Skip to main navigation menu Skip to main content Skip to site footer
Journals name baner

No. 2(13) (2020)

Artykuły

Differences and misunderstandings: How Western and Eastern Europe face the challenges of creating a common narrative on Europe’s history in the 20th century

Published: 2020-12-31

Abstract

The essay concerns attempts to shape a common narrative about the history of Europe in the 1939–1991 period made by representatives of the Western Europe and the region of Central and Eastern Europe (East) since the fall of communism and collapse of the Eastern Bloc. It shows at the beginning the encounter and next the clash between two different historical experiences and narratives of West and East, and as a result the growing misunderstandings. The author distinguishes three strategies of the politics of memory used by the Eastern states internally and toward neighbors: historical reconciliation, transitional justice and national identity politics of memory. The author analyzes how the latter prevailed in the post-Yugoslav states in 1990s and in the states located on the Timothy Snyder's Bloodlands in the second decade of 21st century. Of a special subject of analysis are the two most explosive contemporary memory conflicts in the region: Serbian-Croatian and Polish-Ukrainian. The author shows how these conflicts developed in the conditions of a growing lack of understanding of the East by the West. The West representatives in the EU did not fully admit the postulates to change the common historical narrative in Europe put forward by the representatives of the East. Neither the entire EU nor its old member states did take a position on the disputes over memory between the Eastern states. As a result these conflicts linger and the prospects for ending them are weak.

