Skip to main navigation menu Skip to main content Skip to site footer

No. 5 (2025)

Artykuły

A few remarks about crucifixes in public institutions against the background of ECtHR and CJEU case law

  • Magdalena Matusiak-Frącczak
DOI: https://doi.org/10.54383/0031-0344.2025.05.5  [Google Scholar]
Published: 2025-05-26

Abstract

The order of the mayor of Warsaw reignited the discussion on the presence of crucifixes in public institutions. This article analyses this problem from the legal perspective with due account taken of the European standard (European Convention on Human Rights and European Union law) and of the national standard. The deliberations lead to a conclusion that Polish law contains provisions permitting religious symbols to be placed in public institutions. At the same time, public authorities, within their margin of appreciation, can place such symbols, as well as prohibit their placing.

References

  1. Anagnostopulu Anna, Elon Musk o decyzji Trzaskowskiego. „Żenujące”, „Business Insider” 22.05.2024 r., https://businessinsider.com.pl/wiadomosci/elon-musk-o-decyzji-trzaskowskiegozenujace/d0b851l, 30.05.2024 r. [Google Scholar]
  2. Banaszak Bogusław, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2009 [Google Scholar]
  3. Bodnar Adam, Najgorętsza debata, „Krytyka Polityczna” 2011/132, https://kulturaliberalna.pl/2011/07/21/bodnar-sadurski-wieruszewski-kowalski-kaminski-czy-krzyz-to-szkolny-mebel/, dostęp: 24.05.2024 r. [Google Scholar]
  4. Borecki Paweł, Pietrzak Michał, Bezstronność światopoglądowa władz publicznych a Trybunał Konstytucyjny, „Państwo i Prawo” 2010/5, s. 18–31 [Google Scholar]
  5. Borecki Paweł, Pudzianowska Dorota, Glosa do wyroku z 3 XI 2009 w sprawie Lautsi v. Włochy, skarga nr 30814/06, „Państwo i Prawo” 2010/5, s. 124–129 [Google Scholar]
  6. Derlatka Marek, Glosa do wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu z 18 marca 2011 r. w sprawie Lautsi and Others v. Italy (application no. 30814/06), „Palestra” 2011/7–8, s. 120–122 [Google Scholar]
  7. Garlicki Leszek, Zubik Marek, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. I. Wstęp, art. 1–29, Warszawa 2016 [Google Scholar]
  8. Gedicks Frederick Mark, Annicchino Pasquale, Cross, Crucifix, Culture: An Approach to the Constitutional Meaning of Confessional Symbols, „First Amendment Law Review” 2014/13, s. 71–139 [Google Scholar]
  9. Gronek Magdalena, Kard. Ryś: neutralność religijna polega na wspieraniu każdego, a nie wyzerowaniu przekonań, „Niedziela” 17.05.2024 r., https://www.niedziela.pl/artykul/101768/Kard-Rys-neutralnosc-religijna-polega-na, 26.05.2024 r. [Google Scholar]
  10. Howard Erica, Headscarves and the CJEU: Protecting fundamental rights or pandering to prejudice, „Maastricht Journal of European and Comparative Law” 2021, vol. 28(5), s. 648–666 [Google Scholar]
  11. Kamiński Ireneusz, Fatalny margines ocen, „Krytyka Polityczna” 2011/132, https://kulturaliberalna.pl/2011/07/21/bodnar-sadurski-wieruszewski-kowalski-kaminski-czy-krzyz-to-szkolny-mebel/, dostęp: 24.05.2024 r. [Google Scholar]
  12. Konstytucja RP. Tom I. Komentarz. Art. 1–86, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016 [Google Scholar]
  13. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, Lex 2023 [Google Scholar]
  14. Kowalski Michał, Powrót czarnoksiężnika, „Krytyka Polityczna” 2011/132, https://kulturaliberalna.pl/2011/07/21/bodnar-sadurski-wieruszewski-kowalski-kaminski-czy-krzyz-to-szkolny-mebel/, dostęp: 24.05.2024 r. [Google Scholar]
  15. Kowalski Michał, Powrót czarnoksiężnika – uwagi na tle wyroku Wielkiej Izby ETPCz z 18.03.2011 r. w sprawie Lautsi przeciwko Włochom, „Forum Prawnicze” 2011, s. 19–29 [Google Scholar]
  16. Kuna Anna, Wolność sumienia i wyznania w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i polskiego Trybunału Konstytucyjnego (w:) Ochrona praw człowieka w wymiarze regionalnym, red. M. Marcinko, Kraków 2012, s. 120–131 [Google Scholar]
  17. Kuźniar Aleksandra, Zakaz krzyży w warszawskich urzędach. Jest stanowisko archidiecezji, PAP 17.05.2024 r., https://www.pap.pl/aktualnosci/zakaz-krzyzy-w-warszawskich-urzedach-jest-stanowisko-archidiecezji, dostęp: 26.05.2024 r. [Google Scholar]
  18. Matczak Marcin, Usuwanie krzyży to sadyzm społeczny, który innym zabiera, choć niczego nie traci, „Gazeta Wyborcza”, 22.05.2024 r., https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,30990916,czy-usuwanie-krzyzy-to-nie-jest-sadyzm-spoleczny-ktory-innym.html, dostęp: 24.05.2024 r. [Google Scholar]
  19. Panek Joanna, Wielokulturowość z punktu widzenia prawa. Atrybuty religijne w przestrzeni publicznej, „Perspektywy Kultury” 2017/4 (19), s. 155–173 [Google Scholar]
  20. Piechowiak Marek, Negatywna wolność religijna i przekonania sekularystyczne w świetle sprawy Lautsi przeciwko Włochom, „Przegląd Sejmowy” 2011/5(106), s. 37–68 [Google Scholar]
  21. Sadowski Piotr, Wearing religious symbols at work in the ECtHR’s judgmets, „Toruńskie Studia Polsko-Włoskie” 2020, vol. XVI, s. 99–125 [Google Scholar]
  22. Sadurski Wojciech, Krzyż jak szkolny mebel?, „Krytyka Polityczna” 2011/132, https://kulturaliberalna.pl/2011/07/21/bodnar-sadurski-wieruszewski-kowalski-kaminski-czy-krzyz-to-szkolny-mebel/, dostęp: 24.05.2024 r. [Google Scholar]
  23. Skiba Roman, Kania Daria, Hołownia: nie uważam, żeby potrzebna była nam wojna o to, czy krzyże ze ścian zdejmować, PAP 17.05.2024 r., https://www.pap.pl/aktualnosci/holownia-nie-uwazam-zeby-potrzebna-byla-nam-wojna-o-czy-krzyze-ze-scian-zdejmowac-0, dostęp: 26.05.2024 r. [Google Scholar]
  24. Zucca Lorenzo, Lautsi: A Commentary on a decision by the ECtHR Grand Chamber, „International Journal of Constitutional Law” 2013, vol. 11, nr 1, s. 218–229 [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.