Salta al menu principale di navigazione Salta al contenuto principale Salta al piè di pagina del sito

V. 34 N. 4 (2025)

Varia

Starożytna debata nad statusem moralnym aborcji. Polemika pogańska i chrześcijańska – część I

  • Przemysław Ponczek
DOI: https://doi.org/10.52097/lst.2025.4.157-189  [Google Scholar]
Pubblicato: 2026-01-28

Abstract

The publication explains the term “moral status of abortion”, the phenomenon and history of abortion (Egypt, Babylon, Israel, Iran, China, Greece, and Rome), and the moral approach to the subject by Pagans and Christians in antiquity (Amenhotep IV – Akhenaten, Aeschylus of Eleusis, Aristotle, Lysias, Publius Ovidius Naso, Philo of Alexandria, Plato, Plutarch, Hippocrates, Marcus Tullius Cicero, Diogenes of Sinope, Empedocles, Galen, Lucius Annaeus Seneca, Publius Vergilius Maro, Scribonius Largus, Theodore Priscian, Zeno of Citium, among others; Didache, Epistle of Barnabas, Justin Martyr, Origen, Melito of Sardis, Tertullian, John Chrysostom, Augustine of Hippo, Theodoret of Cyr, among others).

The debate over the moral status of abortion was not always an unfriendly polemic, full of disagreement, but sometimes a friendly debate, where not only Christian, but also pagan sages of antiquity forbade abortion and morally condemned it, because they believed that abortion is a crime leading to the death of the conceived child, and claimed that the embryo in the womb is a human being, a living being, endowed with an immortal soul.

Ovid’s vehement condemnation of abortion in Amores (II 14) is interpreted through the lens of Heinz Kohut’s self-psychology, which sees the act as a rupture of the nascent self object relationship and therefore a profound psychic injury. By linking Ovid’s poetic moral outrage to Kohut’s concept of the “self object” and the need for an immutable “inner core,” the study demonstrates how ancient literary polemics anticipate modern psychological understandings of the moral status of the unborn. This interdisciplinary bridge reinforces the central thesis that both pagan and Christian traditions recognized the embryo as a being endowed with an immortal soul, a view that resonates with contemporary bio ethical arguments.

Heinz Kohut (1913–1981) developed the concept of ‘self psychology,’ where a Selfobject is a person or thing that fulfills the need for an ‘ideal reflection’ and enables the development of a healthy ‘self.’ Empathy, in turn, is a fundamental therapeutic mechanism that allows for the overcoming of certain personality disorders (e.g., narcissism). The path to achieving this is the experience of authentic empathy, or ‘experiencing the <other person> as <one’s own self>,’ for example, in the situation of a woman who undergoes an abortion and is in a very difficult spiritual and psychological state (cf. Ovid and Corinna), as well as the situation of the most wronged party here, the unborn child. Therefore, this publication will provide, among others, clergy, priests, and pastoral workers with historical, psychological, and even religious arguments, as well as therapeutic and spiritual tools. These can enrich the pastoral care of families and marriages by demonstrating that the intuition to protect life is universal and timeless, present not only in ancient Christianity but also already among pagans. It will also provide strong arguments for the resolute and empathetic [attitude focused primarily on the good of the <other self>] protection of children before abortion, as well as the defense of the mothers themselves by helping them experience post-abortion trauma recovery, and also help the fathers and the entire family as people involved in this abortion process.

