Skip to main navigation menu Skip to main content Skip to site footer
Przegląd Prawa Wyznaniowego

Vol. 16 (2024)

Artykuły

Religious education in legislative work on the act on the relationship between the state and the karaite religious community in the Republic of Poland of 21 april 1936

  • Mieczysław Różański
DOI: https://doi.org/10.34888/ppw.2024.197-211  [Google Scholar]
Published: 2025-12-31

Abstract

The Karaite Religious Union in the Second Polish Republic was one of the smaller religious unions in the country. At that time, there were four Karaite communities with a total population of approximately 1,000–1,500 people. Work on a law regulating relations between the state and the Karaite Religious Union began in 1928 after Seraj Shapshal was elected to the position of khan, which allowed him to legally represent the union. The article discusses the issue of teaching the Karaite religion in schools, as included in the draft bills, and shows the linguistic and substantive changes to the provision on this issue and the procedure for its approval in the legislative process in the Polish parliament. The teaching of the Karaite religion is included in Article 26 of the Act, which contains elements constituting the norm of Article 120 of the 1921 Constitution, which made it compulsory to teach the religion of a state-recognised religious association until the age of 18, and laid down the rules for the recruitment of religious teachers and supervision of the teaching process.

References

  1. AKTY NORMATYWNE [Google Scholar]
  2. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 14 października 1927 r. o uporządkowaniu stanu prawnego w organizacji gmin wyznaniowych żydowskich na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej z wyjątkiem województwa śląskiego, Dz. U. z 1928 r. Nr 52, poz. 5. [Google Scholar]
  3. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o stosunku Państwa do Wschodniego Kościoła Staroobrzędowego, nie posiadającego hierarchji duchownej, Dz. U. z 1928 Nr 38, poz. 363. [Google Scholar]
  4. Rządowy projekt ustawy o stosunku państwa do Karaimskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej, druk sejmowy Nr 21 z 1936 r. [Google Scholar]
  5. Ustawa z dnia 17 marca 1921 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Dz. U. z 1921 r. Nr 44, poz. 267. [Google Scholar]
  6. Ustawa konstytucyjna z dnia 23 kwietnia 1935 r., Dz. U. z 1935 r. Nr 30, poz. 227. [Google Scholar]
  7. Ustawa z dnia 21 kwietnia 1936 r. o stosunku Państwa do Karaimskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej, Dz. U. z 1936 r. Nr 30, poz. 241. [Google Scholar]
  8. Sprawozdanie Komisji Oświatowej o rządowym projekcie ustawy o stosunku państwa do Karimskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej, druk sejmowy Nr 56 z 1936 r. [Google Scholar]
  9. Sprawozdanie stenograficzne z 9. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 7 lutego 1936 r. [Google Scholar]
  10. Sprawozdanie Komisji Prawniczej o projekcie ustawy o stosunku państwa do Karaimskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej, druk senacki Nr 23 z 1936 r. [Google Scholar]
  11. Sprawozdanie Komisji Oświatowej o zmianach wprowadzonych przez Senat do uchwalonego przez Sejm w dniu 7 lutego 1936 r. projektu ustawy o stosunku państwa do Karaimskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej, druk sejmowy Nr 97 z 1936 r. [Google Scholar]
  12. Sprawozdanie stenograficzne z 21. posiedzenia Sejmu w dniu 17 marca 1936 r. [Google Scholar]
  13. ARCHIWALIA [Google Scholar]
  14. Archiwum Akt Nowych, zespół: Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, sygn. 1462, 1463. [Google Scholar]
  15. LITERATURA [Google Scholar]
  16. Baszak Ł., Prace legislacyjne nad ustawą o stosunku Państwa do Karaimskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej, „Folia Iuridica Universitatis Wratislaviensis” 2015, vol. 4(1). [Google Scholar]
  17. Chałupczak H., Browarek T., Mniejszości narodowe w Polsce 1918–1995, Lublin 1998. [Google Scholar]
  18. Gąsiorowski S., Karaimi w Koronie i na Litwie w XV−XVIII wieku, Kraków–Budapeszt 2008. [Google Scholar]
  19. Gąsiorowski S., Karaimi w dawnej Rzeczypospolitej (XVI–XVIII wiek) [w:] Karaimi, red. B. Machul-Telus, Warszawa 2012. [Google Scholar]
  20. Kobecki E., W sprawie stosunku Karaimów do Rządu, organizacji duchownych władz karaimskich oraz wewnętrznego ustroju gmin karaimskich, „Myśl Karaimska” 1924, z. 1. [Google Scholar]
  21. Krasowski K., Związki wyznaniowe w II Rzeczpospolitej. Studium historycznoprawne, Warszawa–Poznań 1988. [Google Scholar]
  22. Leszczyński P.A., Centralna administracja wyznaniowa w II RP. Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, Warszawa 2006. [Google Scholar]
  23. Możdżonek W., Karaimi – naród zapomniany, „Forum Politologiczne” 2007, t. 5. [Google Scholar]
  24. Pełczyński G., Najmniejsza mniejszość, Warszawa 1995. [Google Scholar]
  25. Pilecki S., Karaimskie życie rodzinne, społeczne i religijne okresu międzywojennego, czas wojny, decyzje o przyjeździe do Polski [w:] Karaimi, red. B. Machul-Telus, Warszawa 2012. [Google Scholar]
  26. Resler T., Prawne aspekty funkcjonowania społeczności karaimskiej w II Rzeczypospolitej, „Almanach Karaimski” 2016, nr 5. [Google Scholar]
  27. Resler T., Seraja Szapszał – hachan karaimski w Drugiej Rzeczypospolitej w świetle dokumentów Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, „Czasopismo Prawno-Historyczne” 2018, t. 70, nr 2. [Google Scholar]
  28. Sawicki J., Studia nad położeniem prawnym mniejszości religijnych w państwie polskim, Warszawa 1937. [Google Scholar]
  29. Tyszkiewicz J., Dzieje Karaimów w państwie polsko-litewskim do końca XX wieku i ich związki z Krymem [w:] Karaimi, red. B. Machul-Telus, Warszawa 2012. [Google Scholar]
  30. Witkowski R., Epizod z życia Seraji Szapszała, „Almanach Karaimski” 2015, nr 4. [Google Scholar]
  31. Wróblewska U., Sytuacja prawna Karaimów w Drugiej Rzeczypospolitej Polskiej w świetle aktów ustawodawczych [w:] Państwo–religia. Instytucje państwowe i obywatele wobec religii w Europie Środkowo-Wschodniej w XX wieku, red. J. Durka, Kalisz 2014. [Google Scholar]
  32. Wysoczański W., Pietrzak M., Prawo kościołów i związków wyznaniowych nierzymskokatolickich w Polsce, Warszawa 1997. [Google Scholar]
  33. Zajączkowski A., Zarys religii karaimskiej, Warszawa 2003. [Google Scholar]
  34. Zajączkowski I., Akty ustawodawcze o Karaimskim Związku Religijnym Rzeczypospolitej Polskiej, „Myśl Karaimska” 1937/1938, z. 12. [Google Scholar]
  35. Zajączkowski W., Seraja Szapszał (8 V 1876−18 XI 1961), „Przegląd Orientalistyczny” 1962, nr 1. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.