Salta al menu principale di navigazione Salta al contenuto principale Salta al piè di pagina del sito
Łódzkie Studia Teologiczne

V. 34 N. 4 (2025)

Varia

Wybrane niekatolickie teorie związane z przeżyciem mistycznym

  • Piotr Kaczmarek
DOI: https://doi.org/10.52097/lst.2025.4.115-128  [Google Scholar]
Pubblicato: 2026-01-28

Abstract

Non-Catholic philosophy speaks about mysticism, but often reduces it to one of the dimensions of human inner life, emphasizing either the human intellect or the will or feelings. As a rule, this experience detaches from God Himself, preaching atheism or agnosticism. He sees religious experience as a subjective human experience that can only be understood from the perspective of anthropocentrism. The achievements of the school of morphology of religion can also be related to mysticism. M. Eliade and the proponents of the phenomenological method emphasize the common denominator of religious experience, which is based on the dialectic of the sacred and the profane. Therefore, it can be said somewhat paradoxically that supernatural experience is something natural, inscribed in human nature since the dawn of time. Therefore, it is not a mystical experience the result of human evolution, nor is it a symptom of any mental dysfunction or caused by the social conditions in which man lives. This experience is inscribed in human nature and is a natural reaction that occurs as a result of contact with the reality of the Numinosum. As far as the theory of altered states of consciousness is concerned, we can say that the new trend in psychology related to ASC has not yet been well developed, there is a lack of precise terminology, which is why there is still a discussion on the definition of the concept of “consciousness” itself. Moreover, an attempt to unify such diverse phenomena into a single ASC model is accused of reductionism and too hasty formulation of unjustified generalizations.

