Zur Hauptnavigation springen Zum Inhalt springen Zur Fußzeile springen
Łódzkie Studia Teologiczne

Bd. 35 Nr. 1 (2026)

Artykuły

Niepokalane Poczęcie Najświętszej Maryi Panny w średniowiecznej pieśni religijnej

  • Justyna Muszyńska
DOI: https://doi.org/10.52097/lst.2026.1.45-53  [Google Scholar]
Veröffentlicht: 2026-05-04

Abstract

This article analyzes the presence of the motif of Mary’s Immaculate Conception in Polish medieval religious song. It emphasizes that the idea of Mary’s purity from the first moment of her existence was alive in popular piety and theology, long before the proclamation of the dogma in 1854.
In Marian hymns of this period, the motif of the Immaculate Conception is presented symbolically, as Mary’s special choice by God and her freedom from sin. Medieval piety portrayed Mary as a „pure lily,” a „woman without stain,” a „vessel without blemish,” emphasizing her eternal destiny as the Mother of the Savior.
Two parallel lines of immaculate thought developed in medieval Poland. One, more scholastic, based on Dominican-Franciscan reflection, posed questions about original sin in the context of Mary. The second, more popular and pious version, present in hymns, accepted her freedom from the stain of sin as a given–without the need to explain the mystery.
This article therefore presents medieval Marian hymns as an important element of the spirituality of the period. It is an example of how popular piety preserved the truth about Mary’s Immaculate Conception, anticipating the official Church pronouncement.

Literaturhinweise

  1. Bobowski M., Polskie pieśni katolickie od najdawniejszych czasów do końca XVI wieku, Kraków: Księgarnia Spółki Wydawniczej Polskiej 1893. [Google Scholar]
  2. Breviarium fidei. Wybór doktrynalnych wypowiedzi Kościoła, red. I. Bokwa, Poznań: Wydawnictwo św. Wojciecha 2007. [Google Scholar]
  3. Brückner A., Drobne zabytki języka polskiego XV wieku. Pieśni, modlitwy, glosy, Rozprawy Akademii Umiejętności. Wydział Filologiczny 25 (1897), 206–218. [Google Scholar]
  4. Brückner A., Średniowieczna pieśń religijna polska, Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza 1923 r. [Google Scholar]
  5. Domański J., Niepokalane Poczęcie Najśw. Maryi Panny, w: Gratia plena. Studia teologiczne o Bogurodzicy, red. B. Przybylski, Poznań 1965, 189–229. [Google Scholar]
  6. Dramaty biblijne XVI wieku, red. K. Wilczewska, Lublin 2000. [Google Scholar]
  7. Fijałek J., Nasza nauka krakowska o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Panny Maryi w wiekach średnich, Przegląd Polski 136 (1900), 420–486. [Google Scholar]
  8. Kopeć J.J., Bogarodzica w kulturze polskiej XVI wieku, Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL 1997. [Google Scholar]
  9. Korolko M., Wstęp, w: Pieśni postne starożytne, człowiekowi krześcijańskiemu należące, które w Wielki Post śpiewane bywają dla rozmyślania Męki Pańskiej z przyczynieniem piosnek wyrobione, Raków ok. 1607–1618, Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX 1978. [Google Scholar]
  10. Malinowski L., Magistra Jana z Szamotuł, dekretów doktora, Paterkiem zwanego, kazania o Maryi Pannie Czystej z kodeksu toruńskiego, Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności 1 (1880), 161–294. [Google Scholar]
  11. Mazurkiewicz R., „Mocne Boskie tajemności”: średniowieczna pieśń maryjna o Zwiastowaniu, Salvatoris Mater 2 (2000) 1, 156–200. [Google Scholar]
  12. Mazurkiewicz R., Polskie średniowieczne pieśni maryjne. Studia filologiczne, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej 2002. [Google Scholar]
  13. Michałowska T., Średniowiecze, Warszawa: PWN 1995. [Google Scholar]
  14. Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV, oprc. A. Przezdziecki, L. Malinowski, Kraków 1875. [Google Scholar]
  15. Napiórkowski C., Jak uprawiać teologię, Wrocław: Wydawnictwo Wrocławskiej Księgarni Archidiecezjalnej 2002. [Google Scholar]
  16. Peregryn z Opola, Kazania de tempore i desanctis, tł. J. Mrukówna, Opole: Papieska Akademia Teologiczna w Krakowie – Wydział Historii Kościoła 2001. [Google Scholar]
  17. Ratzinger J., Wzniosła Córa Syjonu, tł. J. Królikowski, Poznań: Pallottinum 2002. [Google Scholar]
  18. Ryś G., Dwa oblicza polskiej religijności ludowej w średniowieczu, Saeculum Christianum 1(3) (1996), 33–48. [Google Scholar]
  19. Sawicki S., Z pogranicza literatury i religii. Szkice, Lublin: Wydawnictwo KUL 1978. [Google Scholar]
  20. Starnawski J., Średniowieczna poezja religijna, Warszawa: WSiP 1992. [Google Scholar]
  21. Wierzbowski T., Pieśń o św. Annie z końca XV wieku, Prace Filologiczne 5 (1899), 1, 99–105. [Google Scholar]
  22. Wojtkowski J., Matka Boska w maryjnych lekturach monastycznych Polski XIII wieku, Studia Warmińskie V (1968), 275–323. [Google Scholar]
  23. Wojtkowski J., Wiara w Niepokalane Poczęcie NMP w Polsce w świetle średniowiecznych zabytków liturgicznych. Studium historyczno-dogmatyczne, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL 1958. [Google Scholar]
  24. Wojtkowski J., Kult Matki Boskiej w polskim piśmiennictwie do końca XV wieku, Studia Warmińskie 3 (1966), 221–299. [Google Scholar]
  25. Wojtkowski J., Niepokalane poczęcie w oficjach brewiarzowych i formularzach mszalnych Leonarda de Nogarolis i Bernardyna de Bustis, Ruch Biblijny i Liturgiczny 7 (1954), 106–138. [Google Scholar]
  26. Wydra W., Miejsce Władysława z Gielniowa w kształtowaniu się średniowiecznej poezji religijnej, w: Literatura i kultura późnego średniowiecza w Polsce, red. T. Michałowska, Warszawa 1993, 69–82. [Google Scholar]
  27. Wydra W., Władysław z Gielniowa. Z dziejów średniowiecznej poezji polskiej, Poznań: Wydawnictwo Bestseller 1992. [Google Scholar]
  28. Źródła internetowe [Google Scholar]
  29. http://staropolska.pl/sredniowiecze/kazania_i_mowy/Jan_z_Szamotul_02. html; [Google Scholar]
  30. http://staropolska.pl/sredniowiecze/poezja _religijna/Gielniowczyk_01.html [Google Scholar]
  31. http: //www.staropolska.pl /sredniowiecze/poezja _religijna /Anna.html [Google Scholar]

Downloads

Keine Nutzungsdaten vorhanden.