Aller directement au menu principal Aller directement au contenu principal Aller au pied de page
Przegląd Prawa Wyznaniowego

Vol. 15 (2023)

Artykuły

W sprawie normatywnej funkcji godności człowieka w polskiej Konstytucji

  • Mariusz Grabowski
DOI: https://doi.org/10.34888/ppw.2023.63-77  [Google Scholar]
Publiée: 2023-12-29

Résumé

Przyjęcie prawnonaturalnego znaczenia godności człowieka jest warunkiem terminologicznego i aksjologicznego ładu w polskim systemie prawa. Należy postulować dopuszczalność bezpośredniego stosowania jako samoistnej normatywnej podstawy przepisów Konstytucji wyrażających zasadę godności człowieka. Aby umożliwić powyższy postulat, słuszną wydaje się potrzeba zmian legislacyjnych. Potrzeba ta wynika nie tylko z argumentów de lege lata, ale także z natury samego systemu prawnego, do której należy niemożliwość legislacyjnego objęcia wszystkich możliwych na przyszłość stanów faktycznych. W szczególności zasadne wydaje się takie przeredagowanie przepisów Konstytucji, aby wyrażały one zarówno zasadę godności człowieka jako obecnego kryterium wartościującego, ale zarazem też zawierały expressis verbis podmiotowe prawo do tej godności jako samoistnego dobra prawnego. Wydaje się, że właściwym miejscem dla takiego sposobu wyrażenia woli prawodawcy, z jakim mamy obecnie do czynienia w art. 30 Konstytucji, jest „ustrojowy” rozdział I Konstytucji. Natomiast postanowienia rozdziału II powinny być otwierane takim normatywnym sformułowaniem godności człowieka, które usuwałoby wątpliwości co do jej samoistności jako prawa podmiotowego. Pożyteczne byłoby także wpisanie w postanowienia Konstytucji zasady niewiązania przez normy prawa stanowionego sprzecznych z prawnonaturalną aksjolo­gią Konstytucji, w tym z zasadami dobra wspólnego oraz godności człowieka.