Riferimenti bibliografici

  1. Aborcja: Historia ukrywana, Warszawa: Fundacja Pro – Prawo do Życia, 2018. [Google Scholar]
  2. Amielańczyk K., Rzymianie i ich „Prawo medyczne” (aspekty prawno-karne), Zeszyty Prawnicze UKSW 11 (2011) 1, 69–90. [Google Scholar]
  3. https://pl.wikipedia.org/wiki/Asyria (dostęp: 10.12.2024). [Google Scholar]
  4. https://pl.wikipedia.org/wiki/Awesta (dostęp: 10.12.2024). [Google Scholar]
  5. https://pl.wikipedia.org/wiki/Awesta#Komentarze:_Zend (dostęp: 10.12.2024). [Google Scholar]
  6. Barczak-Oplustil A., Przerwanie ciąży, w: Bosek L., Wnukiewicz-Kozłowska A., Szczególne świadczenia zdrowotne, t 2, System prawa medycznego, Warszawa 2018, Legalis. [Google Scholar]
  7. Bielas L., Dziecko przed urodzeniem w starożytnym świecie pogańskim, Ruch Biblijny i Liturgiczny 44 (1991) 1–3, 37–41. [Google Scholar]
  8. Bielawny K., Ocalić niepodległość. Dekatolizacja. Domeralizacja. Demonizacja. Depopulacja, Warszawa 2023. [Google Scholar]
  9. Błajet F., Owidiusz: Niewielka zwłoka warta jest życia, Gość Niedzielny, nr 36 (wydanie z 9.9.2007), 35–36. [Google Scholar]
  10. Bogucka M., Moralność a historia, Nauka 3 (2010), 64–67. [Google Scholar]
  11. Boratyńska M., O przerwaniu ciąży ze wskazań leczniczych po rozstrzygnięciu Trybunału Konstytucyjnego z 22 października 2020 r. i po śmierci pacjentki w szpitalu w Pszczynie, Przegląd Prawa Medycznego 3–4 (2021), 202–252. [Google Scholar]
  12. Breshears J.D., The Birth of Jesus: The Best Historical Evidence. The Areopagus (blog), 20 grudnia 2021 (dostęp: 04.12.2025). [Google Scholar]
  13. Czachorowski M., Aborcja, w: Encyklopedia „Białych Plam”, t. I, Lublin 2000. [Google Scholar]
  14. Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum (CSEL) – https://archive.org. [Google Scholar]
  15. Czy Bóg istnieje? Z rozmowy między Josephem kardynałem Ratzingerem i Paolo Floresem d’Arcais, w: J. Ratzinger. Benedykt XVI, Uwolnić wolność. Wiara i polityka w Trzecim Tysiącleciu. Teksty wybrane, t. 5, Polityka i Wiara, Lublin 2018. [Google Scholar]
  16. https://pl.wikipedia.org/wiki/Digesta_Justyniana (dostęp: 09.12.2024). [Google Scholar]
  17. https://pl.wikipedia.org/wiki/Echnaton (dostęp: 10.12.2024). [Google Scholar]
  18. https://pl.wikipedia.org/wiki/Galen (dostęp: 11.01.2025). [Google Scholar]
  19. Diogenes Laertios, Żywoty i poglądy słynnych filozofów, tłum. I. Krońska, B. Kupis, L. Kurdybacha, K. Leśniak, PWN, Warszawa 1984. [Google Scholar]
  20. Galewicz W., Status ludzkiego zarodka a etyka badań biomedycznych, Kraków 2013. [Google Scholar]
  21. Gałęska-Śliwka A., Prawo do świadomego planowania rodziny – wybrane zagadnienia, Prokuratura i Prawo 2 (2021), 78–114. [Google Scholar]
  22. Han M., SJ, Dziecko przed urodzeniem wg pogan i chrześcijan w okresie starożytnym, https://mariuszhan.pl/2016/04/07/dziecko-przed-urodzeniem-wg-pogan-i-chrzescijan-w-okresie-starozytnym/ (dostęp: 11.01.2025). [Google Scholar]
  23. https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Hipokrates;3911863.html (dostęp: 10.12.2024). [Google Scholar]
