Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki
Przegląd Prawa Wyznaniowego

Tom 16 (2024)

Artykuły

Utrata urzędu duchownego w Kościele Ewangelicko-Reformowanym w Rzeczypospolitej Polskiej. Wykładnia obowiązujących przepisów w kontekście zasad poprawnej legislacji

  • Dariusz Walencik
DOI: https://doi.org/10.34888/ppw.2024.289-307  [Google Scholar]
Opublikowane: 31.12.2025

Abstrakt

Celem tego artykułu jest wykładnia przepisów prawa wewnętrznego (kanonicznego) Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP regulujących kwestię utraty urzędu duchownego w tymże Kościele, w kontekście zasad poprawnej legislacji. Zasady poprawnej legislacji obejmują między innymi wymaganie określoności przepisów, które muszą być formułowane w sposób precyzyjny i jasny. Jasność przepisu oznacza jego klarowność i zrozumiałość dla adresatów, którzy mają prawo oczekiwać od racjonalnego ustawodawcy, w tym ustawodawcy kościelnego, tworzenia norm prawnych niebudzących wątpliwości co do treści nakładanych obowiązków i przyznawanych praw. Poprawność legislacyjna to także stanowienie przepisów prawa w sposób logiczny i konsekwentny, z poszanowaniem zasad ogólnosystemowych oraz z zachowaniem należytych aksjologicznych standardów. Co w przypadku prawa wewnętrznego (kanonicznego) związków wyznaniowych oznacza jego bardzo silne powiązane z doktryną religijną danego związku wyznaniowego, także w tym sensie, że to doktryna niejednokrotnie kształtuje treść normatywną tego prawa.
Przeprowadzone w artykule analizy prowadzą do wniosku, że przepisy regulujące utratę urzędu duchownego w Kościele Ewangelicko-Reformowanym w RP powinny odpowiadać zasadom poprawnej legislacji. Po pierwsze – każdy przepis prawa, a zwłaszcza ograniczający wolności lub prawa (przepisy dotyczące utraty urzędu duchownego pozbawiają zaś wszelkich praw wynikających ze statusu duchownego w Kościele, chyba że Konsystorz postanowił inaczej w zakresie praw socjalno-bytowych), powinien być sformułowany w sposób pozwalający jednoznacznie ustalić, kto i w jakiej sytuacji podlega ograniczeniom. Po drugie – przepis ten powinien być na tyle precyzyjny, aby zapewniona była jego jednolita wykładnia i stosowanie. Po trzecie – przepis taki powinien być sformułowany tak, aby zakres jego zastosowania obejmował tylko te sytuacje, w których działający racjonalnie ustawodawca kościelny istotnie zamierzał wprowadzić regulację ograniczającą korzystanie z wolności i praw.