Références

  1. Banaszak B., Prawo konstytucyjne. Zbiór przepisów, Warszawa 2015. [Google Scholar]
  2. Bielski M., Art. 204 [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, red. A. Zoll, Warszawa, s. 204. [Google Scholar]
  3. Błońska B., Zagadnienie przedmiotu ochrony prawnokarnej w przypadku przestępstw eksploatacji prostytucji, „Studia Iuridica” 2006, nr 46, s. 37–60. [Google Scholar]
  4. Bosek L., Gwarancje godności ludzkiej i ich wpływ na polskie prawo cywilne, Warszawa 2012. [Google Scholar]
  5. Complak K., O bardziej prawidłowe pojmowanie konstytucyjnego pojęcia „dobro wspólne” [w:] Instytucje prawa konstytucyjnego w dobie integracji europejskiej. Księga jubileuszowa dedykowana Prof. Marii Kruk-Jarosz, red. J. Wawrzyniak, M. Laskowska, Warszawa 2009, s. 29–36. [Google Scholar]
  6. Complak K., O prawidłowe pojmowanie godności osoby ludzkiej w porządku RP [w:] Prawa i wolności obywatelskie w Konstytucji RP, red. B. Banaszak, [Google Scholar]
  7. A. Preisner, Warszawa 2002, s. 63–79. [Google Scholar]
  8. Complak K., Uwagi o godności człowieka oraz jej ochrona w świetle nowej Kon­stytucji, „Przegląd Sejmowy” 1998, nr 5, s. 41–52. [Google Scholar]
  9. Garlicki L., Artykuł 30 [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. 3, red. L. Garlicki, Warszawa 2003, s. 14–15. [Google Scholar]
  10. Garlicki L., Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, Warszawa 2018. [Google Scholar]
  11. Granat M., Godność człowieka z art. 30 Konstytucji RP jako wartość i jako norma prawna, „Państwo i Prawo” 2014, nr 8, s. 3–22. [Google Scholar]
  12. Jabłoński M., Pojęcie i ochrona godności człowieka w orzecznictwie organów władzy sądowniczej w Polsce [w:] Godność człowieka jako kategoria prawna. Opracowa­nia i materiały, red. K. Complak, Wrocław 2001, s. 295–310. [Google Scholar]
  13. Jabłoński M., Rozważania na temat znaczenia pojęcia godności człowieka w polskim porządku konstytucyjnym [w:] Prawa i wolności obywatelskie w Konstytucji RP, red. B. Banaszak, A. Preisner, Warszawa 2002, s. 81–100. [Google Scholar]
  14. Karakulski J., Rzeczpospolita jako dobro wspólne [w:] A. Ciżyńska i in., Prawo konstytucyjne wraz z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2017, s. 29–34. [Google Scholar]
  15. Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes [b. tłum.], Kraków 1966. [Google Scholar]
  16. Krąpiec M. A., Godność [w:] Powszechna Encyklopedia Filozofii, t. 4, red. [Google Scholar]
  17. A. Maryniarczak i in., Lublin 2003, s. 15–17. [Google Scholar]
  18. Krukowski J., Godność człowieka podstawą konstytucyjnego katalogu praw i wolności jednostki [w:] Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa kontrola, red. L. Wiśniewski, Warszawa 1997, s. 38–50. [Google Scholar]
  19. Kryszeń G., Prokop K., Aksjologia polskiej Konstytucji, Warszawa 2017. [Google Scholar]
  20. Kulig M., O założeniach aksjologicznych kodeksu karnego z 1997 r. [w:] Aksjo­logi­czne podstawy polskiego prawa karnego w perspektywie jego ewolucji, red. A. Grześkowiak, I. Zgoliński, Bydgoszcz 2017. [Google Scholar]
  21. Kuźniar R., Prawa człowieka. Prawo, instytucje, stosunki międzynarodowe, Warszawa 2002. [Google Scholar]
  22. Mazurek F., Godność osoby ludzkiej jako wartość absolutna, „Roczniki Nauk Prawnych” 1993, t. 21, nr 1, s. 261–271. [Google Scholar]
  23. Mazurek F., Godność osoby ludzkiej podstawą praw człowieka, Lublin 2001. [Google Scholar]
  24. Namysłowska-Gabrysiak B., Problematyka statusu osoby pokrzywdzonej w świetle regulacji przestępstw zawartych w art. 204 kodeksu karnego, kcik.pl, http:/www.kcik.pl/doc/Problematyka_statusu_osoby_pokrzywdzonej.pdf [dostęp: 10.11.2018]. [Google Scholar]
  25. Oniszczuk J., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Kraków 2000. [Google Scholar]
  26. Piechowiak M., Dobro wspólne [w:] Wielka encyklopedia prawa, t. 6: Prawo konstytucyjne, red. A. Łabno, Warszawa 2016, s. 474–476. [Google Scholar]
  27. Piechowiak M., Dobro wspólne jako fundament polskiego porządku konstytucyjnego, Warszawa 2012. [Google Scholar]
  28. Piechowiak M., Godność jako fundament powinności prawa wobec człowieka [w:] Urzeczywistnienie praw człowieka w XXI wieku. Prawo i etyka, red. P. Morciniec, S.L. Stadniczenko, Opole 2004, s. 33–54. [Google Scholar]
  29. Piechowiak M., Konstytucyjna zasada dobra wspólnego – w poszukiwaniu kontekstu interpretacji [w:] Dobro wspólne. Problemy konstytucyjnoprawne i aksjologiczne, red. W. Wołpiuk, Warszawa 2008, s. 123–158. [Google Scholar]
  30. Podrez E., Z historii teorii godności [w:] Powszechna Encyklopedia Filozofii, t. 4, red. A. Maryniarczak i in., Lublin 2003. [Google Scholar]
  31. Urbanek L., Pojęcie godności człowieka w Konstytucji RP z 1997 r. a problem definicji, „Prawa Człowieka” 2000, nr 7, s. 66–69. [Google Scholar]
  32. Warylewski J., Art. 204 [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, red. A. Wąsek, Warszawa 2004, s. 929. [Google Scholar]
  33. Wiak K., Godność człowieka jako podstawa aksjologiczna polskiego prawa karnego [w:] Aksjologiczne podstawy polskiego prawa karnego w perspektywie jego ewolucji, red. A. Grześkowiak, I. Zgoliński, Bydgoszcz 2017, s. 17–20. [Google Scholar]
  34. Wojtyczek K., Konstytucyjny status jednostki w państwie polskim [w:] Prawo konstytucyjne Rzeczypospolitej Polskiej, red. P. Sarnecki, Warszawa 2014, s. 105–106. [Google Scholar]
  35. Wojtyczek K., Ochrona godności człowieka, wolności i równości przy pomocy skargi konstytucyjnej w polskim systemie prawnym [w:] Godność człowieka jako kategoria prawna. Opracowania i materiały, red. K. Complak, Wrocław 2001. [Google Scholar]
  36. Zajadło J., Godność człowieka [w:] Leksykon prawa konstytucyjnego. 100 podstawowych pojęć, red. A. Szmyt, Warszawa 2016, s. 57–61. [Google Scholar]

Téléchargements

Les données relatives au téléchargement ne sont pas encore disponibles.

Articles similaires

1 2 3 4 5 6 7 > >> 

Vous pouvez également Lancer une recherche avancée de similarité pour cet article.