References

  1. Aguilar Fernández Paloma (2002), Memory and Amnesia: The Role of the Spanish Civil War in the Transition to Democracy, New York: Berghahn Books. [Google Scholar]
  2. Assmann Aleida (2015), The Transformative Power of Memory, w: Małgorzata Pakier, Joanna Wawrzyniak (red.) Memory and Change in Europe. Eastern Perspectives, New York–London: Berghahn Books. [Google Scholar]
  3. Bachmann Klaus (2014), Europejskie złudzenia kontra ukraińskie realia, https://dokis.pl/articles/view/ 104 (dostęp 15.01.2021). [Google Scholar]
  4. Bachmann Klaus, Lyubashenko Igor (2014), The Maidan Uprising, Separatism and Foreign Intervention. Ukraine`s complex transition, Frankfurt am Main: Peter Lang Edition. [Google Scholar]
  5. Biserko Sonja (red.) (2016), The Warp of the Serbian Identity. Anti-westernism, Russophilia, Traditionalism…, Beograd: Helsinki Committee for Human Rights in Serbia, „Ogledi Studies”, nr 17. [Google Scholar]
  6. Czerwiński Maciej (2013), Breme (postkomunizma). Hrvatski i poljski kulturni kodovi, w: Maša Kolanović (red.), Komparativni postsocijalizam. Slavenska iskustva, Zagreb: Zagrebačka slavistička škola, s. 47–79. [Google Scholar]
  7. Defending History, https://defendinghistory.com/ (dostęp 15.01.2021). [Google Scholar]
  8. Deklaracja 2005: Deklaracija o antifašizmu, http://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/288494.html (dostęp 15.01.2021). [Google Scholar]
  9. Deklaracja 2006: Deklaracija o osudi zločina počinjenih tijekom totalitarnoga komunističkog poretka u Hrvatskoj 1945.–1990. godine, https://www.index.hr/vijesti/clanak/deklaracija-o-osudi-zlocinapocinjenih-tijekom-totalitarnog-komunistickog-poretka-u-hrvatskoj-19451990/320911.aspx (dostęp 15.01.2021). [Google Scholar]
  10. Deklaracja 2010: Deklaracija o osudi zločina u Srebrenici Narodne skupštine Republike Srbije, „Službeni glasnik RS”, nr 20/10. [Google Scholar]
  11. Djokić Dejan (2007), Elusive Compromise. A History of Interwar Yugoslavia, London: Hurst & Company. [Google Scholar]
  12. Dragović-Soso Jasna (2008), Why Yugoslavia disintegrate? An overview of contending explanations, w: Lenard J. Cohen, Jasna Dragović-Soso (red.), State Collapse in South-Eastern Europe. New Perspectives on Yugoslavia’s Disintegration, West Lafayette, IN: Purdue University Press, s. 1–29. [Google Scholar]
  13. Đurašković Stevo (2016), The Politics of History in Croatia and Slovakia in the 1990s, Zagreb: Srednja Europa. [Google Scholar]
  14. Dziennik.pl (2017), Prezes PiS: powiedziałem prezydentowi Poroszence wprost, z Banderą do Europy nie wejdziecie, https://wiadomosci.dziennik.pl/polityka/artykuly/542073,jaroslaw-kaczynski-ukrainausa-parasol-atomowy.html (dostęp 15.01.2021). [Google Scholar]
  15. Encarnación Omar G. (2008), Spanish Politics: Democracy after Dictatorship, Cambridge: Polity. [Google Scholar]
  16. Goldstein Ivo (2010), Dvadeset godina samostalne Hrvatske, Zagreb: Novi libre. [Google Scholar]
  17. Gordy Eric (2013) Guilt, Responsibility, and Denial. The Past at Stake in Post-Milošević Serbia, Philadelphia, PA: University of Pennsylvania Press. [Google Scholar]
  18. Hebda Wiktor (2018), Serbsko-chorwackie stosunki polityczne na przełomie XIX i XX wieku, Warszawa: ASPRA-JR. [Google Scholar]
  19. Hrycenko Ołeksandr (2017), Президенти і пам’ять. Політика пам’яті президентів України (1994–2014): підґрунтя, послання, реалізація, результати, Kyjiw: Інститут культурології НАМ України. [Google Scholar]
  20. Jović Dejan (2009), Yugoslavia: A State that Withered Away, West Lafayette, IN: Purdue University Press. [Google Scholar]
  21. Jović Dejan (2017), Rat i mit. Politika identiteta u suvremenoj Hrvatskoj, Zagreb: Fraktura. [Google Scholar]
  22. Karačić Darko, Banjeglav Tamara, Govedarica Nataša (2012), Re:vizija prošlosti. Službene politike sjećanja u Bosni i Hercegovini, Hrvatskoj i Srbiji od 1990. godine, Sarajevo: ACIPS, Friedrich Ebert Stiftung. [Google Scholar]
  23. Kasjanow Heorhij (2010), Danse macabre. Hołod w Ukrajini u politici, masowij swidomosti ta istoriohrafiji (1980-tі – poczatok 2000-ch), Kyjiw: Laurus. [Google Scholar]
  24. Kasjanow Heorhij (2018), Past Continuous. Історична політика 1980-х – 2000-х. Україна та її сусіди, Kyjiw: Laurus. [Google Scholar]
  25. Koposov Nikolay (2018), Memory Laws, Memory Wars. The Politics of the Past in Europe and Russia, Cambridge: Cambridge University Press. [Google Scholar]
  26. Kuljić Todor (2011), Sećanje na titoizam. Između diktata i otpora, Beograd: Čigoja štampa. [Google Scholar]
