Skip to main navigation menu Skip to main content Skip to site footer
Teka Commission of Legal Sciences Polish Academy of Sciences Branch in Lublin

Vol. 18 No. 2 (2025)

Articles

The Obligation of the Minister Responsible for School Education to Cooperate with Religious Associations in the Organization of Religious Education in Public Schools: A Comparative Analysis of the Legal Systems of Poland and Hungary

DOI: https://doi.org/10.32084/tkp.9800  [Google Scholar]
Published: 2025-12-29

Abstract

The article constitutes an in-depth legal and comparative analysis of the duties and competences of the Minister of Education in Poland and Hungary in the field of religious instruction in public schools. The structure of the article is composed of several key sections: The authors emphasize the importance of cooperation between the state and religious associations in implementing religion-related educational functions. The discuss constitutional frameworks and international agreements, particularly the Concordat between the Holy See and the Republic of Poland, which define and limit the Minister’s authority in matters of religious instruction. The authors analyze statutory provisions governing the Minister’s responsibilities, including the legal requirement to act “in agreement” with churches and religious associations. Particular attention is given to practical applications of these legal norms and the differences between the Polish and Hungarian legal systems. De lege ferenda conclusions present the main findings of the comparative analysis and puts forward de lege ferenda recommendations for legislative reforms.

