W ramach art. 81 ust. 2–6 aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 26.05.1982 r. Prawo o adwokaturze oraz art. 65 ust. 2a–2h ustawy z dnia 6.07.1982 r. o radcach prawnych ustawodawca uregulował dodatkowe dolegliwości wymierzane w związku z popełnieniem deliktu dyscyplinarnego, które określane są mianem „środków dyscyplinarnych” („kar dodatkowych”). Mogą być one orzekane obok kar dyscyplinarnych, natomiast nie mogą stanowić samodzielnej formy ukarania obwinionego. Zgodnie z art. 81 ust. 2 pr. adw. i art. 65 ust. 2a u.o.r.p. obok kary nagany i kary pieniężnej można orzec dodatkowo (a więc fakultatywnie) zakaz wykonywania patronatu na czas od roku do lat pięciu. Natomiast obligatoryjnie zakaz ten, w wymiarze od lat dwóch do lat dziesięciu, orzeka się obok kary zawieszenia w czynnościach zawodowych (art. 81 ust. 3 pr. adw. i art. 65 ust. 2b u.o.r.p.). Z kolei wymierzenie kary nagany i kary pieniężnej pociąga za sobą utratę biernego prawa wyborczego do organu samorządu adwokackiego na czas lat trzech od uprawomocnienia się orzeczenia (art. 81 ust. 4 pr. adw. i art. 65 ust. 2g u.o.r.p.), zaś kara zawieszenia w czynnościach zawodowych wiąże się z utratą biernego oraz czynnego prawa wyborczego na czas sześciu lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia (art. 81 ust. 5 pr. adw. i art. 65 ust. 2h u.o.r.p.). W 2014 r. miała miejsce nowelizacja ustawy Prawo o adwokaturze oraz niektórych innych ustaw dokonana ustawą z dnia 7.11.2014 r. i w związku z nią, w ramach art. 81, po ust. 3 ustawodawca dodał ust. 3a, w którym zaakcentował, iż obok kary dyscyplinarnej można orzec dodatkowo obowiązek przeproszenia pokrzywdzonego. Z kolei po ust. 5 art. 81 dodany został ust. 6, w którym stwierdzono, że sąd dyscyplinarny może orzec podanie treści orzeczenia do publicznej wiadomości w określony sposób, jeżeli uzna to za celowe ze względu na okoliczności sprawy, o ile nie narusza to interesu pokrzywdzonego. Oba te środki mogą być (co do zasady) orzekane obok każdej z kar. Analogiczne rozwiązania wprowadzono w ustawie o radcach prawnych w ramach art. 65 ust. 2e i 2f. Należy nadmienić, iż większość kar dyscyplinarnych wymienionych w art. 81 pr. adw. i art. 65 u.o.r.p. może być zastosowana zarówno w stosunku do adwokatów, radców prawnych, jak i aplikantów. Nie dotyczy to jednak kary pieniężnej, której nie orzeka się w stosunku do aplikantów. Należałoby zatem przyjąć, że również wobec aplikantów niektóre ze środków dyscyplinarnych można stosować, aczkolwiek już z samej treści przepisów w sposób jednoznaczny wynika, iż nie wszystkie (np. zakaz sprawowania patronatu). Celem niniejszej publikacji jest zatem zwrócenie szczególnej uwagi na wspomniane powyżej środki dyscyplinarne.