  27. Kuljić Todor (2012), Tito, sociološkoistorijska studija, Zrenjanin: Kulturni centar Zrenjanina. [Google Scholar]
  28. Lyubashenko, Igor (2017), Transitional Justice in Post-Euromaidan Ukraine. Swimming Upstream, Frankfurt am Main: Peter Lang Edition. [Google Scholar]
  29. MacDonald David B. (2002), Balkan Holocausts? Serbian and Croatian Victim-centered Propaganda and the War in Yugoslavia, Manchester–New York: Manchester University Press. [Google Scholar]
  30. Mark James (2010), The Unfinished Revolution. Making Sense of the Communist Past in Central-Eastern Europe, New Haven, CT: Yale University Press. [Google Scholar]
  31. Markovina Dragan (2016), Povijest poraženih, Sarajevo: University Press, Magistrat izdanja. [Google Scholar]
  32. Markovina Dragan (2017), Doba kontrarevolucije, Zagreb: Razlog. [Google Scholar]
  33. Milosavlejvić Olivera (2007), „Dobri” nacionalizam, „Peščanik”, https://pescanik.net/dobri--nacionalizam/ (dostęp 15.01.2021). [Google Scholar]
  34. Milošević Ana, Touquet Helen (2018), Unintended consequences: the EU memory framework and the politics of memory in Serbia and Croatia, „South East European and Black Sea Studies”, vol. 18, no. 3, s. 381–399. [Google Scholar]
  35. Motyka Grzegorz, Wnuk Rafał, Stryjek Tomasz, Baran Adam F. (2012), Wojna po wojnie. Antysowieckie podziemie w Europie Środkowo-Wschodniej w latach 1944–1953, Warszawa–Gdańsk: ISP PAN, MIIWŚ, Wydawnictwo Naukowe Scholar. [Google Scholar]
  36. Motyka Grzegorz, Stryjek Tomasz, Zajączkowski Mariusz (2020), Międzynarodowe aspekty akcji „Wisła”, Warszawa: ISP PAN. [Google Scholar]
  37. Neumayer Laure (2017), Włączanie wschodnioeuropejskiej przeszłości do wspólnej narracji: mobilizacja wokół kwestii „zbrodni komunizmu” w Parlamencie Europejskim, w: Andrzej Paczkowski (red.), Rozliczanie totalitarnej przeszłości: instytucje i ulice, Warszawa: ISP PAN, s. 11–48. [Google Scholar]
  38. Nowak Andrzej (2015), Political Correctness and Memories Constructed for ‘Eastern Europe’’, w: Małogrzata Pakier, Joanna Wawrzyniak (red.), Memory And Change In Europe. Eastern Perspectives, New York–London: Berghan Books. [Google Scholar]
  39. Ostojić Mladen (2014), Between Justice and Stability. The Politics of War Crimes Prosecutions in Post-Milošević Serbia, Furnham Surrey–Burlington, VT: Ashgate. [Google Scholar]
  40. Paxton Robert O. (2001), Francja Vichy. Stara Gwardia i Nowy Ład, 1940–1944, Wrocław: Bukowy Las. [Google Scholar]
  41. PE 2005: European Parliament resolution on the sixtieth anniversary of the end of the Second World War in Europe on 8 May 1945, https://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&reference=P6-TA-2005-0180&language=EN (dostęp 15.01.2021). [Google Scholar]
  42. PE 2008a: Declaration of the European Parliament on the proclamation of 23 August as European Day of Remembrance for Victims of Stalinism and Nazism, https://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P6-TA-2008-0439+0+DOC+XML+V0//EN (dostęp 15.01.2021). [Google Scholar]
  43. PE 2008b: European Parliament resolution of 23 October 2008 on the commemoration of the Holodomor, the Ukraine artificial famine (1932–1933), https://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?reference=P6-TA-2008-0523&type=TA&language=EN&redirect (dostęp 15.01.2021). [Google Scholar]
  44. PE 2008c: PE: Wielki Głód na Ukrainie był zbrodnią przeciwko ludzkości, https://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+IM-PRESS+20081020BRI40079+ITEM-015-PL+DOC+XML+V0//PL&language=PL (dostęp 15.01.2021). [Google Scholar]
  45. PE 2009a: European Parliament resolution of 2 April 2009 on European conscience and totalitarianism, https://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P6-TA-2009-0213+0+DOC+XML+V0//EN (dostęp 15.01.2021). [Google Scholar]
  46. PE 2009b: European Parliament resolution of 15 January 2009 on Srebrenica, https://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?reference=P6-TA-2009-0028&type=TA&language=EN&redirect (dostęp 15.01.2021). [Google Scholar]
  47. PE 2010: European Parliament resolution of 25 February 2010 on the situation in Ukraine, https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-7-2010-0035_EN.html (dostęp 15.01.2021). [Google Scholar]
  48. Pettai Eva-Clarita, Pettai Vello (2015), Transitional and Retrospective Justice in the Baltic States, Cambridge: Cambridge University Press. [Google Scholar]