References

  1. Benkő, Orsolya. 2022. “Összecsiszolt tartalom – A ‘keresztény értékrend szerinti nevelés’ értelmezési kerete.” Magyar Jog 59, no. 4:212-22. [Google Scholar]
  2. Bem, Krzysztof. 2010. “Glosa do wyroku TK z dnia 2 grudnia 2009 r., U 10/07.” Lex el. [Google Scholar]
  3. Borecki, Paweł. 2007. “Konstytucyjność wliczania stopnia z religii do średniej ocen szkolnych.” Przegląd Prawa i Polityki 9:35-42. [Google Scholar]
  4. Borecki, Paweł. 2008. “Dylematy konstytucyjności prawnych zasad nauczania religii i etyki w szkole.” Państwo i Prawo 63, no. 7:67-78. [Google Scholar]
  5. Borecki, Paweł 2009. “Status prawny duszpasterstwa katolickiego w niektórych instytucjach państwowych.” Państwo i Prawo 6:51-62. [Google Scholar]
  6. Borecki, Paweł. 2010. “Status prawny wyznawców judaizmu w Polsce.” Państwo i Prawo 9:46-59. [Google Scholar]
  7. Borecki, Paweł. 2016. “Państwo laickie w świetle dorobku współczesnego konstytucjonalizmu europejskiego.” Przegląd Prawa Publicznego 4:9-24. [Google Scholar]
  8. Borecki, Paweł. 2018. “Postulowana nowelizacja postanowień wyznaniowych Konstytucji RP z 1997 r.” Państwo i Prawo 2:33-46. [Google Scholar]
  9. Borecki, Paweł. 2022. “Zasada współdziałania państwa ze związkami wyznaniowymi i jej wyraz we współczesnym konstytucjonalizmie europejskim.” Przegląd Prawa Publicznego 7-8:137-49. [Google Scholar]
  10. Borecki, Paweł, and Maciej Pietrzak. 2010. “Bezstronność światopoglądowa władz publicznych a Trybunał Konstytucyjny. Glosa do wyroku TK z dnia 2 grudnia 2009 r., U 10/07.” Państwo i Prawo 5:18-31. [Google Scholar]
  11. Brzozowski, Wojciech. 2010. Bezstronność światopoglądowa władz publicznych w Konstytucji RP. Warszawa: Wolters Kluwer Polska. [Google Scholar]
  12. Brzozowski, Wojciech. 2013. “Wytyczne dotyczące treści rozporządzenia (uwagi na tle formułowania upoważnień ustawowych).” Przegląd Sejmowy 4:65-82. [Google Scholar]
  13. Garlicki, Leszek. 2016. “Art. 25.” In Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, vol. I, 2nd ed., edited by Lech Garlicki, and Marek Zubik. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe. [Google Scholar]
  14. Goliszek, Piotr. 2020. “Nauczanie religii w polskich przedszkolach i szkołach publicznych.” Teka Komisji Prawniczej PAN Oddział w Lublinie 13, no. 2:177-95. https://doi.org/10.32084/tekapr.2020.13.2-15 [Google Scholar]
  15. Góralski, Wojciech, and Andrzej Pieńdyk. 2000. Zasada niezależności i autonomii państwa i Kościoła w Konkordacie Polskim z 1993 r. Warszawa: Wydawnictwo UKSW. [Google Scholar]
  16. Góralski, Wojciech, and Wiesław Adamczewski. 1994. Konkordat między Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską z 28 lipca 1993 r. Płock: Płockie Wydawnictwo Diecezjalne. [Google Scholar]
  17. Górowska, Barbara, and Grzegorz Rydlewski. 1992. Regulacje prawne stosunków wyznaniowych w Polsce. Zbiór przepisów i dokumentów. Stan na dzień 31 października 1992 r. Warszawa: Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych. [Google Scholar]
  18. Janiga, Waldemar, and Artur Mezglewski. 2001. “Nauczanie religii w szkołach publicznych.” Roczniki Nauk Prawnych 11, no. 1:131-60. [Google Scholar]
  19. Januchowski, Arkadiusz. 2007. “Skuteczność prawa kanonicznego w zakresie reprezentacji osób prawnych Kościoła katolickiego.” Rejent 9:49-67. [Google Scholar]
  20. Krukowski, Józef. 1995. Konkordaty współczesne. Doktryna. Teksty (1964-1994). Warszawa: Civitas Christiana. [Google Scholar]
  21. Krukowski, Józef. 1996. “Gwarancje dotyczące wolności w dziedzinie wychowania i nauczania.” Ateneum Kapłańskie 127, no. 1:40-49. [Google Scholar]
  22. Köbel, Szilvia. 2021. “A vallási közösségek működésének strukturált szabályozása az egyházügyi törvényben.” Magyar Jog 58, no. 4:247-55. [Google Scholar]
  23. Lápossy, Attila. 2022. “Ki nevel a végén? – A szülő neveléshez való jogának alapjogi tartalmáról és határairól.” Családi Jog 20, no. 3:1-7. [Google Scholar]
  24. Łętowska, Ewa, Michał Grochowski, Małgorzata Namysłowska, et al. 2013. “Prawo UE o uboju zwierząt i jego polska implementacja: kolizje interesów i ich rozwiązywanie, cz. II.” Europejski Przegląd Sądowy 12:4-9. [Google Scholar]