  24. Jak nie mówić o aborcji? Rozmowa pastora Ireneusza Skoczenia z lek. med. Renatą Lechowicz, Kairos. Refleksje pastoralno-egzegetyczne 1 (2021). Wyższe Baptystyczne Seminarium Teologiczne w Warszawie – https://pl.wikipedia.org/wiki/J%C3%B3zef_Flawiusz (dostęp: 10.12.2024). [Google Scholar]
  25. Kohut H., Odtworzenie Jaźni (The Restoration of the Self), Warszawa 2008. [Google Scholar]
  26. J. Klinkowski, Jan Chrzciciel – największy narodzony z niewiast (Łk 7, 28), Perspectiva. Legnickie Studia Teologiczno-Historyczne, Legnica 2011. [Google Scholar]
  27. Kołosowski T., Etyczno-antropologiczne aspekty aborcji w świetle wybranych dzieł antycznej literatury Grecji i Rzymu, Seminare 33 (2013), 251–262. [Google Scholar]
  28. Kondratiewa-Bryzik J., Początek prawnej ochrony życia ludzkiego w świetle standardów międzynarodowych, Warszawa 2009. [Google Scholar]
  29. Koss G., Aborcja, Diecezjalne Studium Życia Rodzinnego, Sosnowiec, 19 grudnia 2020, materiał własny. [Google Scholar]
  30. Kowalczyk L., Aborcja w świecie starożytnym, Niedziela, nr 37, rok 2005, 28–29. [Google Scholar]
  31. Lejeune J., Czym jest ludzki embrion? tłum. M. Maćkowiak, A. Sobczak, Gniezno 1999. [Google Scholar]
  32. Lewandowski P., Aborcja w perspektywie kanonicznoprawnej. Zaciągnięcie i zwolnienie z ekskomuniki, Teologia Praktyczna 17 (2016), 269–281. [Google Scholar]
  33. Liryka starożytnego Egiptu, tłum. i oprac. T. Andrzejewski, Warszawa 1958. [Google Scholar]
  34. https://pl.wikipedia.org/wiki/Lizjasz (dostęp: 11.01.2025). [Google Scholar]
  35. Lucas R. L., Bioetyka dla każdego, Częstochowa 2005. [Google Scholar]
  36. Łoziński B., Bioetyka początków ludzkiego życia w polskiej debacie publicznej, w: Początek ludzkiego życia – bioetyczne wyzwania i zagrożenia, pod red. W. Sinkiewicza i R. Grabowskiego, Bydgoszcz 2016, 125 i n.; [Google Scholar]
  37. Martiniec W., O sztucznem przerwaniu ciąży z punktu widzenia sądowo-lekarskiego, Komorów Lubelski 1931, https://pl.wikipedia.org/wiki/Minucjusz_Feliks (dostęp: 13.01.2025). [Google Scholar]
  38. Meier John P., Marginalny Żyd: rozważania o historycznym Jezusie, t. 1, Korzenie problemu i osoby, Kraków 2000. [Google Scholar]
  39. Muszala A., Starowieyski M., Ślipko T. (SJ), Aborcja. Filozoficzne, teologiczne, historyczne i prawne spojrzenie, Kraków 2021. [Google Scholar]
  40. Muszala A., Embrion ludzki w starożytnej refleksji teologicznej, Kraków 2009. [Google Scholar]
  41. Nathanson B. N., Ręka Boga. Od śmierci do życia – podróż zwolennika aborcji, który zmienił zdanie. Warszawa – Ząbki 1997. [Google Scholar]
  42. Nawrot O., Nienarodzony na ławie oskarżonych, Toruń 2007. [Google Scholar]
  43. https://pl.wikipedia.org/wiki/Owidiusz [Google Scholar]
  44. Owidiusz Nazon, Publiusz, Amores [Pieśni Miłosne]: wybór elegii, przełożyła W. Ziółkowska, wstępem opatrzył T. Michałowski, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987. [Google Scholar]
  45. Owidiusz Nazon, Publiusz, Amores: wybór elegii, W. Ziółkowska (tłum.), Michałowski (wstęp), Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987, seria: Biblioteka Narodowa. Seria 2, nr 229. [Google Scholar]
