Salta al menu principale di navigazione Salta al contenuto principale Salta al piè di pagina del sito
Biuletyn Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół Wydziału Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego

Online First

Artykuły

Neutralność światopoglądowa państwa w działalności samorządu terytorialnego

DOI: https://doi.org/10.32084/bsawp.11273  [Google Scholar]
Pubblicato: 2026-11-02

Abstract

Artykuł dotyczy konstytucyjnego obowiązku bezstronności władz publicznych w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych oraz jego znaczenia dla działalności jednostek samorządu terytorialnego. Punktem wyjścia jest rozróżnienie między konstytucyjnym pojęciem „bezstronności” a pojęciem „neutralności światopoglądowej” używanym w doktrynie. Analizie poddano praktyczne formy aktywności samorządów takie jak uchwały deklaratywne o treści ideologicznej, współorganizowanie wydarzeń o charakterze religijnym, finansowanie przedsięwzięć realizowanych przez podmioty wyznaniowe, udostępnianie mienia komunalnego czy obecność symboliki religijnej w lokalnej przestrzeni publicznej. Szczególne znaczenie przypisano orzecznictwu Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącemu tzw. uchwał anty-LGBT. Pozwala ono uchwycić różnicę między wolnością wypowiedzi jednostki a związaniem organu władzy publicznej zasadą legalizmu. W artykule zaproponowano sposób oceny dopuszczalności działań jednostek samorządu terytorialnego w sprawach światopoglądowych. Może on być wykorzystany zarówno w praktyce samorządowej, jak i w nadzorze wojewodów oraz kontroli sądowoadministracyjnej.