  25. Maroń, Grzegorz. 2024. “Religijne wychowanie dziecka jako przedmiot rozstrzyganego sądownie sporu pomiędzy rodzicami.” Studia z Prawa Wyznaniowego 27:21-46. [Google Scholar]
  26. Matusiak-Frącczak, Monika. 2010. “Swoboda wyznania: kryteria oceny naruszenia przez państwo. Glosa do wyroku ETPC z dnia 15 czerwca 2010 r., 7710/02.” Lex el. [Google Scholar]
  27. Maziarz, Andrzej. 2011. “Zasady nauki religii w szkołach w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Glosa do wyroku TK z dnia 20 kwietnia 1993 r., U 12/92.” Glosa 1:128-32. [Google Scholar]
  28. Mączyński, Andrzej. 2012. “Konstytucyjne podstawy prawa rodzinnego.” In Państwo prawa i prawo karne. Księga jubileuszowa Profesora Andrzeja Zolla, vol. 1, edited by Piotr Kardas, Tomasz Sroka, and Wojciech Wróbel, 757-78. Warszawa: Wolters Kluwer Polska. [Google Scholar]
  29. Mezglewski, Artur. 2009a. “Nauczanie religii a zasada świeckości szkoły oraz bezstronności władz publicznych w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych.” In Bezstronność religijna, światopoglądowa i filozoficzna władz Rzeczypospolitej Polskiej, edited by Tomasz J. Zieliński, 102-103. Warszawa: Chrześcijańska Akademia Teologiczna. [Google Scholar]
  30. Mezglewski, Artur 2009b. Polski model edukacji religijnej w szkołach publicznych. Aspekty prawne. Lublin: Wydawnictwo KUL. [Google Scholar]
  31. Mitták, Tünde. 2012. “A fakultatív hit- és vallásoktatásra vonatkozó jogszabályi változások, a helyi egyházakkal való partnerségi együttműködési megállapodáshoz.” Jegyző 4:27-29. [Google Scholar]
  32. Mitták, Tünde. 2014. “A helyi egyházak helye és szerepe az önkormányzatiság világában” Jegyző 6:26-28. [Google Scholar]
  33. Nowak, Irena. 2017. “Małżeństwo a związki partnerskie w świetle wybranych regulacji polskiego prawa podatkowego.” Kwartalnik Prawa Podatkowego 3:55-83. [Google Scholar]
  34. Ochendowski, Eugeniusz. 1993. “Rozporządzenie jako źródło prawa.” Annales UMCS. Sectio G, Ius 40, no. 1:137-46. [Google Scholar]
  35. Olszówka, Marcin. 2016. “Komentarz do art. 25.” In Konstytucja RP. Vol. I: Komentarz do art. 1-86, edited by Marek Safjan, and Leszek Bosek. Warszawa: C.H. Beck. [Google Scholar]
  36. Ożóg, Maciej. 2015. “Cywilne prawo – ochrona dobra osobistego w postaci swobody sumienia – prawo rodziców do dokonania wyboru nauczania swojego dziecka zgodnie z własnymi przekonaniami religijnymi – odpowiedzialność Kościoła Rzymskokatolickiego za uczestnictwo małoletniego w praktykach religijnych. Glosa do wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 20 czerwca 2013 r., I ACa 353/13.” Orzecznictwo Sądów Polskich 9:90. [Google Scholar]
  37. Pernal, Marek. 1992. “Gwarancje wolności wyznania w Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka (w świetle orzecznictwa Komisji i Trybunału Praw Człowieka).” Państw i Prawo 11:77-85. [Google Scholar]
  38. Pilich, Michał. 2015. Ustawa o systemie oświaty. Komentarz. Warszawa. Lex. [Google Scholar]
  39. Pilich, Michał. 2022. “Art. 1.” In Prawo oświatowe. Komentarz, 3rd ed., edited by Andrzej Olszewski, and Michał Pilich. Warszawa: Wolters Kluwer. [Google Scholar]
  40. Piszko, Anna. 2018. Ustawa o systemie oświaty. Komentarz. Warszawa: Wolters Kluwer. [Google Scholar]
  41. Przeklasa, Dorota, and Piotr Przeklasa. 2023. “Prawo do pracy w świetle obowiązującego prawa polskiego.” Roczniki Administracji i Prawa 3:31-46. [Google Scholar]
  42. Rixer, Ádám, Balázs Schanda, Gábor Schweitzer, et al. 2021. “Vallás, társadalom, alkotmányjog – Beszélgetés a vallás társadalmi megjelenéséről és alkotmányos megítéléséről.” Iustum Aequum Salutare 17, no. 4:309-25. [Google Scholar]
  43. Rodak, Bogdan. 2014. “Glosa do wyroku ETPC z dnia 12 czerwca 2014 r., 56030/07.” Lex el. [Google Scholar]
  44. Schanda, Balázs, and Domonkos Krúdy. 2023. “A vallási identitás, mint az emberi méltóság alapja.” Iustum Aequum Salutare 19, no. 4:87-103. [Google Scholar]
