Abstrakt
Niniejszy artykuł ma przedstawić wyniki badań dotyczące zmiany rozporządzenia w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, wobec normatywnych źródeł sprzeciwu sumienia. Musi to oczywiście nastąpić po wyjaśnieniu, czym jest godność człowieka i jaką rolę pełni w systemie prawnym. Wydaje się, że system praw człowieka ma za zadanie właśnie normatywne wyrażenie godności człowieka. Właśnie na zakotwiczeniu w godności polega istota ochrony tych praw, mających wszak walor praw podmiotowych, nie przedmiotowych. Jeśli zatem wykaże się, że sprzeciw sumienia ma być chroniony w systemie praw człowieka, to powstaje naturalny problem wskazania, jakiej warstwy godności to dotyczy. Pamiętać należy, że sumienie jako kategoria normatywna, czy szerzej: moralność i wartości jako imperatyw i wyznacznik zachowania – reflektują na porządek prawny i są dla niego niezbędne. Jeśli sprzeciw sumienia miałby być wyłącznie uprawnieniem ustawowym, to traci sens powoływanie się w szeregu przysiąg czy ślubowań na sumienie jako kategorię, którą mają kierować się przedstawiciele konkretnych zawodów. Przecież sumienie ma być gwarantem tego, że w ramach umowy społecznej zawody zaufania społecznego nie będą instrumentalne, a będą służyły dobru ogółu i innym.
Bibliografia
- Bierzanek R., Symonides J., Prawo międzynarodowe publiczne, Warszawa 1994. [Google Scholar]
- Bosek L., Komentarz do art. 53 Konstytucji RP [w:] Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016. [Google Scholar]
- Bosek L., Prawo osobiste do odmowy działania sprzecznego z własnym sumieniem na przykładzie lekarza, ,,Forum prawnicze” 2014, nr 1. [Google Scholar]
- Bosek L., Problem zakresowej niekonstytucyjności art. 39 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty [w:] Sprzeciw sumienia w praktyce medycznej – aspekty etyczne i prawne, red. P. Stanisz, J. Pawlikowski, M. Ordon, Lublin 2014. [Google Scholar]
- Brzozowski W., Prawo lekarza do sprzeciwu sumienia (po wyroku Trybunału Konstytucyjnego), „Państwo i Prawo” 2017, nr 7. [Google Scholar]
- Cichoń Z., Klauzula sumienia w różnych zawodach [w:] Prawnik katolicki a wartość prawa, Kraków 1999. [Google Scholar]
- Complak K., Uwagi o godności człowieka oraz jej ochrona w świetle nowej konstytucji, „Przegląd Sejmowy” 1998, nr 5. [Google Scholar]
- Czapliński W., Interwencja w Iraku z punktu widzenia prawa międzynarodowego, „Państwo i Prawo” 2004, nr 1. [Google Scholar]
- Drozd A., Stosowanie praw człowieka wobec różnic językowych tych samych tekstów normatywnych w różnych wersjach językowych [w:] Unijny system ochrony praw człowieka wobec współczesnych wyzwań, red. E. Krzysztofik, M. Maksymiuk, D. Tarczyński, Lublin 2022. [Google Scholar]
- Drozd A., The right to court of technologically excluded people in relation to tools digitizing the civil process in Poland [w:] Digital well-being – a concern for the quality of life, red. L. Tafaro, I. Laki, I. Florek, Józefów 2023. [Google Scholar]
- Dudek D. [w:] Zasady ustroju III Rzeczpospolitej, red. D. Dudek i in., Warszawa 2010. [Google Scholar]
- Hołda Z. [w:] Prawa człowieka. Zarys wykładu, red. Z. Hołda, D. Ostrowska, J. Hołda, J.A. Rybczyńska, Warszawa 2014. [Google Scholar]
- Jamar S.D., A Social Justice Perspective on the Role of Copyright in Realizing International Human Rights, „Pacific McGeorge Global Business & Development Law Journal” 2012, no. 24. [Google Scholar]
- Janczarek S., Immunitet jurysdykcyjny państwa a bezwzględnie obowiązujące normy prawa międzynarodowego, „Państwo i Prawo” 2009, nr 12. [Google Scholar]
- Jan Paweł II, Moralna struktura wolności podstawą nowej kultury wolności, „Ethos” 1999, nr 1–2. [Google Scholar]
- Jedlecka W., Policiewicz J., Pojęcie godności na tle Konstytucji RP [w:] Z zagadnień teorii i filozofii prawa. Konstytucja, red. A. Bator, Wrocław 1999. [Google Scholar]
- Krukowski J., Godność człowieka podstawą konstytucyjnego katalogu praw i wolności jednostki [w:] Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, red. L. Wiśniewski, Warszawa 1997. [Google Scholar]