  46. Owidiusz Nazon, Publiusz, Elegie, przełożył i opracował Z. Kubiak, Wydawnictwo Prószyński i S-ka, Warszawa 2004. [Google Scholar]
  47. https://pl.wikipedia.org/wiki/Aemilius_Papinianus (dostęp: 10.12.2024). [Google Scholar]
  48. https://pl.wikipedia.org/wiki/Papirus_Ebersa (dostęp: 15.02.2025). [Google Scholar]
  49. Parlament Europejski naciska na Polskę i wzywa do wpisania aborcji do Karty Praw Podstawowych, w: https://ordoiuris.pl/ochrona-zycia/parlament-europejski-naciska-na-polske-i-wzywa-do-wpisa [Google Scholar]
  50. nia-aborcji-do-karty-praw (dostęp: 11.01.2025). [Google Scholar]
  51. https://pl.wikipedia.org/wiki/Plutarch (dostęp: 11.01.2025). [Google Scholar]
  52. Podoleński S., O życie nienarodzonych, Kraków 1933. [Google Scholar]
  53. Słownik biblijny, za: Artur Malina, Gość Niedzielny 34 (2004), https://biblia.wiara.pl/slownik/67ea4.Slownik-biblijny/slowo/POGANIE (dostęp: 11.01.2025). [Google Scholar]
  54. https://pl.wikipedia.org/wiki/Poga%C5%84stwo (dostęp: 11.01.2025). [Google Scholar]
  55. https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Rosja-sowiecka;3968876.html (dostęp: 07.12.2024). [Google Scholar]
  56. Rominkiewicz J., Czy w prawie ateńskim istniał zakaz aborcji? Acta Universitatis Wratislaviensis 3465 (2012), 17–40. [Google Scholar]
  57. Salij J. OP, Wybierajmy życie!, Poznań 2002. [Google Scholar]
  58. Sapeta K., Cywilnoprawna ochrona zdrowia i życia dziecka poczętego, praca magisterska napisana na Uniwersytecie Śląskim Wydział Prawa i Administracji pod kierunkiem promotorki: dr hab. prof. Bernadety Fuchs, Katowice 2013. [Google Scholar]
  59. Sawa R., Longosz S., Pseudo-Galen, Czy to, co znajduje się w łonie, jest istotą żywą? (An animal sit quod in utero est?) (Εί ζωον τό κατά γαστρός), Vox Patrum 74 (2020), 157–195. [Google Scholar]
  60. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej X kadencja. Kancelaria Sejmu. Biuro Komisji Sejmowych. Pełny zapis przebiegu posiedzenia Komisji Nadzwyczajnej do rozpatrzenia projektów ustaw dotyczących prawa do przerywania ciąży (Nr 3) z dnia 16 maja 2024 r., obradującej pod przewodnictwem poseł Doroty Łobody (KO), przewodniczącej Komisji, i poseł Marii A. Żukowskiej (Lewica), zastępczyni przewodniczącej, w: Sprawozdanie stenograficzne z 9. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 11 kwietnia 2024 r. (drugi dzień obrad – czwartek) i 12 kwietnia 2024 (trzeci dzień obrad – piątek) dotyczące pierwszych czytań poselskich projektów ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny; ustawy o bezpiecznym przerywaniu ciąży; ustawy o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży; ustawy o świadomym rodzicielstwie, w: https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/stenogramy.xsp?rok=2024 (dostęp: 11.01.2025). [Google Scholar]
  61. https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/biuletyny.xsp?view=2&komisja=NPC (dostęp: 11.01.2025). [Google Scholar]
  62. Seneka Młodszy, Ad Marciam de consolatione (Do Marcji o pocieszeniu), 12.3, Dialogi, t. 1, tłum. L. Joachimowicz, Warszawa: PWN, 1960. [Google Scholar]