  45. Schanda, Balázs. 2018. In Internetes Jogtudományi Enciklopédia, edited by András Jakab, and Balázs Fekete, http://ijoten.hu/szocikk/ [accessed: 24.03.2025]. [Google Scholar]
  46. Schanda, Balázs. 2011. “Néhány megjegyzés a lelkiismeret és a vallásszabadság jogáról, valamint az egyházak, vallásfelekezetek és vallási közösségek jogállásáról szóló 2011. Évi C. törvényről.” Jogtudományi Közlöny 10:515-20. [Google Scholar]
  47. Skrzydło, Wiesław. 2013. “Art. 7.” In Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, 7th ed. Warszawa. Lex. [Google Scholar]
  48. Sobczyk, Paweł. 2008. “Wolność religijna a nauczanie religii w szkole.” Prawo Kanoniczne 51, no. 1-2:211-27. [Google Scholar]
  49. Sobczyk, Paweł. 2010. “Wolność sumienia i religii w art. 53 Konstytucji Rzeczypospolitej z dnia 2 kwietnia 1997 r.” Prawo Kanoniczne 44, no. 3-4:207-23. [Google Scholar]
  50. Sobczyk, Paweł. 2013. “Kształtowanie pozycji prawnej religii jako przedmiotu w edukacji publicznej.” Katecheta 5:4-14. [Google Scholar]
  51. Spryszak, Kamil. 2019. “Upoważnienie do wydania rozporządzenia – model konstytucyjny i jego interpretacje.” Przegląd prawa Publicznego 10:47-60. [Google Scholar]
  52. Stanisz, Piotr, and Dariusz Walencik. 2024. “Tryb nowelizacji rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach.” Studia z Prawa Wyznaniowego 27:361-79. https://doi.org/10.31743/spw.17760 [Google Scholar]
  53. Szlepák, Attila. 2025. “Az egyházi szolgálati jogviszonyban álló személyek fogalkoztatása.” Munkajog 3:32-43. [Google Scholar]
  54. Szymanek, Jarosław. 2012. “Trybunał Konstytucyjny wobec kwestii światopoglądowych (uwagi na marginesie sprawy U 10/07).” Studia Prawnicze 1:5-32. [Google Scholar]
  55. Tomasik, Piotr. 2010. “Nauczanie religii w szkołach publicznych w Europie.” Studia Katechetyczne 7:47-57. [Google Scholar]
  56. Tomaszek, Andrzej. 2018. “Merry Christmas czy Seasons Greetings, czyli rozważania o europejskiej tożsamości.” Palestra 1-2:191-93. [Google Scholar]
  57. Warchałowski, Krzysztof. 2002. “Wolność uzewnętrzniania religii i przekonań religijnych w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.” Kwartalnik Prawa Publicznego 1-2:189-212. [Google Scholar]
  58. Więcek, Krzysztof. 2013. “Nauczanie religii katolickiej w polskiej szkole publicznej w kontekście prawa rodziców do wychowania religijnego dzieci – aspekty historyczne i wybrane aktualne problemy.” Studia z Prawa Wyznaniowego 16:185-212. [Google Scholar]
  59. Wiśniewski, Leszek. 1991. “Wolność sumienia i wyznania w europejskiej konwencji praw człowieka i w prawie polskim.” Państwo i Prawo 8:15-26. [Google Scholar]
  60. Wójtowicz, Krzysztof. 2010. “Poszanowanie tożsamości konstytucyjnej państw członkowskich Unii Europejskiej.” Przegląd Sejmowy 4:9-22. [Google Scholar]
  61. Zalahegyi, Zoltán. 2019. “A lelkiismereti és vallásszabadság jogáról szóló 2011. évi CCVI. törvény megalkotásának kronológiája, értékelése és lehetséges jövője.” Közjogi Szemle 12, no. 3:64-71. [Google Scholar]
  62. Zieliński, Tadeusz J. 2009. “Konstytucyjne granice obecności religii w polskiej szkole publicznej.” In Pro bono Reipublicae. Księga jubileuszowa Profesora Michała Pietrzaka, edited by Paweł Borecki, Andrzej Czohara, and Tadeusz J. Zieliński, 502-28. Warszawa: LexisNexis. [Google Scholar]
  63. Zieliński, Tadeusz. 2023a. “Merytoryczne i legislacyjne uwagi do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 1992 r. dotyczącego nauczania religii i etyki.” Studia z Teorii Wychowania 14, no. 4(45):69-90. https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.1196 [Google Scholar]
  64. Zieliński, Jędrzej. 2023b. “O potrzebie nowego spojrzenia na relację pomiędzy prawem wewnętrznym związków wyznaniowych a prawem świeckim.” Przegląd Sądowy 4:40-50. [Google Scholar]
  65. Zubik, Michał, and Wojciech Sokolewicz. 2016. “Art. 7.” In Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, vol. I, 2nd ed., edited by Lech Garlicki, and Marek Zubik. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.

Similar Articles

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.