Aller directement au menu principal Aller directement au contenu principal Aller au pied de page
Przegląd Prawa Wyznaniowego

Vol. 15 (2023)

Artykuły

Podstawy prawne eliminowania nauczania religii w szkołach publicznych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1945–1961

  • Mieczysław Różański
DOI: https://doi.org/10.34888/ppw.2023.185-196  [Google Scholar]
Publiée: 2023-12-29

Résumé

Polska po II wojnie światowej stała się państwem rządzonym przez komunistów, którzy byli przeciwni m.in. obecności nauczania religii w szkołach publicznych. W okresie II RP religia w szkołach była nauczana zgodnie z art. 120 Konstytucji. Celem artykułu jest pokazanie, jakimi aktami prawnymi władze państwowe usuwały naukę religii ze szkoły. Pierwszy akt prawny z 1945 roku – okólnik wydany przez ministra oświaty – ograniczał nauczanie religii, a kolejne coraz bardziej deprecjonowały ten przedmiot szkolny, aż do jego całkowitego usunięcia w ustawie oświatowej z 1961 roku.

Références

  1. Dominiczak H., Organy bezpieczeństwa PRL w walce z Kościołem katolickim 1944–1990. W świetle dokumentów MSW, Warszawa 2000. [Google Scholar]
  2. Dudek A., Gryz R., Komuniści a Kościół w Polsce (1945–1989), Kraków 2003. [Google Scholar]
  3. Eisler J., Stosunki Kościół-państwo w powojennej Polsce w najnowszych publikacjach, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2004, 3/1 (5), s. 385–402. [Google Scholar]
  4. Fąka M., Państwowe prawo wyznaniowe Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Warszawa 1978. [Google Scholar]
  5. Goclon J., Prezydium Rady Ministrów w latach 1918–1939. Struktura, zakres kompetencji i działalność projektodawcza (Zarys problemu), „Czasopismo Prawno-Historyczne” 2012, t. 64, z. 1, s. 369–388. [Google Scholar]
  6. Hausner R., O trybie przygotowania obowiązujących przepisów, Warszawa 1932. [Google Scholar]
  7. Konopka H., Religia w szkołach Polski Ludowej. Sprawa nauczania religii w polityce państwa, 1944–1961, Białystok 1997. [Google Scholar]
  8. Raina P., Kościół w PRL. Dokumenty 1945–1959, t. 1, Poznań 1994. [Google Scholar]
  9. Świątkowski K., Wyznaniowe prawo polskie. Problematyka prawna wolności sumienia w PRL, Warszawa 1962. [Google Scholar]
  10. Wójcik S., Katechizacja w warunkach systemu totalitarnego na przykładzie Administracji Apostolskiej Dolnego Śląska w latach 1945–1961, Wrocław 1995. [Google Scholar]
  11. Zieliński Z., Kościół katolicki w Polsce 1944–2002, Radom 2003. [Google Scholar]
  12. Żaryn J., Dzieje Kościoła katolickiego w Polsce (1944–1989), Warszawa 2003. [Google Scholar]
  13. Żaryn J., Kościół a władza w Polsce (1945–1950), Warszawa 1997. [Google Scholar]
  14. Akty normatywne [Google Scholar]
  15. Konkordat zawarty pomiędzy Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską, Dz. U. z 1925 r. Nr 72 poz. 501. [Google Scholar]
  16. Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalona przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r. Dz. U. z 1952 r. Nr 33 poz. 232. [Google Scholar]
  17. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Dz. U. z 1921 r. Nr 44 poz. 267. [Google Scholar]
  18. Okólnik nr 50 z dnia 13 września 1945 r. w sprawie nauki szkolnej religii, Dz.U.M.O. 1945 r. Nr 4 poz. 189. [Google Scholar]
  19. Okólnik nr 32 z dnia 11 grudnia 1956 r. w sprawie wykonania zarządzenie Ministra Oświaty z dnia 8 grudnia 1956 r. o nauczaniu religii w szkołach, Dz.U.M.O. 1956 r. Nr 16 poz. 157. [Google Scholar]
  20. Okólnik nr 26 Ministra Oświaty z dnia 4 sierpnia 1958 r. w sprawie przestrzegania świeckości szkoły, Dz.U.M.O. 1958 r. Nr 9 poz. 120. [Google Scholar]
  21. Okólnik nr 28 z dnia 6 sierpnia 1958 r. w sprawie zmian w stosunkach służbowych nauczycieli religii, Dz.U.M.O 1958 r. Nr 9 poz. 124. [Google Scholar]
  22. Okólnik Ministra Oświaty z dnia 13 kwietnia 1959 r. w sprawie zatrudniania nauczycieli przedmiotów obowiązkowych, Dz.U.M.O. 1959 r. Nr 3 poz. 38. [Google Scholar]
  23. Okólnik Ministerstwa Oświaty nr 11 z dnia 14 kwietnia 1959 w sprawie szkół i klas bez nauczania religii, Dz.U.M.O. 1959 r. Nr 3 poz. 39. [Google Scholar]
  24. Uchwała Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej z dnia 12 września 1945 r. w sprawie konkordatu [w:] M. Fąka, Państwowe prawo wyznaniowe Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Warszawa 1978, s. 26. [Google Scholar]
  25. Ustawa z dnia 11 marca 1932 r. o ustroju szkolnictwa, Dz. U. z 1932 r. Nr 38 poz. 389. [Google Scholar]
  26. Ustawa z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania, Dz. U. z 1961 r. Nr 32 poz. 160. [Google Scholar]
  27. Zarządzenie Ministra Oświaty z dnia 7 grudnia 1956 r. w sprawie udziału nauczycieli przedmiotów nadobowiązkowych w posiedzeniach rad pedagogicznych, Dz.U.M.O. 1956 r. Nr 16 poz. 155. [Google Scholar]
  28. Zarządzenie Ministra Oświaty z dnia 8 grudnia 1956 r. w sprawie nauczania religii w szkołach, Dz.U.M.O. 1956 r. Nr 16 poz. 156. [Google Scholar]

Téléchargements

Les données relatives au téléchargement ne sont pas encore disponibles.

Articles similaires

1 2 > >> 

Vous pouvez également Lancer une recherche avancée de similarité pour cet article.