Skip to main navigation menu Skip to main content Skip to site footer
Nasza Przeszłość

Vol. 144 (2025): Our Past

Articles

The Research on the Development of the Mediaeval Parish Network in Poland after 1990. : The Outline

DOI: https://doi.org/10.52204/np.2025.144.5-29  [Google Scholar]
Published: 2026-01-02

Abstract

This article attempts to outline the research on the development of the mediaeval parish network in Poland after 1990. It takes into account both the achievements of the historical community at the Catholic University of Lublin, where work on the development of the parish network in successive territories was usually the subject of master’s theses, as well as other academic centres in Poland in which similar research has been conducted. Methodological aspects of great importance for the results of the research have been discussed. Although it can be said that the researchers have so far outlined the processes of parish network development in individual areas, the postulate of further studies proves to be extremely important. Works re-examining the parish network in a given area, written in the second and third decades of the 21st century, show the possibilities of improving or refining the results developed by earlier researchers.

References

  1. Monumenta Poloniae Vaticana, t. 1-2, Acta Camerae Apostolicae, wyd. J. Ptaśnik, 1913. [Google Scholar]
  2. Monumenta Poloniae Vaticana, t. 9, Acta Camerae Apostolicae, wyd. S. Szczur, Kraków 1994. [Google Scholar]
  3. Księga dochodów beneficjów diecezji krakowskiej z roku 1529 (tzw. Liber retaxationum), wyd. Z. Leszczyńska-Skrętowa, Wrocław-Warszawa-Kraków 1968. [Google Scholar]
  4. Abraham W. Organizacja Kościoła w Polsce do połowy XII wieku, wyd. 3, Poznań 1962. [Google Scholar]
  5. Brodzicki Cz., Kościoły i parafie ziemi wiskiej i łomżyńskiej do 1529 r., Warszawa 2003. [Google Scholar]
  6. Chachaj J., Bliżej schizmatyków niż Krakowa... Archidiakonat lubelski w XV i XVI wieku, Lublin 2012. [Google Scholar]
  7. Chachaj J., Najstarsze kościoły lubelskie, w: Ziemia – człowiek – sztuka. Interdyscyplinarne studia nad ziemią. Archeologia, historia, kultura, sztuka, red. U. Mazurczak, Lublin 2015, s. 375-412. [Google Scholar]
  8. Chachaj J., Pierwotna średniowieczna sieć dekanalna w diecezji krakowskiej, „ABMK”, 71 (1999), s. 379-387. DOI: https://doi.org/10.31743/abmk.9002 [Google Scholar]
  9. Chachaj J., Powstanie dekanatów w archidiakonacie krakowskim, „Rocznik Muzeum w Gliwicach”, 11-12 (1997), s. 9-20. [Google Scholar]
  10. Chachaj J., Rozwój sieci parafialnej i początki organizacji dekanalnej w diecezji krakowskiej do końca XII wieku. Próba podsumowania, „Roczniki Humanistyczne”, 56 (2008), z. 2, s. 31-53. [Google Scholar]
  11. Chachaj J., Rozwój sieci parafialnej w dekanacie Zator do końca XVI wieku, Lublin 1994 (mps). [Google Scholar]
  12. Chachaj J., Rozwój sieci parafialnej w dekanacie Zator do końca XVI wieku, „ABMK”, 68 (1997), s. 221-308. DOI: https://doi.org/10.31743/abmk.8762 [Google Scholar]
  13. Chachaj J., The development of the parish network in the archdeaconry of Lublin until the end of the 16th century. The current state of research, „ABMK”, 112 (2019), s. 113-136. [Google Scholar]
  14. Czarnecki W., Rozwój sieci parafialnej Kościoła łacińskiego w ziemi chełmskiej do początku XVII w., „Roczniki Humanistyczne”, 48 (2000), z. 2, s. 29-89. [Google Scholar]
