Skip to main navigation menu Skip to main content Skip to site footer
Biuletyn Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół Wydziału Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego

Online First

Articles

Financing and Organization of Legal Practice in Ecclesiastical Courts. Practical Aspects

DOI: https://doi.org/10.32084/bsawp.11195  [Google Scholar]
Published: 2026-10-06

Abstract

The aim of this article is to analyse the practical aspects of financing legal practice in ecclesiastical courts, with particular emphasis on the principles governing the determination of the remuneration of an ad causam advocate and the scope of the competent bishop’s authority to intervene in the amount of such fees. The analysis begins by defining the status of the ecclesiastical advocate and the legal basis for charging fees for the professional assistance provided. The principal research question is whether the competence arising from can. 1649 § 1, 2° of the Code of Canon Law authorizes the competent bishop to determine, in a binding manner, the amount of remuneration payable to a privately retained advocate, or whether it should instead be interpreted primarily as the authority to establish general rules and criteria governing advocates’ remuneration, aimed at protecting the faithful against excessive fees. The article examines various models for financing professional canonical legal assistance: the private model (the so-called ad causam model), the institutional model (based on the office of a permanent advocate), and the legal-aid model, intended for persons who are unable to bear court costs and advocates’ fees on their own. The article also examines the operation of law offices that provide assistance in canonical matters and the scope of episcopal supervision over their activities. In this context, the article emphasizes the need to distinguish between the approval of a particular person to perform the function of an ecclesiastical advocate and the status of a law office as an organizational form through which legal services are provided. The analysis concludes that the powers of the competent ecclesiastical authority should ensure transparency in the rules governing advocates’ remuneration and prevent abuses, rather than permit the arbitrary determination of individual fees for privately retained advocates. An optimal model should combine the faithful’s access to professional legal representation with the advocate’s right to fair remuneration and the development of institutional mechanisms for financing legal assistance for persons of limited financial means.

References

  1. Bartczak, Adam. 2013. „Ochrona praw ubogich w kanonicznym procesie o nieważność małżeństwa.” Prawo Kanoniczne 56, nr 1:117-35. [Google Scholar]
  2. Erlebach, Grzegorz. 2014. „Refleksje nad sądownictwem kościelnym w Polsce w świetle orzecznictwa i praktyki Roty Rzymskiej.” W Praktyczne aspekty funkcjonowania trybunałów kościelnych, red. Urszula Nowicka, 49-102. Warszawa: Prymasowskie Wydawnictwo Gaudentinum. [Google Scholar]
  3. Gałązka, Waldemar. 2020. „Głos dotyczący opłat sądowych.” Biuletyn Stowarzyszenia Kanonistów Polskich 30, nr 33:53-70. [Google Scholar]
  4. Greszata, Marta. 2007. „Wydatki sądowe oraz bezpłatna obrona.” W Komentarz do Instrukcji procesowej „Dignitas connubii”, red. Tomasz Rozkrut, 403-11. Sandomierz: Wydawnictwo Diecezjalne i Drukarnia w Sandomierzu. [Google Scholar]
  5. Kamiński, Rafał. 2020. „Deontologia adwokata kościelnego w procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa.” Ius Matrimoniale 31, nr 1:85-117. https://doi.org/10.21697/im.2020.31.1.05 [Google Scholar]
  6. Kiwior, Wiesław. 2007. „Strony procesowe.” W Komentarz do Instrukcji procesowej „Dignitas connubii”, red. Tomasz Rozkrut, 153-77. Sandomierz: Wydawnictwo Diecezjalne i Drukarnia w Sandomierzu. [Google Scholar]
  7. Krzywkowska, Justyna, i Ryszard Sztychmiler. 2018. Adwokat w sprawach o nieważność małżeństwa. Rozwiązania ustawodawcze i ich stosowanie w sądach kościelnych (1983-2018). Olsztyn: Katedra Prawa Kanonicznego i Wyznaniowego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. [Google Scholar]
  8. Krzywkowska, Justyna. 2018. „Koszty sądowe w procesie o nieważność małżeństwa. Perspektywa polska.” W Kwestie majątkowe w prawie wyznaniowym, red. Marek Bielecki, 185-95. Lublin: Wydawnictwo KUL. [Google Scholar]
  9. Krzywkowska, Justyna. 2020. „Adwokat – realny pomocnik czy zbędny „dodatek”.” Roczniki Nauk Prawnych KUL 30, nr 3:213-24. https://doi.org/10.18290/rnp20303-11 [Google Scholar]
  10. Krzywkowska, Justyna. 2025a. „Najczęściej popełniane błędy w praktyce adwokackiej z perspektywy kanonicznego procesu małżeńskiego.” Biuletyn Stowarzyszenia Kanonistów Polskich 35, nr 38:173-86. https://doi.org/10.32077/bskp.9683 [Google Scholar]
  11. Krzywkowska, Justyna. 2025b. „Współczesne wyzwania dla adwokatury kościelnej w Polsce.” W Państwo i Kościół: zagadnienia prawne na styku państwa, prawa i religii, red. Tomasz Jakubiak i Mateusz Wyrzykowski, 179-93. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Collegium Bobolanum. [Google Scholar]
  12. Lewandowski, Paweł. 2015. „Kompetencje biskupa diecezjalnego dotyczące sądownictwa kościelnego w przedmiocie procesów małżeńskich według kodeksu prawa kanonicznego z 1983 roku i instrukcji procesowej Dignitas connubii.” W Kościół lokalny w Kościele Chrystusa, red. Robert Kantor, 109-25. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. http://dx.doi.org/10.15633/9788374384810.07 [Google Scholar]
  13. Miziński, Artur G. 2004. „Instytucja obrońcy stałego w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 roku.” Roczniki Nauk Prawnych KUL 14, z. 2:161-90. [Google Scholar]
  14. Miziński, Artur G. 2011. Status prawny adwokata w Kościele łacińskim. Lublin: Wydawnictwo Archidiecezji Lubelskiej Gaudium. [Google Scholar]
  15. Sztychmiler, Ryszard. 2003. Ochrona praw człowieka w normach kanonicznego procesu spornego. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. [Google Scholar]
  16. Sztychmiler, Ryszard. 2018. „Dynamiczna posługa adwokata w zreformowanym procesie małżeńskim.” W Reforma procesowa papieża Franciszka – pierwsze doświadczenia. Materiały z ogólnopolskiego spotkania pracowników sądownictwa kościelnego w Gródku nad Dunajcem w dniach 12-13 czerwca 2017 roku. VIII Ogólnopolskie Forum Sądowe, red. Tomasz Rozkrut, 89-103. Tarnów: Wydawnictwo Diecezji Tarnowskiej Biblos. [Google Scholar]
  17. Sztychmiler, Ryszard. 2019. „Aspekty finansowe spraw o nieważność małżeństwa.” Biuletyn Stowarzyszenia Kanonistów Polskich 29, nr 32:195-224. https://doi.org/10.32077/skp.2019.32.1-10 [Google Scholar]
  18. Sztychmiler, Ryszard. 2023. „Tajemnica zawodowa adwokata kościelnego.” W Wyzwania dla ochrony danych osobowych związane z rozwojem technologii, red. Justyna Krzywkowska, Jacek Mrozek, i Jakub Groszkowski, 111-23. Olsztyn: Centrum Badań Europy Wschodniej Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. [Google Scholar]
  19. Sztychmiler, Ryszard. 2020. „Praca i honoraria adwokatów kościelnych.” Ius Matrimoniale 31, nr 2:65-89. https://doi.org/10.21697/im.2020.31.2.04 [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.