  49. Praga 2008: Prague Declaration on European Conscience and Communism, https://www.praguedeclaration.eu/ (dostęp 15.01.2021). [Google Scholar]
  50. Ramet Sabrina P. (2002), Balkan Babel. The Disintegration of Yugoslavia from the Death of Tito to the Fall of Milošević, Boulder: Westview Press. [Google Scholar]
  51. Rezolucja 2006: Resolution 1481: Need for international condemnation of crimes of totalitarian communist regimes, http://assembly.coe.int/nw/xml/XRef/Xref-XML2HTML-en.asp?fileid=17403 (dostęp 15.01.2021). [Google Scholar]
  52. Snyder Timothy (2015), Skrwawione ziemie: Europa między Hitlerem a Stalinem, tłum. Bartłomiej Pietrzyk, Warszawa: Świat Książki. [Google Scholar]
  53. Stan Lavinia (red.) (2009), Transitional Justice in Eastern Europe and the Former Soviet Union. Reckoning with the Communist Past, New York: Routledge. [Google Scholar]
  54. Stojanović Dubravka (2017), Populism: the Serbian Way, Beograd: Peščanik. [Google Scholar]
  55. Stryjek Tomasz (2014), Ukraina przed końcem Historii. Szkice o polityce państw wobec pamięci, Warszawa: ISP PAN, Wydawnictwo Naukowe Scholar. [Google Scholar]
  56. Stryjek Tomasz (2020), Współczesna Serbia i Chorwacja wobec własnej historii, Warszawa: ISP PAN, Wydawnictwo Naukowe Scholar. [Google Scholar]
  57. Subotić Jelena (2009), Hijacked Justice: Dealing with the Past in the Balkans, Ithaca: Cornwall University Press. [Google Scholar]
  58. Thomas Robert (1999), The Politics of Serbia in the 1990s, New York: Columbia University Press. [Google Scholar]
  59. Touquet Heleen (2012), The Republka Srpska as a strong nationalizing state and the consequences for postethnic activism, „Nationalities Papers”, t. 40, nr 2, s. 203–220. [Google Scholar]
  60. Troszyński Marek (2018), Ukraina i Ukraińcy w polskim dyskursie internetowym. Analiza jakościowo-ilościowa tekstów zamieszczanych w mediach społecznościowych, w: Piotr Tyma (red.), Raport. Mniejszość ukraińska i migranci z Ukrainy w Polsce. Analiza dyskursu, Warszawa: ZUwP, s. 103‒155. [Google Scholar]
  61. Uchwała 2009: Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 lipca 2009 r. w sprawie tragicznego losu Polaków na Kresach Wschodnich, http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20090470684 (dostęp 15.01.2021). [Google Scholar]
  62. Uchwała 2016a: Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 lipca 2016 r. w sprawie oddania hołdu ofiarom ludobójstwa dokonanego przez nacjonalistów ukraińskich na obywatelach II Rzeczypospolitej w latach 1939–1945, http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20160000638 (dostęp 15.01.2021). [Google Scholar]
  63. Uchwała 2016b: Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lipca 2016 r. w sprawie oddania hołdu ofiarom ludobójstwa dokonanego przez nacjonalistów ukraińskich na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1943–1945, http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20160000726 (dostęp 15.01.2021). [Google Scholar]
  64. Ustawa 2006a: ЗАКОН УКРАЇНИ Про Голодомор 1932-1933 років в Україні, https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/376-16#Text (dostęp 15.01.2021). [Google Scholar]
  65. Ustawa 2006b: Zakon o rehabilitaciji, „Službeni glasnik RS”, nr 33/06. [Google Scholar]
  66. Ustawa 2015: ЗАКОН УКРАЇНИ Про правовий статус та вшанування пам’яті борців за незалежність України у XX столітті, https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/314-19#Text (dostęp 15.01.2021). [Google Scholar]
  67. Ustawa 2018: Ustawa z dnia 26 stycznia 2018 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, ustawy o grobach i cmentarzach wojennych, ustawy o muzeach oraz ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary, https://dziennikustaw.gov.pl/DU/rok/2018/pozycja/369 (dostęp 15.01.2021). [Google Scholar]
  68. Wigura Karolina, Kuisz Jarosław, Sadurski Wojciech (red.) (2018), Trudne rozliczenia z przeszłością, t. 1: Sprawiedliwość okresu przejściowego w perspektywie międzynarodowej, t. 2: Polska w perspektywie Europy Środkowo-Wschodniej, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar. [Google Scholar]
  69. Wolff Larry (2020), Wynalezienie Europy Wschodniej. Mapa cywilizacji w dobie Oświecenia, Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury. [Google Scholar]
  70. Zacharias Michał (2004), Komunizm, federacja, nacjonalizmy. System władzy w Jugosławii 1943–1991. Powstanie, przekształcenia, rozkład, Warszawa: Neriton, IH PAN. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.