Bibliografia

  1. AKTY PRAWNE [Google Scholar]
  2. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm. [Google Scholar]
  3. Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1153. [Google Scholar]
  4. Ustawa z dnia 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w Rzeczypospolitej Polskiej, tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 483. [Google Scholar]
  5. Prawo Wewnętrzne Kościoła Ewangelicko-Reformowanego obowiązujące od 1 stycznia 2015 r., znowelizowane podczas Synodu 12–13 maja 2018 r. w Zelowie, 11–12 maja 2019 r. w Zelowie oraz 5 czerwca 2021 r. w Łodzi, tekst w posiadaniu autora. [Google Scholar]
  6. Pragmatyka Służbowa dla Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w Rzeczypospolitej Polskiej z 11 maja 2019 r., tekst w posiadaniu autora. [Google Scholar]
  7. ORZECZNICTWO [Google Scholar]
  8. Postanowienie SN z dnia 2 grudnia 2004 r., sygn. akt III KK 112/04, OSNKW 2005, nr 1, poz. 6. [Google Scholar]
  9. Postanowienie SN z dnia 31 sierpnia 2005 r., sygn. akt V KK 426/04, Lex nr 200187. [Google Scholar]
  10. Postanowienie SN z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I CSK 182/10, OSP 2011, z. 12, s. 885–889. [Google Scholar]
  11. Postanowienie SN z dnia 12 marca 2016 r., sygn. akt IV CSK 529/15, OSNC 2017, nr 3, poz. 35. [Google Scholar]
  12. Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt III CZP 37/04, OSNC 2005, nr 3, poz. 42. [Google Scholar]
  13. Uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 18 października 2001 r., sygn. akt I KZP 22/01, OSNKW 2001, nr 11–12, poz. 86. [Google Scholar]
  14. Uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 1 marca 2007 r., sygn. akt III CZP 94/06, OSNC 2007, nr 7–8, poz. 95. [Google Scholar]
  15. Uchwała SN z dnia 11 stycznia 1999 r., sygn. akt I KZP 15/98, OSNKW 1999, nr 1–2, poz. 1. [Google Scholar]
  16. Uchwała SN z dnia 8 lutego 2000 r., sygn. akt I KZP 50/99, OSNKW 2000, nr 3–4, poz. 24. [Google Scholar]
  17. Uchwała SN z dnia 25 kwietnia 2003 r., sygn. akt III CZP 8/03, OSNC 2004, nr 1, poz. 1. [Google Scholar]
  18. Uchwała SN z dnia 20 lipca 2005 r., sygn. akt I KZP 18/05, OSNKW 2005, nr 9, poz. 74. [Google Scholar]
  19. Uchwała SN z dnia 11 stycznia 2006 r., sygn. akt I KZP 53/05, OSNKW 2006, nr 2, poz. 13. [Google Scholar]
  20. Uchwała SN z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt III CZP 122/08, OSP 2010, z. 2, s. 114–120. [Google Scholar]
  21. Uchwała SN z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt III CZP 110/09, OSNC 2010, nr 6, poz. 89. [Google Scholar]
  22. Uchwała SN z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt III CZP 114/14, OSNC 2015, nr 12, poz. 134. [Google Scholar]
  23. Wyrok NSA z dnia 3 lipca 2000 r., sygn. akt II SA 1128/99, OSP 2001, z. 12, s. 602–605. [Google Scholar]
  24. Wyrok NSA z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt III SA 1411/00, Lex nr 47198. [Google Scholar]
  25. Wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 286/07, OSP 2009, z. 2, s. 120–123. [Google Scholar]
  26. Wyrok NSA z dnia 21 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 585/13, Lex nr 1578883. [Google Scholar]
  27. Wyrok NSA z dnia 5 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1631/14, ONSAiWSA 2017, nr 2, s. 103–112. [Google Scholar]
  28. Wyrok SN z dnia 12 marca 1997 r., sygn. akt II CKN 24/97, Lex nr 80725. [Google Scholar]
  29. Wyrok SN z dnia 27 lipca 2000 r., sygn. akt IV CKN 88/00, OSP 2003, z. 9, s. 491–492. [Google Scholar]
  30. Wyrok SN z dnia 8 kwietnia 2002 r., sygn. akt V KKN 281/00, OSNKW 2002, nr 7–8, poz. 56. [Google Scholar]
  31. Wyrok SN z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt IV CK 108/03, OSNC 2005, nr 4, s. 48–60. [Google Scholar]
  32. Wyrok SN z dnia 21 lipca 2004 r., sygn. akt V CK 21/04, OSNC 2005, nr 7–8, poz. 137. [Google Scholar]
  33. Wyrok SN z dnia 2 lutego 2005 r., sygn. akt IV CK 480/04, „Przegląd Prawa Wyznaniowego” 2009, t. 1, s. 203–206. [Google Scholar]
  34. Wyrok SN z dnia 17 lutego 2005 r., sygn. akt IV CK 582/04, Lex nr 176007. [Google Scholar]
  35. Wyrok SN z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II CSK 650/07, Lex nr 391825. [Google Scholar]
  36. Wyrok TK z dnia 8 czerwca 1999 r., sygn. akt SK 12/98, OTK 1999, nr 5, poz. 96. [Google Scholar]
  37. Wyrok TK z dnia 13 stycznia 2005 r., sygn. akt P 15/02, OTK ZU 2005, nr 1A, poz. 4. [Google Scholar]
  38. Wyrok TK z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt K 55/07, OTK ZU 2009, nr 11A, poz. 167. [Google Scholar]
  39. LITERATURA [Google Scholar]
  40. Cupriak J., Związek wyznaniowy [w:] Leksykon prawa wyznaniowego. 100 podstawowych pojęć, red. A. Mezglewski, Warszawa 2014. [Google Scholar]
  41. Gizbert-Studnicki T., Wykładnia celowościowa, „Studia Prawnicze” 1985, nr 3–4. [Google Scholar]
  42. Kroczek P., Prawo wewnętrzne związków wyznaniowych w perspektywie organów władzy publicznej. Klauzule generalne, Kraków 2017. [Google Scholar]
  43. Mezglewski A., Zarządzanie własnymi sprawami [w:] A. Mezglewski, H. Misztal, P. Stanisz, Prawo wyznaniowe, Warszawa 2011. [Google Scholar]
  44. Morawski L., Wstęp do prawoznawstwa, Toruń 1997. [Google Scholar]
  45. Morawski L., Wykładnia w orzecznictwie sądów. Komentarz, Toruń 2002. [Google Scholar]
  46. Nowacki J., Tobor Z., Wstęp do prawoznawstwa, Kraków 2007. [Google Scholar]
  47. Redelbach A., Wronkowska S., Ziembiński Z., Zarys teorii państwa i prawa, Warszawa 1992. [Google Scholar]
  48. Wronkowska S., Zieliński M., O korespondencji dyrektyw redagowania i interpretowania tekstu prawnego, „Studia Prawnicze” 1985, z. 3–4. [Google Scholar]
  49. Wronkowska S., Ziembiński Z., Zarys teorii prawa, Poznań 1997. [Google Scholar]
  50. Wróblewski J., Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1988. [Google Scholar]
  51. Zieliński M., Aspekty zasady clara non sunt interpretanda [w:] Szkice z teorii prawa i szczegółowych nauk prawnych, red. S. Wronkowska, M. Zieliński, Poznań 1990. [Google Scholar]
  52. Zieliński M., Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2010. [Google Scholar]
  53. Zieliński T., Pojęcie religii, wyznania, związku wyznaniowego i kościoła w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, „Prawo i Religia” 2007, t. 1. [Google Scholar]
  54. Zirk-Sadowski M., Wykładnia w prawie administracyjnym [w:] System prawa administracyjnego, t. 4, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2012. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.

Podobne artykuły

1 2 3 4 > >> 

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.