Zur Hauptnavigation springen Zum Inhalt springen Zur Fußzeile springen

Bd. 82 (1994): Nasza Przeszłość

Artykuły

Ideały wychowawcze i dydaktyczne w szkolnictwie pijarskim a "oświecenie chrześcijańskie". Próba syntezy

  • Stanisław Janeczek
DOI: https://doi.org/10.52204/np.1994.82.115-161  [Google Scholar]
Veröffentlicht: 1994-12-30

Abstract

Artykuł dotyczy ideałów wychowawczych i dydaktycznych panujących w szkolnictwie pijarów w okresie reformy oświaty w połowie XVIII wieku. Do analizy wychowania i nauczania wykorzystano programy zreformowanej szkoły pijarów oraz wykorzystywane w niej podręczniki Pijarów (S. Konarskiego, A. Wiśniewskiego, S. Chróscikowskiego, K. Narbutta, R. Kaliszewskiego). Porównano je z podręcznikami zachodnioeuropejskimi (m.in. Ch. Wolffa, E. Corsiniego, E. Pourchota), które obowiązywały w szkolnictwie pijarów. Ideą przewodnią nauczania było połączenie wysiłków na rzecz wychowania religijnego, moralnego i obywatelskiego z naciskiem na wiedzę społeczno-polityczną i ekonomiczną. Realizacja tego programu przez Szkołę Pijarów miała miejsce m.in. w obrębie dydaktyki filozofii, która preferowała filozoficzne podstawy światopoglądu chrześcijańskiego (filozofia Boga, antropologia i etyka) oraz nauk przyrodniczych. System szkolnictwa polskich pijarów był najbliższy ruchowi zwanemu „oświeceniem chrześcijańskim”, choć zawierał w sobie także próbę „modernizacji scholastycyzmu”, elementów filozofii zdroworozsądkowej i prepozytywizmu. Zwalczając antyreligijne i amoralne elementy filozofii oświeceniowej, zreformowana szkoła pijarów jednocześnie selektywnie zawłaszczała osiągnięcia nowoczesności. Stworzyła w ten sposób wyrafinowaną ofertę „krytycznego uczestnictwa” we współczesnej kulturze europejskiej. Mając na uwadze przede wszystkim potrzeby Polski, starała się skutecznie wpływać na reformę państwa, kształcąc kompetentną i odpowiedzialną elitę polityczną – zarówno w obszarze przygotowania Komisji Edukacji Narodowej, jak i reform polityczno-społecznych.

Literaturhinweise

  1. Bizoń F., Histońa wychowania, Lwów 1913. [Google Scholar]
  2. Iłowiecki M., Dzieje nauki polskiej, Warszawa 1981. [Google Scholar]
  3. Jouvancy J., Rado discendi et docendi, Paris 1725. [Google Scholar]
  4. Karbowiak A., System dydaktyczno-pedagogiczny Komisji Edukacji Narodowej, Warszawa 1905. [Google Scholar]
  5. Konopczyński W., Stanisław Konarski, Kraków 1961. [Google Scholar]
  6. Łempicki S., Polskie tradycje wychowawcze, Warszawa 1936. [Google Scholar]
  7. Nowak-Dłużewski J., Stanisław Konarski, Warszawa 1955. [Google Scholar]
  8. Plezia M., Dookoła reformy szkolnej St. Konarskiego. Studia klasyczne pijarów polskich, Lublin 1953. [Google Scholar]
  9. Stasiewicz I., Poglądy na naukę w Polsce okresu Oświecenia na tle europejskim, Wrocław 1967. [Google Scholar]

Downloads

Keine Nutzungsdaten vorhanden.