Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki
Biuletyn Stowarzyszenia Kanonistów Polskich

Online First

Artykuły

Zależna prowizja urzędu biskupiego na przykładzie nominacji biskupa diecezjalnego w Konfederacji Szwajcarskiej

DOI: https://doi.org/10.32077/bskp.10796  [Google Scholar]
Opublikowane: 06.10.2026

Abstrakt

W Konfederacji Szwajcarskiej, której dziedzictwem narodowym są federalizm, demokracja bezpośrednia oraz szeroka autonomia kantonów, istnieje sześć diecezji oraz dwa opactwa terytorialne. W trzech diecezjach (Bazylea, Sankt Gallen i Chur) prowizja urzędu biskupiego ma charakter zależny, czyli dokonuje się poprzez wybór przez kapitułę katedralną, przyznany jej na mocy konkordatu bądź przywileju papieskiego. Z racji tego, że prawo mianowania biskupów jest prawem własnym, specjalnym i z natury wyłącznym, przynależącym Biskupowi Rzymu, powyższe elekcje wymagają papieskiego zatwierdzenia, które następuje po przeprowadzeniu procesu informacyjnego dotyczącego kandydata. W pozostałych diecezjach, pomimo swobodnego nadawania urzędu przez papieża, istnieją klauzule dotyczące osoby przyszłego biskupa. Rozwiązania dotyczące procedury powoływania biskupów w Szwajcarii, w świetle współczesnych przesłanek polityczno-teologicznych, tj. autonomii i niezależności Kościoła w relacjach z państwem oraz zasady synodalności w Kościele, wydają się niewystarczające i nieadekwatne w kontekście eklezjologii Soboru Watykańskiego II. Kapituły katedralne utraciły swoje znaczenie jurysdykcyjne. Ich miejsce zajęły organy synodalne, tj. rada kapłańska czy rada duszpasterska, które w szerszym zakresie reprezentują Lud Boży danej diecezji. Autor proponuje, zgodnie z postulatami kanonistów oraz zaleceniami synodu o synodalności z 2024 r., aby w proces wyboru biskupa bardziej były zaangażowane struktury całej diecezji, a także – zgodnie ze starożytną praktyką – prowincje kościelne, tak aby poprzez konsultację synodalną podejmowane decyzje pełniej odzwierciedlały rzeczywistość danego Kościoła partykularnego.

Bibliografia

  1. Aleksandrowicz, Maciej. 2009. System prawny Szwajcarii. Historia i współczesność. Białystok: Temida 2. [Google Scholar]
  2. Corecco, Eugenio. 1997. „Note sulla Chiesa particolare e sulle strutture della diocesi di Lugano.” W Ius et communio. Scritti di Diritto Canonico. T. I, red. Graziano Borgonovo i Arturo Cattaneo, 340-86. Casale Monferrato: Edizioni Piemme. [Google Scholar]
  3. Dryja, Dominik. 2019. „Urząd i władza biskupa diecezjalnego.” Biuletyn Stowarzyszenia Kanonistów Polskich 29, nr 32:31-48. https://doi.org/10.32077/skp.2019.32.1-2 [Google Scholar]
  4. Erdő, Péter. 2012. „Władza Biskupa Rzymu. Ujęcie historyczno-prawne.” Annales Canonici 8:5-21. [Google Scholar]
  5. Gerosa, Libero. 1999. Prawo Kościoła. Poznań: Pallotinum. [Google Scholar]
  6. Gerosa, Libero. 2014. „Sinodalità nella scelta dei vescovi diocesani.” W Sacro e diritto. Scritti di diritto canonico e diritto comparato delle religioni, red. Libero Gerosa, 91-108. Milano: Jaca Book. [Google Scholar]
  7. Krakowski, Kamil. 2024. „Prawne aspekty funkcjonowania wydziałów teologicznych w Konfederacji Szwajcarskiej.” W System szkolnictwa wyższego i nauki. Prawno-kanoniczne aspekty funkcjonowania, red. Rafał Borowy i Igor Kilanowski, 101-26. Warszawa: Michalineum. [Google Scholar]
  8. Krukowski, Józef. 2019. „Biskup diecezjalny.” W Leksykon prawa kanonicznego, red. Mirosław Sitarz, 299-311. Lublin: Stowarzyszenie Absolwentów i Przyjaciół Wydziału Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. [Google Scholar]
  9. Kumor, Bolesław. 2004. Historia Kościoła. Czasy nowożytne. Rozłam w chrześcijaństwie Zachodnim. T. V. Lublin: Wydawnictwo KUL. [Google Scholar]
  10. Lewandowski, Paweł. 2015a. „Kompetencje biskupa diecezjalnego dotyczące sądownictwa kościelnego w przedmiocie procesów małżeńskich według kodeksu prawa kanonicznego z 1983 roku i instrukcji procesowej Dignitas connubii.” W Kościół lokalny w Kościele Chrystusa, red. Robert Kantor, 109-25. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. http://dx.doi.org/10.15633/9788374384810.07 [Google Scholar]
  11. Lewandowski, Paweł. 2015b. Kompetencje biskupa diecezjalnego dotyczące środków społecznego przekazu w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 roku i polskim pokodeksowym ustawodawstwie partykularnym. Tarnów: Wydawnictwo Diecezji Tarnowskiej Biblos. http://hdl.handle.net/20.500.12153/3464 [Google Scholar]
  12. Loretan, Adrian. 2006. „Chiesa e Stato in Svizzera.” Rivista Teologica di Lugano 1, nr 11:55-167. [Google Scholar]
  13. Migliore, Celestino, 2012. „Rola Kościoła partykularnego w procedurze mianowania biskupów przez papieża.” Annales Canonici 8:23-33. [Google Scholar]
  14. Moretti, Antonietta. 2020. Eugenio Corecco. La grazia di una vita. Lugano–Siena: Eupress FTL. [Google Scholar]
  15. Pawluk, Tadeusz. 1986. Prawo kanoniczne według Kodeksu Jana Pawła II. Tom II. Lud Boży jego nauczanie i uświęcanie. Olsztyn: Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne. [Google Scholar]
  16. Sitarz, Mirosław. 2004. Słownik prawa kanonicznego. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax. [Google Scholar]
  17. Wroceński, Józef. 1997. „Nominacje biskupów w świetle prawa kanonicznego i praktyki dyplomatycznej.” Prawo Kanoniczne 40, nr 1-2:71-102. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.