Riferimenti bibliografici

  1. Bielecki, Marek. 2008. „Współdziałanie podmiotów samorządowych z podmiotami wyznaniowymi. Wybrane aspekty.” Studia z Prawa Wyznaniowego 11:193-209. [Google Scholar]
  2. Borecki, Paweł. 2006. „Państwo neutralne światopoglądowo – ujęcie komparatystyczne.” Studia z Prawa Wyznaniowego 9:75-99. [Google Scholar]
  3. Borecki, Paweł. 2022. „Zasada współdziałania państwa i związków wyznaniowych w prawie polskim.” Studia Prawa Publicznego 4 (40):85-110. https://doi.org/10.14746/spp.2022.4.40.5 [Google Scholar]
  4. Borecki, Paweł. 2026. „Ekspertyza w sprawie rozdziału państwa i kościoła (związków wyznaniowych) oraz bezstronności (neutralności) światopoglądowej władz publicznych na szczeblu samorządu terytorialnego we współczesnej Polsce.” Przegląd Prawa Wyznaniowego 15:287-311. https://doi.org/10.34888/ppw.2023.287-311 [Google Scholar]
  5. Brzozowski, Wojciech. 2011. Bezstronność światopoglądowa władz publicznych w Konstytucji RP. Warszawa: Wolters Kluwer Polska. [Google Scholar]
  6. Matusiak-Frącczak, Magdalena. 2025. „Kilka uwag o krzyżach w pomieszczeniach budynków urzędów publicznych na tle orzecznictwa ETPCz i TSUE.” Palestra 5:61-78. https://doi.org/10.54383/0031-0344.2025.05.5 [Google Scholar]
  7. Osuchowska, Marta. 2014. „Glosa do wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 26 marca 2010 roku (sygn. I C 28/10).” Zeszyty Naukowe KUL 57, nr 2:19-30. [Google Scholar]
  8. Ożóg, Michał. 2017. „Ustanawianie osób świętych i błogosławionych Kościoła katolickiego patronami jednostek samorządu terytorialnego w świetle prawa polskiego.” Przegląd Prawa Wyznaniowego 9:39-57. [Google Scholar]
  9. Ożóg, Michał. 2019. „Współdziałanie Kościoła katolickiego i organów jednostek samorządu terytorialnego w sprawie ustanowienia patrona wspólnoty samorządowej.” Studia z Prawa Wyznaniowego 22:289-314. https://doi.org/10.31743/spw.5483 [Google Scholar]
  10. Pietrzak, Michał. 1999. Demokratyczne, świeckie państwo prawne. Warszawa: Liber. [Google Scholar]
  11. Sitarz, Mirosław. 2015. „Zasada równouprawnienia kościołów i innych związków wyznaniowych.” Kościół i Prawo 4 (17), nr 1:141-68. https://doi.org/10.18290/kip.2015.4.1-10 [Google Scholar]
  12. Słowikowska, Anna. 2014. „Soborowa zasada współdziałania Kościoła i państwa w kontekście zasad ją warunkujących.” Biuletyn Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół Wydziału Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 9, nr 11 (2):31-62. https://doi.org/10.32084/bsawp.5780 [Google Scholar]
  13. Sobczyk, Paweł. 2012. „Kilka uwag o bezstronności władz publicznych na kanwie wniosku o usunięcie krzyża z sali posiedzeń Sejmu RP.” Studia z Prawa Wyznaniowego 15:137-55. [Google Scholar]
  14. Sobczyk, Paweł. 2015. „Dobro wspólne jako cel współdziałania państwa z Kościołami i innymi związkami wyznaniowymi.” Kościół i Prawo 4 (17), nr 1:169-84. https://doi.org/10.18290/kip.2015.4.1-11 [Google Scholar]
  15. Stanisz, Piotr. 2011. „Naczelne zasady instytucjonalnych relacji państwo-kościół.” W Artur Mezglewski, Henryk Misztal, i Piotr Stanisz, Prawo wyznaniowe, 74-88. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck. [Google Scholar]
  16. Stanisz, Piotr. 2014. „Glosa do wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I ACa 608/13.” Przegląd Sejmowy 5:152-58. [Google Scholar]
  17. Steczkowski, Piotr. 2008. „Konstytucyjna zasada współdziałania państwa i Kościoła w kontekście interpretacji zasad poszanowania godności osoby ludzkiej i dobra wspólnego.” Studia z Prawa Wyznaniowego 11:155-70. [Google Scholar]
  18. Szymanek, Jarosław. 2002. „Regulacja stosunków państwo–kościół w polskich aktach konstytucyjnych XX wieku.” Przegląd Sejmowy 3:27-46. [Google Scholar]
  19. Szymanek, Jarosław. 2004. „Bezstronność czy neutralność światopoglądowa państwa (uwagi na tle art. 25 ust. 2 Konstytucji RP).” Państwo i Prawo 5:32-48. [Google Scholar]
  20. Szymanek, Jarosław. 2009. „Konstytucyjna zasada równouprawnienia kościołów i innych związków wyznaniowych.” Studia Prawnicze 1-2:161-76. [Google Scholar]
  21. Szymanek, Jarosław. 2012. „Trybunał Konstytucyjny wobec kwestii światopoglądowych (uwagi na marginesie sprawy U 10/07).” Studia Prawnicze 1 (190):5-32. https://doi.org/10.37232/sp.2012.1.1 [Google Scholar]
  22. Świderski, Krzysztof. 2022. „Ustanowienie świętego patrona miast, gmin, powiatów i województw.” Studia Prawa Publicznego 1:29-60. [Google Scholar]
  23. Świst, Grzegorz. 2018. „Wolność sumienia i religii w Konstytucji RP z 1997 roku w wymiarze indywidualnym i instytucjonalnym.” Studia Gdańskie 42:145-59. https://doi.org/10.26142/stgd-2018-010 [Google Scholar]
  24. Tabak, Adrian. 2018. „Fundamentalne zasady instytucjonalnych relacji państwa z kościołami i innymi związkami wyznaniowymi w świetle art. 25 Konstytucji RP z 1997 r.” Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio G, (Ius) 65 (2):265-81. https://doi.org/10.17951/g.2018.65.2.265-281 [Google Scholar]

Downloads

I dati di download non sono ancora disponibili.