Salta al menu principale di navigazione Salta al contenuto principale Salta al piè di pagina del sito
Biuletyn Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół Wydziału Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego

Online First

Artykuły

Finansowanie i organizacja działalności adwokackiej w sądownictwie kościelnym. Aspekty praktyczne

DOI: https://doi.org/10.32084/bsawp.11195  [Google Scholar]
Pubblicato: 2026-10-06

Abstract

Celem artykułu jest analiza praktycznych aspektów finansowania działalności adwokackiej w sądownictwie kościelnym, ze szczególnym uwzględnieniem zasad ustalania wynagrodzenia adwokata ad causam oraz zakresu kompetencji właściwego biskupa do ingerowania w wysokość honorarium. Punktem wyjścia rozważań jest określenie statusu adwokata kościelnego oraz podstaw odpłatności za świadczoną przez niego pomoc. Zasadniczy problem badawczy sprowadza się do pytania, czy kompetencja wynikająca z kan. 1649 § 1, 2° Kodeksu Prawa Kanonicznego pozwala właściwemu biskupowi na wiążące określanie wysokości honorarium prywatnie wybranego adwokata, czy też powinna być interpretowana przede wszystkim jako uprawnienie do ustanawiania ogólnych zasad i kryteriów wynagradzania, służących ochronie wiernych przed wynagrodzeniem wygórowanym. Analizie poddano różne modele finansowania profesjonalnej pomocy kanonistycznej: prywatny (tzw. ad causam), instytucjonalny (oparty na instytucji adwokata stałego) oraz pomocowy, tj. adresowany do osób niemogących samodzielnie ponieść kosztów sądowych i adwokackich. Odrębną uwagę poświęcono funkcjonowaniu kancelarii świadczących pomoc w sprawach kanonicznych oraz zakresowi nadzoru biskupa nad ich działalnością. Wskazano przy tym na konieczność rozróżnienia zatwierdzenia konkretnej osoby do wykonywania funkcji adwokata kościelnego od statusu kancelarii jako formy organizacyjnej świadczenia usług. Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, że kompetencje właściwej władzy kościelnej powinny służyć zapewnieniu transparentności zasad wynagradzania oraz przeciwdziałaniu nadużyciom, a nie arbitralnemu kształtowaniu indywidualnego honorarium prywatnego adwokata. Optymalny model powinien łączyć dostęp wiernych do profesjonalnej obrony z prawem adwokata do godziwego wynagrodzenia oraz rozwijaniem instytucjonalnych mechanizmów finansowania pomocy dla osób niezamożnych.