Riferimenti bibliografici

  1. Andrzejewski B., Moryń M., Przyłębski A., Mały leksykon filozofów, Poznań 1994. [Google Scholar]
  2. Błąd M., Kaczmarek P., Początki kultury agrarnej w kontekście „orientatio hominis”, Warszawskie Studia Teologiczne, 29 (2016) 2, 104–123. [Google Scholar]
  3. Bukowski K., Religie świata wobec chrześcijaństwa, Kraków 1999. [Google Scholar]
  4. Copleston F., Historia filozofii, t. 6, tłum. J. Łoziński, Warszawa 2005. [Google Scholar]
  5. Copleston F., Historia filozofii, t. 7, tłum. J. Łoziński, Warszawa 2006. [Google Scholar]
  6. Czekalski R., Nietzsche philosophus radicalis. Zasadność krytyki chrześcijaństwa w pismach Fryderyka Nietzschego, Warszawa 2019. [Google Scholar]
  7. Dajczer T., Doświadczenie religijne świata w religiach pozachrześcijańskich, Studia Theologica Varsaviensia, 15 (1977) 2, 137–167. [Google Scholar]
  8. Danielewicz Z., Nie taki prosty. Meandry linearnej koncepcji czasu w chrześcijaństwie, Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie, 22 (2015), 229–242. [Google Scholar]
  9. Eliade M., Historia wierzeń i idei religijnych, t. 1, tłum. S. Tokarski, Warszawa 1988. [Google Scholar]
  10. Eliade M., Traktat o historii religii, tłum. J. Wierusz-Kowalski, Łódź 1993. [Google Scholar]
  11. Fichte J. G., Powołanie człowieka, tłum. A. Zieleńczyk, Warszawa 1956. [Google Scholar]
  12. Garrigou-Lagrange R., Trzy okresy życia wewnętrznego, tłum. s.T. Landy, Niepokalanów 2024. [Google Scholar]
  13. Gilson E., Bóg i filozofia, tłum. M. Kochanowska, Warszawa 1961. [Google Scholar]
  14. Grom B., Psychologia religii, tłum. H. Machoń, Kraków 2009. [Google Scholar]
  15. Hegel G.W.F., Fenomenologia Ducha, t. 2, tłum. A. Landma, Warszawa 1965. [Google Scholar]
  16. Jacyk D., Filozoficzne ujęcie religii – Immanuel Kant i Rudolf Otto, w: Immanuel Kant i świat współczesny. W 200. rocznicę śmierci Immanuela Kanta, red. K. Śnieżyński, Poznań 2004, 343–352. [Google Scholar]
  17. Kaczmarek L., Istota i pochodzenie religii, Poznań–Warszawa–Lublin 1958. [Google Scholar]
  18. Kaczmarek P., Człowiek wobec sacrum, czyli próby poszukiwania drogi do Transcendencji, Warszawskie Studia Teologiczne, 30 (2017) 1, s. 148–162. [Google Scholar]
  19. Kaczmarek P., Geometria czasu a chrześcijańska filozofia dziejów, w: Deus magna facit (Bóg czyni wielkie rzeczy). Księga pamiątkowa poświęcona Ks. Biskupowi i Profesorowi Andrzejowi Franciszkowi Dziubie, red. K. Kietliński, Warszawa 2022, 315–329. [Google Scholar]
  20. Kaczmarek P., „Ucieczka ze świata” w perspektywie teologiczno-filozoficznej, Ateneum Kapłańskie, 630 (2014) 162/2, 352–362. [Google Scholar]
  21. Kaczmarek P., Wieczne powroty a chrześcijańska tajemnica czasu, Studia Loviciensia. Łowickie Studia Teologiczne, 16 (2014), 169–182. [Google Scholar]
  22. Kant I., Krytyka praktycznego rozumu, tłum. J. Gałecki, Warszawa 2004. [Google Scholar]
  23. Klocek A., Właściwości pola znaczeniowego sacrum w ujęciu etymologicznym, Studia Loviciensia. Łowickie Studia Teologiczne, 7 (2005), 163–176. [Google Scholar]
  24. Kościelniak K., Chrześcijaństwo w spotkaniu z religiami świata, Kraków 2002. [Google Scholar]
  25. Kowalczyk S., Podstawy światopoglądu chrześcijańskiego, Wrocław 1986. [Google Scholar]
  26. Kowalczyk S., Wieki o Bogu, Wrocław 1986. [Google Scholar]
  27. Kroński T., Hegel i jego filozofia dziejów, w: G.W.F. Hegel, Wykłady z filozofii dziejów, tłum. J. Grabowski, A. Landma, Warszawa 1958, XI–LXXVII. [Google Scholar]
  28. Kuderowicz D., Hegel i jego uczniowie, Warszawa 1984. [Google Scholar]
  29. Leeuw G. van der, Fenomenologia religii, tłum. J. Prokopiuk, Warszawa 1997. [Google Scholar]
  30. Ludwig A., Altered States of Consciousness, Archives General Psychiatry, 15 (1966), 225–234. [Google Scholar]
  31. Ludwig A., King of the Mountain. The Nature of Political Leadership, Kentucky 2002. [Google Scholar]
  32. McNamara W., Psychology and the Christian Mystical Tradition, w: Transpersonal Psychologies: Perspectives on the Mind from Seven Great Spiritual Traditions, ed. Ch.T. Tart, New York 1977, 395–436. [Google Scholar]
  33. Pawłowicz Z., Człowiek a religia, Gdańsk 1986. [Google Scholar]
  34. Pius X, Encyklika Pascendi, Rzym 8.09.1907. [Google Scholar]
  35. Pius XII, Encyklika Humani generis, Rzym 12.08.1950. [Google Scholar]
  36. Ratzinger J., Eucharystia – centrum Kościoła, w: JROO, t. 11, tłum. W. Szymona, Lublin 2012, 287–337. [Google Scholar]
  37. Rusecki M., Geneza religii, w: Religia w świecie współczesnym. Studia religiologiczne 1, red. H. Zimoń, Lublin 2000, 71–88. [Google Scholar]
  38. Sikora A., Od Heraklita do Husserla. Spotkania z filozofią, Warszawa 1999. [Google Scholar]
  39. Sochoń J., „Wróć, ty mój nieznany boże!”. Fryderyka Nietzschego religijne tęsknoty, w: tenże, Przygodność i tajemnica. W kręgu filozofii klasycznej, Warszawa 2003, 301–320. [Google Scholar]
  40. Tanquerey A., Zarys teologii ascetycznej i mistycznej, t. 1 i 2, tłum. P. Mańkowski, Warszawa 2003. [Google Scholar]
  41. Tart Ch. T., Introduction, w: Altered States of Consciousness, ed. by Ch.T. Tart, New York 1972, 1–6. [Google Scholar]
  42. Tart Ch. T., Science, States of Consciousness, and Spiritual Experiences: the Need for State-specific Sciences: w: Transpersonal Psychologies: Perspectives on the Mind from Seven Great Spiritual Traditions, ed. by Ch.T. Tart, New York 1977, 8–58. [Google Scholar]
  43. Tatarkiewicz W., Historia filozofii, t. 2, Warszawa 2005. [Google Scholar]
  44. Zagórska W., Homo ludens – homo mythicus. Nowe podejście do aktywności ludycznej w dorosłości, Psychologia Rozwojowa, 13 (2008) 1, 69–83. [Google Scholar]
  45. Zdybicka Z.J., Czym jest i dlaczego istnieje religia?, w: Religia w świecie współczesnym. Studia religiologiczne 1, red. H. Zimoń, Lublin 2000, 53–69. [Google Scholar]

Downloads

I dati di download non sono ancora disponibili.