  15. Gdula E., Rozwój sieci parafialnej w Archidiakonacie Krakowskim w latach 1325-1358, Lublin 1994 (mps). [Google Scholar]
  16. Grabkowski M., Kształtowanie się sieci parafialnej w prepozyturze kieleckiej w czasach średniowiecza, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historica”, 12 (2012), s. 77-109. [Google Scholar]
  17. Grad S., Rozwój sieci parafialnej w Łodzi przed powstaniem diecezji łódzkiej, „Łódzkie Studia Teologiczne”, 7 (1998), s. 293-306. [Google Scholar]
  18. Jaszczołt T., Fundacje kościelne na Podlasiu do końca XV wieku, w: Kościoły a państwo na pograniczu polsko-litewsko-białoruskim. Źródła i stan badań, red. M. Kietliński, K. Sychowicz, W. Śleszyński, Białystok 2005, s. 14-52. [Google Scholar]
  19. Jaszczołt T., Kościoły katolickie w powiatach brzeskim, kamienieckim i kobryńskim do roku 1566, w: Rola Kościoła w dziejach Polski. Kościoły Rzeczypospolitej, red. J. Krochmal, Warszawa 2017, s. 73-105. [Google Scholar]
  20. Kacprzak E., Rozwój sieci parafialnej w dekanacie jędrzejowskim w średniowieczu, Lublin 2003 (mps). [Google Scholar]
  21. Klebowicz G., Organizacja parafialna diecezji przemyskiej obrządku łacińskiego w XIV-XVI wieku, Lublin 2013. [Google Scholar]
  22. Klebowicz G., Parafie i wspólnoty zakonne (archi)diecezji przemyskiej XIV-XXI w., Przemyśl 2020. [Google Scholar]
  23. Kłoczowski J., Przedmowa, w: E. Wiśniowski, Parafie w średniowiecznej Polsce. Struktura i funkcje społeczne, Lublin 2004, s. 5-7. [Google Scholar]
  24. Kobus A., Organizacja parafialna Kościoła katolickiego w Gdańsku od średniowiecza do utworzenia administracji apostolskiej w Wolnym Mieście Gdańsku, „Nasza Przeszłość”, 123 (2015), s. 71-92. DOI: https://doi.org/10.52204/np.2015.123.71-92 [Google Scholar]
  25. Kołodziejski D., Stan i potrzeby badań nad siecią parafialną archidiakonatu pomorskiego diecezji włocławskiej w średniowieczu, w: Historiograficzna prognoza 2000. Stan i potrzeby badań nad dziejami regionów kujawsko-pomorskiego i sąsiednich, red. M. Grzegorz, Bydgoszcz 2000, s. 153-160. [Google Scholar]
  26. Kumor B., Dzieje diecezji krakowskiej do roku 1795, t. 4, Kraków 2002. [Google Scholar]
  27. Kumor B., Powstanie i rozwój sieci parafialnej w Małopolsce Południowej do końca XVI w., „Prawo Kanoniczne”, 5 (1962), nr 3-4, s. 175-231; [Google Scholar]
  28. Kumor B., Powstanie i rozwój sieci parafialnej w Małopolsce Południowej do końca XVI w., „Prawo Kanoniczne” 6 (1963), nr 1-4, s. 441-532. DOI: https://doi.org/10.21697/pk.1962.5.3-4.07 [Google Scholar]
  29. Kumor B., Zanik organizacja parafialnej w Małopolsce Południowej do końca XVI w., Lublin 1957 (mps). [Google Scholar]
  30. Kurnatowska Z., Początki organizacji parafialnej polskiego Kościoła, w: Kościół w monarchiach Przemyślidów i Piastów. Materiały z konferencji naukowej, Gniezno 21-24 września 2006 roku, red. J. Dobosz, Poznań 2009, s. 37-48. [Google Scholar]
  31. Kurnatowska Z., Początki organizacji parafialnej w Wielkopolsce. Głos archeologa, w: Ecclesia Posnaniensis. Opuscula Mariano Banaszak septuagenario dedicata, red. F. Lenort, K. Latyński, Poznań 1998, s. 47-54. [Google Scholar]
  32. Kurzeja J., Rozwój średniowiecznej sieci parafialnej w dekanacie Oświęcim, Lublin 1975 (mps). [Google Scholar]
