tytułów z 2° i 3° oraz granicę między trudnością a niezdolnością w odniesieniu do osób neuroatypowych. Artykuł kończą postulaty dla praktyki sądów kościelnych.

Bibliografia

  1. Drembkowski, Paweł, Błażej Kmieciak, i Radosław Tymiński (red.). 2023. Ochrona zdrowia psychicznego. Komentarz. Wyd. 2. Warszawa: Wolters Kluwer. [Google Scholar]
  2. Gałecki, Piotr, Kinga Bobińska, i Krzysztof Eichstaedt. 2016. Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego. Komentarz. Wyd. 2. Warszawa: Wolters Kluwer. [Google Scholar]
  3. Góralski, Wojciech. 1990. „Dialog sędziego z biegłym w sprawach o nieważność małżeństwa z tytułu niezdolności psychicznej w świetle przemówienia papieża Jana Pawła II do Roty Rzymskiej z 5 II 1987 r.” W Mazowieckie Studia Kościelne, t. 1, red. Michał M. Grzybowski. Płock: Biblioteka Diecezjalna. [Google Scholar]
  4. Góralski, Wojciech. 1996. „Niezdolność do zawarcia małżeństwa według kan. 1095, nn. 1-3 KPK. Próba syntezy.” Prawo Kanoniczne 39, nr 3-4:25-42. [Google Scholar]
  5. Góralski, Wojciech. 2025. „Wykluczenie bonum coniugum w doktrynie i orzecznictwie Roty Rzymskiej.” Biuletyn Stowarzyszenia Kanonistów Polskich XXXV, nr 38:63-79. https://doi.org/10.32077/bskp.8699 [Google Scholar]
  6. Jarema, Marek (red.). 2016. Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny. Wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL. [Google Scholar]
  7. Mazurkiewicz, Dariusz. 2017. „Zdolność osób z zespołem Aspergera do zawarcia małżeństwa w świetle kan. 1095 n. 3 Kodeksu Prawa Kanonicznego.” Studia Paradyskie 27:107-21. [Google Scholar]
  8. Paździor, Stanisław. 1999. Przyczyny psychiczne niezdolności osoby do zawarcia małżeństwa w świetle kan. 1095. Lublin: Wydawnictwo KUL. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.