Salta al menu principale di navigazione Salta al contenuto principale Salta al piè di pagina del sito
Przegląd Prawa Wyznaniowego

V. 15 (2023)

Artykuły

Prawo do pochówku osoby pozbawionej wolności

  • Katarzyna Pluta
DOI: https://doi.org/10.34888/ppw.2023.143-171  [Google Scholar]
Pubblicato: 2023-12-29

Abstract

Rozległe konsekwencje, które wywołuje śmierć człowieka, sprawiają, że konieczne jest poddanie analizie okoliczności związanych z prawem do pochówku osoby pozbawionej wolności, a w szczególności z prawem do pochówku zgodnego z wolą wyrażoną za życia tej osoby. Za podjęciem tematyki post mortem osoby pozbawionej wolności w kontekście przysługującej jej wolności religijnej dodatkowo przemawia fakt, że do tej pory nie dokonano całościowej analizy prawnej tego zagadnienia. Dotychczasowe opracowania skupiają się przede wszystkim na możliwości realizacji przez osoby pozbawione wolności uprawnień zagwarantowanych im wprost w art. 106 Kodeksu karnego wykonawczego, realizowanych w trakcie życia osoby pozbawionej wolności. Celem przeprowadzonych tu analiz jest zweryfikowanie hipotezy, że na realizację prawa do pochówku osoby pozbawionej wolności znaczący wpływ ma, a przynaj­mniej mieć powinna, wolność religijna i poczynione przez tę osobę dyspozycje na wypadek śmierci, w szczególności gdy obowiązek organizacji jej pogrzebu spoczywa na zakładzie karnym lub areszcie śledczym. Analizy przeprowadzono z wykorzystaniem metody dogmatyczno-prawnej, polegającej na badaniu obowiązujących źródeł prawa, judykatury i literatury przedmiotu dotyczących analizowanych w publikacji zagadnień. Dokonane badania wskazują potrzebę wprowadzenia regulacji prawnych udzielających ochrony woli zmarłego dotyczącej jego pochówku. Ustalenie zasad organizacji pogrzebu osoby pozbawionej wolności powinno mieć charakter ogólny i przybrać formę przepisów powszechnie obowiązujących. Być może trwające prace nad nowelizacją ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych w sposób kompleksowy uregulują sferę tzw. prawa pośmiertnego.