  33. Kurzeja J., Rozwój średniowiecznej sieci parafialnej w dekanacie Oświęcim, „Roczniki Humanistyczne”, 27 (1979), z. 2, s. 15-37. [Google Scholar]
  34. Laberschek J., Rozwój sieci parafialnej w dekanacie lelowskim do 1500 r., w: Księga jubileuszowa stulecia diecezji kieleckiej (1883-1983), Kielce 1986, s. 231-246. [Google Scholar]
  35. Laoudji M., Rozwój średniowiecznej sieci parafialnej w dekanacie Lelów, Lublin 1993 (mps). [Google Scholar]
  36. Litak S., Atlas Kościoła łacińskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVIII wieku, Lublin 2006. [Google Scholar]
  37. Litak S., Formowanie sieci parafialnej w Łukowskiem do końca XVI wieku. Studium geograficzno-historyczne, „Roczniki Humanistyczne”, 12 (1964), z. 2, s. 5-136. [Google Scholar]
  38. Litak S., Kościół łaciński w Rzeczypospolitej około 1772 roku. Struktury administracyjne, Lublin 1996. [Google Scholar]
  39. Litak S., Parafie w Rzeczypospolitej w XVI-XVIII wieku. Struktura, funkcje społeczno-religijne i edukacyjne, Lublin 2004. [Google Scholar]
  40. Litak S., Powstanie organizacji parafialnej a rozwój osadnictwa w ziemi łukowskiej XII-XVI w., „Roczniki Humanistyczne”, 48 (2000), z. 2 (spec.), s. 283-307. [Google Scholar]
  41. Litak S., Sieć parafialna archidiakonatu radomskiego do końca XVI wieku, Lublin 1956 (mps). [Google Scholar]
  42. Litak S., Sieć parafialna archidiakonatu radomskiego w okresie przedrozbiorowym, „Sprawozdania TN KUL”, 9 (1958), s. 102-107. [Google Scholar]
  43. Litak S., Struktura terytorialna Kościoła łacińskiego w Polsce w 1772 roku. Mapy, Lublin 1979-1980. [Google Scholar]
  44. Main I., Rozwój sieci parafialnej w dekanacie Pszczyna do końca XVIII wieku, Lublin 1996 (mps). [Google Scholar]
  45. Main I., Rozwój sieci parafialnej w dekanacie Pszczyna do końca XVIII wieku, „Roczniki Humanistyczne”, 45 (1997), z. 2, s. 159-220. [Google Scholar]
  46. Malinowska J., Studia osadnicze na obszarze powiatu brzezińskiego do połowy XVI wieku, Toruń 2002. [Google Scholar]
  47. Niewiński A., Przestrzeń kościelna w topografii średniowiecznego Krakowa. Próba syntezy, Lublin 2004. [Google Scholar]
  48. Plisiecki P., Z badań nad siecią parafialną i dziesięcinną. Przykład parafii w Dobrowodzie, „Teka Komisji Historycznej”, 1 (2004), s. 5-22. [Google Scholar]
  49. Poniewozik L., Kształtowanie się sieci parafialnej w dekanacie Wysocice w średniowieczu, „Roczniki Humanistyczne”, 43 (1995), z. 2, s. 5-57. [Google Scholar]
  50. Poniewozik L., Obraz parafii małopolskich w świetle Liber Beneficiorum Jana Długosza. Luki i wybrane możliwości uzupełnienia, „ABMK”, 108 (2017), s. 237-271. DOI: https://doi.org/10.31743/abmk.12531 [Google Scholar]
  51. Poniewozik L., Rozwój sieci parafialnej w średniowiecznej Polsce – wybrane problemy i propozycje rozwiązań, w: Dynamika przemian społecznych i religijnych w średniowieczu, red. T. Grabarczyk, T. Nowak, Warszawa 2011, s. 169-186. [Google Scholar]
  52. Poniewozik L., Rozwój średniowiecznej sieci parafialnej w dekanacie Wysocice, Lublin 1993 (mps). [Google Scholar]
  53. Radzimiński A., Badania nad strukturami kościelnymi i duchowieństwem w Polsce średniowiecznej. Zarys problematyki, w: Pytania o średniowiecze. Potrzeby i perspektywy badawcze polskiej mediewistyki, red. W. Fałkowski, Warszawa 2001, s. 67-98. [Google Scholar]