  63. Seneka Młodszy, Consolatio ad Helviam (Pocieszenie do Helwii), 16.3., Dialogi, t. 2, tłum. L. Małunowiczówna, Warszawa: PWN, 1960. [Google Scholar]
  64. https://sjp.pwn.pl/slowniki/moralny.html (dostęp: 11.01.2025). [Google Scholar]
  65. https://wsjp.pl/haslo/podglad/67636/moralny/5177663/czlowiek (dostęp: 11.01.2025). [Google Scholar]
  66. https://wsjp.pl/haslo/podglad/84457/status/5219114/spoleczny (dostęp: 11.01.2025). [Google Scholar]
  67. https://sjp.pwn.pl/szukaj/status.html (dostęp: 11.01.2025). [Google Scholar]
  68. https://www.google.com/search?q=%22status+moralny+aborcji%22&client=firefox-b-e&sca_esv=72b9e656d2a7a540&filter=0&biw=1366&bih=602&dpr=1 (dostęp: 11.01.2025). [Google Scholar]
  69. Starowieyski M., Aborcja i życie nienarodzonych w starożytności chrześcijańskiej, Warszawskie Studia Teologiczne XXII/1/2009, 117–147. [Google Scholar]
  70. Starowieyski M., Aborcja i życie nienarodzonych w starożytności chrześcijańskiej, w: A. Muszala, M. Starowieyski, T. Ślipko (SJ), Aborcja. Filozoficzne, teologiczne, historyczne i prawne spojrzenie, Kraków 2021. [Google Scholar]
  71. https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/stoicy;3979859.html (dostęp: 10.12.2024). [Google Scholar]
  72. Szymik S., Biblia o życiu poczętym i życiu przerwanym, Teologia i Moralność, 18, 1 (2023), 9–20. [Google Scholar]
  73. Taussig F.J., Abortion, Spontaneous and Induced: Medical and Social Aspects. St. Louis 1936. [Google Scholar]
  74. Taussig F.J., The Prevention and Treatment of Abortion. St. Louis 1910, https://en.wikipedia.org/wiki/Frederick_J._Taussig (dostęp: 11.01.2025). [Google Scholar]
  75. Tertulian, Kwintus Septymiusz Florens. O duszy, tłum., Wstęp i komentarz: Ewa Skwara. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2007. Seria: Źródła Myśli Teologicznej, t. 42. [Google Scholar]
  76. The Latin Library: https://www.thelatinlibrary.com/ [Google Scholar]
  77. Toulat J., Sztuczne poronienie. Wyzwolenie czy zbrodnia? Paris 1978. [Google Scholar]
  78. Tokarczyk R., Normatywne ujęcia antyprokreacji, Roczniki Socjologii Rodziny, Rocznik XII, UAM Poznań 2000, 213–236. [Google Scholar]
  79. Troska J., Moralność życia cielesnego, Poznań 1999. [Google Scholar]
  80. Vermes G., Jezus. Narodziny, życie, śmierć, Kraków 2003. [Google Scholar]
  81. https://pl.wikipedia.org/wiki/Ulpian_Domicjusz (dostęp: 10.12.2024). [Google Scholar]
  82. Wergiliusz, Eneida, przeł. Z. Kubiak, Wydawnictwo Znak, Kraków 2006. [Google Scholar]
  83. Zasady etyki lekarskiej: tekst i komentarz, oprac. M. Woyna-Orlewicz, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 1993. [Google Scholar]
  84. Zalewski B., Crimen abortionis w rzymskim prawie karnym, Studia Prawnicze KUL 1 (2019) 77, 201–224. [Google Scholar]
  85. Owidiusz Nazon, Publiusz, Amores: wybór elegii, W. Ziółkowska (tłum.), Michałowski (wstęp), Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987, seria: Biblioteka Narodowa. Seria 2, nr 229. [Google Scholar]

Downloads

I dati di download non sono ancora disponibili.

Articoli simili

1 2 3 > >> 

Puoi anche Iniziare una ricerca avanzata di similarità per questo articolo.