Riferimenti bibliografici

  1. Bielecki M., Prawo do godnego pochówku jako realizacja wolności religijnej osoby ludzkiej cz. I, copch.pl. https://copch.pl/baza-wiedzy/prawo-do-godnego-pochowku-jako-realizacja-wolnosci-religijnej-osoby-ludzkiej-cz-i [dostęp: 28.09.2024]. [Google Scholar]
  2. Borecki P., Wolność sumienia i wyznania cudzoziemców w prawie polskim, „Studia z Prawa Wyznaniowego” 2014, t. 17, s. 23–46. [Google Scholar]
  3. Darmorost E., Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Komentarz, Warszawa 2014. [Google Scholar]
  4. Dawidziuk E., Zgony osób pozbawionych wolności w warunkach izolacji peniten­cjarnej w Polsce, „Studia Prawnoustrojowe” 2024, nr 63, s. 67–86. [Google Scholar]
  5. Drembkowski P., Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Komentarz, Warszawa 2017. [Google Scholar]
  6. Florczak-Wątor M., Komentarz do art. 53 [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, Warszawa 2023, s. 194–199. [Google Scholar]
  7. Gardocka T., Czy zwłoki ludzkie są rzeczą i co z tego wynika? [w:] Non omnis moriar. Osobiste i majątkowe aspekty prawne śmierci człowieka. Zagadnienia wybrane, red. J. Gołaczyński i in., Wrocław 2015, s. 268–280. [Google Scholar]
  8. Gardocka T., Zwłoki ludzkie w kontekście pobrania komórek, tkanek i narządów w celach transplantacyjnych i nie tylko, „Medyczna Wokanda” 2011, nr 3, s. 93–100. [Google Scholar]
  9. Gardocka T., Jagiełło D., Zwłoki ludzkie w świetle polskiego prawa, „Studia Prawno­ustrojowe” 2023, nr 61, s. 49–62. [Google Scholar]
  10. Gorczyński G., Istota polecenia testamentowego i jego zaskarżalność [w:] Non omnis moriar. Osobiste i majątkowe aspekty prawne śmierci człowieka. Zagadnienia wybrane, red. J. Gołaczyński i in., Wrocław 2015, s. 281–297. [Google Scholar]
  11. Haberko J., Koniec życia człowieka a kres podmiotowości prawnej. Kilka uwag na temat, czy prawnik i lekarz zrozumieją się „stwierdzając zgon”, „Prawo i Medycyna” 2007, nr 2, s. 71–85. [Google Scholar]
  12. Haberko J., Realizacja kultu pamięci bliskiej osoby zmarłej w zakresie decydowania o sposobie pochówku osoby pozostającej w związku partnerskim [w:] Non omnis moriar. Osobiste i majątkowe aspekty prawne śmierci człowieka. Zagadnienia wybrane, red. J. Gołaczyński i in., Wrocław 2015, s. 310–324. [Google Scholar]
  13. Haberko J., Ossowska D., Podejmowanie decyzji o sposobie pochowku, „Themis Polska Nova” 2012, nr 1, s. 96–111. [Google Scholar]
  14. Jakuszewicz A., Problematyka pochówków oraz kultu zmarłych w orzecznictwie Europej­skiego Trybunału Praw Człowieka [w:] Non omnis moriar. Osobiste i majątkowe aspekty prawne śmierci człowieka. Zagadnienia wybrane, red. J. Gołaczyński i in., Wrocław 2015, s. 342–362. [Google Scholar]
  15. Kaczan D., Majątkowe prawo do grobu a prawo osobiste do kultu pamięci osoby zmarłej. Glosa do wyroku SN z dnia 24 czerwca 2019 r. III CSK 267/17, „Państwo i Prawo” 2022, nr 1, s. 162–168. [Google Scholar]
  16. Krekora-Zając D., Akt donacji zwłok ludzkich (uwagi „de lege lata” i „de lege ferenda),” „Państwo i Prawo” 2017, nr 11, s. 85–98. [Google Scholar]
  17. Krzywkowska J., Prawo osadzonych do korzystania z posług religijnych w dobie pandemii COVID-19, „Studia Prawnoustrojowe” 2022, nr 55, s. 147–158. [Google Scholar]
  18. Księżak P., Żądanie wykonania polecenia, „Przegląd Sądowy” 2006, nr 4, s. 49–61. [Google Scholar]
  19. Księżak P., Robaczyński W., Dysponowanie zwłokami ludzkimi dla celów naukowych i medycznych, „Państwo i Prawo” 2015, nr 1, s. 59–69. [Google Scholar]
  20. Księżak P., Robaczyński W., Skuteczność woli zmarłego co do jego pochówku i sprawowania kultu jego pamięci, „Palestra” 2012, nr 9–10, s. 27–38. [Google Scholar]
  21. Kuźmicka-Sulikowska J., Komentarz do art. 982 [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, Warszawa 2023, Legalis. [Google Scholar]
  22. Majer P., Komentarz do kan. 1177 [w:] Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego, t. III/2: Księga IV. Uświęcające zadanie Kościoła, red. J. Krukowski, Poznań 2011, s. 389–391. [Google Scholar]
  23. Majer P., Komentarz do kan. 1184 [w:] Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego, t. III/2: Księga IV. Uświęcające zadanie Kościoła, red. J. Krukowski, Poznań 2011, s. 399–402. [Google Scholar]
  24. Mazurkiewicz J., Non omnis moriar. Ochrona dóbr osobistych zmarłego w prawie polskim, Wrocław 2010. [Google Scholar]
  25. Mirecki M., Izolacja penitencjarna a prawo do wolności religii w teorii i praktyce, „Civitas Hominibus” 2022, nr 7, s. 51–61. [Google Scholar]
  26. Morciniec P., Ludzkie zwłoki jako obiekt badawczy: dowolność działań czy normowanie?, „Diametros” 2009, nr 19, s. 78–92. [Google Scholar]
  27. Nesterowicz M., Śliwka K., Pobieranie ze zwłok komórek, tkanek i narządów do celów badań naukowych – problemy prawne i medyczne, „Prawo i Medycyna” 2009, nr 4, s. 5–12. [Google Scholar]