  54. Rajman J., Najstarsze kościoły ziemi zatorskiej na tle wykazu parafii dekanatu zatorskiego z lat 1325-1327, „Rocznik Spytkowicki”, 2 (2023), s. 26-47. DOI: https://doi.org/10.12797/RSpyt.02.2023.02.02 [Google Scholar]
  55. Rajman J., Rozwój sieci parafialnej w ziemi zatorskiej w okresie od ok. 1326 do ok. 1378 r., „Rocznik Spytkowicki”, 3 (2024), s. 7-25. DOI: https://doi.org/10.12797/RSpyt03.2024.03.01 [Google Scholar]
  56. Rozynkowski W., Powstanie i rozwój sieci parafialnej w diecezji chełmińskiej w czasach panowania zakonu krzyżackiego, Toruń 2000 („Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu”, 89 (2000), z. 2). [Google Scholar]
  57. Rozynkowski W., Rozwój sieci parafialnej w Toruniu od średniowiecza do czasów współczesnych, w: Toruń. Miasto wielu wyznań, red. J. Kłaczkow, P. Oliński, W. Rozynkowski, Toruń 2017, s. 17-32. [Google Scholar]
  58. Różański M., Rozwój sieci parafialnej w archidiakonacie uniejowskim od Liber Beneficiorum do 1795 r., „Łódzkie Studia Teologiczne”, 9 (2000), s. 287-294. [Google Scholar]
  59. Różański M., Sieć parafialna w archidiakonacie łęczyckim w okresie staropolskim, „Colloquia Theologica Adalbertina. Biblica, Patristica et Historica”, 5/15 (2004), s. 53-65. [Google Scholar]
  60. Różański M., Sieć parafialna w archidiakonacie uniejowskim w świetle Liber Beneficiorum Jana Łaskiego, „Łódzkie Studia Teologiczne”, 8 (1999), s. 379-393. [Google Scholar]
  61. Rzewuska-Kurzeja B., Rozwój sieci parafialnej w prepozyturze kieleckiej w średniowieczu, „Nasza Przeszłość”, 59 (1983), s. 69-96. DOI: https://doi.org/10.52204/np.1983.59.69-96 [Google Scholar]
  62. Rzewuska-Kurzeja B., Rozwój średniowiecznej sieci parafialnej w prepozyturze kieleckiej, Lublin 1975 (mps). [Google Scholar]
  63. Saładyga B., Rozwój średniowiecznej sieci parafialnej w dekanacie Kazimierza Wielka vel Witów, Rzeszów 2023 (mps). [Google Scholar]
  64. Staniszewski P. (recenzja), S. Litak, Parafie w Rzeczypospolitej w XVI-XVIII wieku, Lublin 2004, ss. 515, „Nasza Przeszłość”, 105 (2006), s. 335-344. DOI: https://doi.org/10.52204/np.2006.105.335-344 [Google Scholar]
  65. Szafran P., Rozwój średniowiecznej sieci parafialnej w Lubelskiem, Lublin 1958. [Google Scholar]
  66. Wiśniowski E., Badania nad początkami i rozwojem średniowiecznej sieci parafialnej na ziemiach polskich, „Annales UMCS”, 45 (1990), Sectio F, s. 43-55. [Google Scholar]
  67. Wiśniowski E., Parafie w średniowiecznej Polsce. Struktura i funkcje społeczne, Lublin 2004. [Google Scholar]
  68. Wiśniowski E., Powstanie i rozwój organizacji parafialnej na północnym Mazowszu do początków XVIII wieku, „Zeszyty Naukowe Ostrołęckiego Towarzystwa Naukowego”, 13 (1999), s. 21-27. [Google Scholar]
  69. Wiśniowski E., Rozwój sieci parafialnej w prepozyturze wiślickiej w średniowieczu. Studium geograficzno-historyczne, Warszawa 1965. [Google Scholar]
  70. Witczak H., Powstanie i rozwój sieci parafialnej we Włocławku, „Studia Włocławskie”, 17 (2015), s. 383-408. [Google Scholar]
  71. Zygner L., Die Pfarrei im mittelalterlichen Polen. Ein Forschungsüberblick, w: Pfarreien im Mittelalter. Deutschland, Polen, Tschechien und Ungarn im Vergleich, red. N. Krupp, L. Zygner, Göttingen 2008, s. 67-82. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.

Similar Articles

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.