Riferimenti bibliografici

  1. Bartczak, Adam. 2013. „Ochrona praw ubogich w kanonicznym procesie o nieważność małżeństwa.” Prawo Kanoniczne 56, nr 1:117-35. [Google Scholar]
  2. Erlebach, Grzegorz. 2014. „Refleksje nad sądownictwem kościelnym w Polsce w świetle orzecznictwa i praktyki Roty Rzymskiej.” W Praktyczne aspekty funkcjonowania trybunałów kościelnych, red. Urszula Nowicka, 49-102. Warszawa: Prymasowskie Wydawnictwo Gaudentinum. [Google Scholar]
  3. Gałązka, Waldemar. 2020. „Głos dotyczący opłat sądowych.” Biuletyn Stowarzyszenia Kanonistów Polskich 30, nr 33:53-70. [Google Scholar]
  4. Greszata, Marta. 2007. „Wydatki sądowe oraz bezpłatna obrona.” W Komentarz do Instrukcji procesowej „Dignitas connubii”, red. Tomasz Rozkrut, 403-11. Sandomierz: Wydawnictwo Diecezjalne i Drukarnia w Sandomierzu. [Google Scholar]
  5. Kamiński, Rafał. 2020. „Deontologia adwokata kościelnego w procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa.” Ius Matrimoniale 31, nr 1:85-117. https://doi.org/10.21697/im.2020.31.1.05 [Google Scholar]
  6. Kiwior, Wiesław. 2007. „Strony procesowe.” W Komentarz do Instrukcji procesowej „Dignitas connubii”, red. Tomasz Rozkrut, 153-77. Sandomierz: Wydawnictwo Diecezjalne i Drukarnia w Sandomierzu. [Google Scholar]
  7. Krzywkowska, Justyna, i Ryszard Sztychmiler. 2018. Adwokat w sprawach o nieważność małżeństwa. Rozwiązania ustawodawcze i ich stosowanie w sądach kościelnych (1983-2018). Olsztyn: Katedra Prawa Kanonicznego i Wyznaniowego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. [Google Scholar]
  8. Krzywkowska, Justyna. 2018. „Koszty sądowe w procesie o nieważność małżeństwa. Perspektywa polska.” W Kwestie majątkowe w prawie wyznaniowym, red. Marek Bielecki, 185-95. Lublin: Wydawnictwo KUL. [Google Scholar]
  9. Krzywkowska, Justyna. 2020. „Adwokat – realny pomocnik czy zbędny „dodatek”.” Roczniki Nauk Prawnych KUL 30, nr 3:213-24. https://doi.org/10.18290/rnp20303-11 [Google Scholar]
  10. Krzywkowska, Justyna. 2025a. „Najczęściej popełniane błędy w praktyce adwokackiej z perspektywy kanonicznego procesu małżeńskiego.” Biuletyn Stowarzyszenia Kanonistów Polskich 35, nr 38:173-86. https://doi.org/10.32077/bskp.9683 [Google Scholar]
  11. Krzywkowska, Justyna. 2025b. „Współczesne wyzwania dla adwokatury kościelnej w Polsce.” W Państwo i Kościół: zagadnienia prawne na styku państwa, prawa i religii, red. Tomasz Jakubiak i Mateusz Wyrzykowski, 179-93. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Collegium Bobolanum. [Google Scholar]
  12. Lewandowski, Paweł. 2015. „Kompetencje biskupa diecezjalnego dotyczące sądownictwa kościelnego w przedmiocie procesów małżeńskich według kodeksu prawa kanonicznego z 1983 roku i instrukcji procesowej Dignitas connubii.” W Kościół lokalny w Kościele Chrystusa, red. Robert Kantor, 109-25. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. http://dx.doi.org/10.15633/9788374384810.07 [Google Scholar]
  13. Miziński, Artur G. 2004. „Instytucja obrońcy stałego w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 roku.” Roczniki Nauk Prawnych KUL 14, z. 2:161-90. [Google Scholar]
  14. Miziński, Artur G. 2011. Status prawny adwokata w Kościele łacińskim. Lublin: Wydawnictwo Archidiecezji Lubelskiej Gaudium. [Google Scholar]
  15. Sztychmiler, Ryszard. 2003. Ochrona praw człowieka w normach kanonicznego procesu spornego. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. [Google Scholar]
  16. Sztychmiler, Ryszard. 2018. „Dynamiczna posługa adwokata w zreformowanym procesie małżeńskim.” W Reforma procesowa papieża Franciszka – pierwsze doświadczenia. Materiały z ogólnopolskiego spotkania pracowników sądownictwa kościelnego w Gródku nad Dunajcem w dniach 12-13 czerwca 2017 roku. VIII Ogólnopolskie Forum Sądowe, red. Tomasz Rozkrut, 89-103. Tarnów: Wydawnictwo Diecezji Tarnowskiej Biblos. [Google Scholar]
  17. Sztychmiler, Ryszard. 2019. „Aspekty finansowe spraw o nieważność małżeństwa.” Biuletyn Stowarzyszenia Kanonistów Polskich 29, nr 32:195-224. https://doi.org/10.32077/skp.2019.32.1-10 [Google Scholar]
  18. Sztychmiler, Ryszard. 2023. „Tajemnica zawodowa adwokata kościelnego.” W Wyzwania dla ochrony danych osobowych związane z rozwojem technologii, red. Justyna Krzywkowska, Jacek Mrozek, i Jakub Groszkowski, 111-23. Olsztyn: Centrum Badań Europy Wschodniej Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. [Google Scholar]
  19. Sztychmiler, Ryszard. 2020. „Praca i honoraria adwokatów kościelnych.” Ius Matrimoniale 31, nr 2:65-89. https://doi.org/10.21697/im.2020.31.2.04 [Google Scholar]

Downloads

I dati di download non sono ancora disponibili.