  28. Niedośpiał M., Glosa do wyroku SA w Warszawie z 23.02.2006 r. I ACa 890/05, „OSA” 2010, nr 1, s. 65–95. [Google Scholar]
  29. Nikołajew J., Duszpasterstwo więzienne w Polsce w świetle badań własnych [w:] Duszpasterskie i profilaktyczne aspekty służby penitencjarnej, red. S. Bukalski, Szczecin 2010, s. 101–114. [Google Scholar]
  30. Nikołajew J., Miejsce duszpasterstwa penitencjarnego w powrocie do wolności skazanych na podstawie kodeksu karnego wykonawczego z 1997 roku i rozwiązań innych państw [w:] X lat obowiązywania kodeksu karnego wykonawczego, red. S. Lelental, G.B. Szczygieł, Białystok 2009, s. 381–395. [Google Scholar]
  31. Nikołajew J., Wolność sumienia i religii skazanych i tymczasowo aresztowanych, Lublin 2012. [Google Scholar]
  32. Nikołajew J., Wolność sumienia i religii sprawców szczególnie niebezpiecznych (art. 88 a i 88 b k.k.w.), „Studia z Prawa Wyznaniowego” 2020, t. 23, s. 245–261. [Google Scholar]
  33. Paszkowski M., Krzywkowska J., Prawo osadzonych do opieki duszpasterskiej i wykonywania praktyk religijnych na przykładzie zakładu karnego w Barczewie [w:] Wolność sumienia i religii osób pozbawionych wolności. Aspekty prawne i praktyczne, red. J. Nikołajew, K. Walczuk, Warszawa 2016, s. 435–447. [Google Scholar]
  34. Pazdan M., Ustanie zdolności prawnej. Śmierć. Pochowanie zmarłego. Status prawny zwłok [w:] System Prawa Prywatnego, t. 1: Prawo cywilne – część ogólna, red. M. Safjan, Warszawa 2012, s. 1063–1068. [Google Scholar]
  35. Rudnicki S., Prawo do grobu. Zagadnienia cywilistyczne, Kraków 1999. [Google Scholar]
  36. Sieradzka A., Zwłoki ludzkie z perspektywy prawa, prawowtransplantacji.pl, https://prawowtransplantacji.pl/zwlokie-ludzkie-z-perspektywy-prawa/ [dostęp: 17.09.2024]. [Google Scholar]
  37. Sierpowska I., Śmierć w ujęciu prawa administracyjnego, Warszawa 2020. [Google Scholar]
  38. Sitarz O., Jaworska-Wieloch A., Prawo do praktyk religijnych osób osadzonych w areszcie śledczym i odbywających karę pozbawienia wolności w teorii i praktyce penitencjarnej, „Archiwum Kryminologii” 2017, t. 39, s. 117–148. [Google Scholar]
  39. Skrzydło W., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2013. [Google Scholar]
  40. Skubisz-Kępka K., Komentarz do art. 988 [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. 6: Spadki, red. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2019, s. 467–472. [Google Scholar]
  41. Sobczak J., Gołda-Sobczak M., Prawo do grobu jako problem kulturowy i prawny, „Zeszyty Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego” 2018, nr 1, s. 197–219. [Google Scholar]
  42. Sobczak J., Gołda-Sobczak M., Wolność sumienia i wyznania jako prawo człowieka, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin-Polonia” 2012, t. 21, s. 27–65. [Google Scholar]
  43. Sobczyk P., Konstytucyjne „prawo osób do korzystania z pomocy religijnej tam, gdzie się znajdują” [w:] Wolność sumienia i religii osób pozbawionych wolności. Aspekty prawne i praktyczne, red. J. Nikołajew, K. Walczuk, Warszawa 2016, s. 83–96. [Google Scholar]
  44. Sularz P., Cmentarze w Polsce. Zagadnienia administracyjnoprawne, Warszawa 2022. [Google Scholar]
  45. Szpunar A., Ochrona prawna kultu osoby zmarłej, „Palestra” 1978, nr 8, s. 25–35. [Google Scholar]
  46. Szymanek J., Wolność sumienia i wyznania w Konstytucji RP, „Przegląd Sejmowy” 2006, nr 2, s. 49–54. [Google Scholar]
  47. Tokarczyk R., Prawo narodzin, życia i śmierci, Kraków 2006. [Google Scholar]
  48. Turłukowski J., Instytucja polecenia testamentowego w prawie krajów Wspólnoty Niepodległych Państw na tle prawa polskiego [w:] Non omnis moriar. Osobiste i majątkowe aspekty prawne śmierci człowieka. Zagadnienia wybrane, ­­­­r­ed. J. Gołaczyński i in., Wrocław 2015, s. 794–810. [Google Scholar]
  49. Tworkowska A., Implikacje prawne i społeczno-kulturowe śmierci człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki ochrony dóbr osobistych [rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem dr hab. Agnieszki Malarewicz-Jakubów, prof. UwB], Białystok 2013, repozytorium.uwb.edu.pl, https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/3746/1/Anna%20Tworkowska%20rozprawa.pdf [dostęp: 28.09.2024]. [Google Scholar]
  50. Walczak P., O nowe prawo do grobu? Glosa krytyczna do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2019 roku, III CSK 267/17, „Forum Prawnicze” 2020, nr 1, s. 91–99. [Google Scholar]
  51. Walencik D., Prawo do pogrzebu katolickiego a prawo do pochówku na cmentarzu wyznaniowym [w:] Munus sanctificandi: gaudium vel onus? Zadanie uświęcania: radość czy ciężar?, red. A.S. Jasiński OFM, W.J. Sztyk OFM, Katowice Panewniki 2008, s. 97–116. [Google Scholar]

Downloads

I dati di download non sono ancora disponibili.