- Krukowski J., Zasada poszanowania godności ludzkiej i prawa do życia w biomedycynie w prawie międzynarodowym [w:] Ius et Lex. Księga Jubileuszowa ku czci Profesora Adama Strzembosza, red. A. Dębiński, A. Grześkowiak, K. Wiak, Lublin 2002. [Google Scholar]
- Krzywoń, A. [w:] W. Brzozowski, A. Krzywoń, M. Wiącek, Prawa człowieka, Warszawa 2021. [Google Scholar]
- Machnikowska A., Klauzula sumienia w zawodzie prawnika [w:] Klauzula sumienia w państwie prawa, red. O. Nawrot, Sopot 2015. [Google Scholar]
- Mazurek F.J., Godność osoby ludzkiej podstawą praw człowieka, Lublin 2001. [Google Scholar]
- Mik C., Ius cogens we współczesnym prawie międzynarodowym [w:] Aksjologia współczesnego prawa międzynarodowego, red. A. Wnukiewicz-Kozłowska, Wrocław 2011. [Google Scholar]
- Nawrot O., Klauzula sumienia w zawodach medycznych w świetle standardów Rady Europy, ,,Zeszyty prawnicze Biura Analiz Sejmu” 2012, nr 3. [Google Scholar]
- Nawrot O., Sprzeciw sumienia a prawa człowieka i ich filozofia [w:] Klauzula sumienia w państwie prawa, red. O. Nawrot, Sopot 2015. [Google Scholar]
- Orzeszyna K., Godność jako źródło praw człowieka [w:] Prawo międzynarodowe praw człowieka, red. K. Orzeszyna, M. Skwarzyński, R. Tabaszewski, Warszawa 2020. [Google Scholar]
- Orzeszyna K., Godność ludzka podstawą praw człowieka [w:] Człowiek i jego prawa i odpowiedzialność, red. R. Tabaszewski, Lublin 2013. [Google Scholar]
- Orzeszyna K., Godność osobowa [w:] Prawo międzynarodowe praw człowieka, red. K. Orzeszyna, M. Skwarzyński, R. Tabaszewski, Warszawa 2020. [Google Scholar]
- Orzeszyna K., Klauzula sumienia jako gwarancja realizacji prawa do wolności sumienia, „Medyczna Wokanda” 2017, nr 9. [Google Scholar]
- Orzeszyna K. [w:] Prawo międzynarodowe praw człowieka, red. K. Orzeszyna, M. Skwarzyński, R. Tabaszewski, Warszawa 2020. [Google Scholar]
- Pawlikowski J., Prawo do sprzeciwu sumienia w ramach legalnej opieki medycznej. Rezolucja nr 1763 Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy z dnia 7 października 2010 r., „Studia z Prawa Wyznaniowego” 2011, nr 14. [Google Scholar]
- Pazdan M., Prawo prywatne międzynarodowe. System Prawa Prywatnego, t. 20A, Warszawa 2014. [Google Scholar]
- Piechowiak M., Filozofia praw człowieka. Prawa człowieka w świetle ich międzynarodowej ochrony, Lublin 1999. [Google Scholar]
- Skwarzyński M., Definicja praw człowieka [w:] Prawo międzynarodowe praw człowieka, red. K. Orzeszyna, M. Skwarzyński, R. Tabaszewski, Warszawa 2022. [Google Scholar]
- Skwarzyński M., Korzystanie ze sprzeciwu sumienia w kontekście zasady równouprawnienia i kryterium zawodu, „Studia z Prawa Wyznaniowego” 2016, nr 19. [Google Scholar]
- Skwarzyński M., Korzystanie z klauzuli sumienia jako realizacja wolności wewnętrznej czy/i zewnętrznej, „Opolskie Studia Administracyjno-Prawne” 2015, t. 13, nr 4. [Google Scholar]
- Skwarzyński P., Podmiotowość prawna i godność dziecka w systemie praw człowieka a problem aborcji [w:] Prawo do życia, red. W. Lis, Warszawa 2022. [Google Scholar]
- Skwarzyński M., Sprzeciw sumienia w europejskim i krajowym systemie ochrony praw człowieka, „Przegląd Sejmowy” 2013, nr 6. [Google Scholar]
- Stanisz P., Klauzula sumienia [w:] A. Mezglewski, H. Misztal, P. Stanisz, Prawo wyznaniowe, Warszawa 2011. [Google Scholar]
- Stanisz P., Pawlikowski J., Il diritto dei medici all’obiezione di coscienza in Polonia: recenti sviluppi, „Quaderni di diritto e politica ecclesiastica” 2017, nr 2. [Google Scholar]
- Stanisz P., Pawlikowski J., Ordon M., Sprzeciw sumienia w praktyce medycznej – aspekty etyczne i prawne, Lublin 2014. [Google Scholar]
- Wyrozumska A., Umowa międzynarodowa. Teoria i praktyka, Warszawa 2006. [Google Scholar]
- Zajadło J., Godność jednostki w aktach międzynarodowej ochrony praw człowieka, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1989, nr 2. [Google Scholar]
- Zajadło J., Sędzia pomiędzy moralnym przekonaniem a wiernością prawu (na przykładzie orzecznictw sądów amerykańskich w sprawach niewolnictwa) [w:] Klauzula sumienia w państwie prawa, red. O. Nawrot, Sopot 2015. [Google Scholar]
- Zoll A., Prawo lekarza do odmowy udzielenia świadczeń zdrowotnych i jego granice, ,,Prawo i Medycyna” 2003, nr 13. [Google Scholar]
Downloads
Download data is not yet available.
