Skip to main navigation menu Skip to main content Skip to site footer
Przegląd Prawa Wyznaniowego

Vol. 15 (2023)

Artykuły

Legal bases for the elimination of religious instruction in public schools in the People’s Republic of Poland in 1945–1961

  • Mieczysław Różański
DOI: https://doi.org/10.34888/ppw.2023.185-196  [Google Scholar]
Published: 2023-12-29

Abstract

After the Second World War, Poland became a state ruled by communists, who were against, among other things, the presence of religious instruction in public schools. During the Second Republic, religion in schools was taught in accordance with Article 120 of the Constitution. The aim of this article is to show by what legal acts the state authorities removed religious instruction from schools. The first legal act of 1945 – a circular issued by the Minister of Education – restricted the teaching of religion, and subsequent acts depreciated this school subject more and more, until it was completely removed in the Education Act of 1961.

References

  1. Dominiczak H., Organy bezpieczeństwa PRL w walce z Kościołem katolickim 1944–1990. W świetle dokumentów MSW, Warszawa 2000. [Google Scholar]
  2. Dudek A., Gryz R., Komuniści a Kościół w Polsce (1945–1989), Kraków 2003. [Google Scholar]
  3. Eisler J., Stosunki Kościół-państwo w powojennej Polsce w najnowszych publikacjach, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2004, 3/1 (5), s. 385–402. [Google Scholar]
  4. Fąka M., Państwowe prawo wyznaniowe Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Warszawa 1978. [Google Scholar]
  5. Goclon J., Prezydium Rady Ministrów w latach 1918–1939. Struktura, zakres kompetencji i działalność projektodawcza (Zarys problemu), „Czasopismo Prawno-Historyczne” 2012, t. 64, z. 1, s. 369–388. [Google Scholar]
  6. Hausner R., O trybie przygotowania obowiązujących przepisów, Warszawa 1932. [Google Scholar]
  7. Konopka H., Religia w szkołach Polski Ludowej. Sprawa nauczania religii w polityce państwa, 1944–1961, Białystok 1997. [Google Scholar]
  8. Raina P., Kościół w PRL. Dokumenty 1945–1959, t. 1, Poznań 1994. [Google Scholar]
  9. Świątkowski K., Wyznaniowe prawo polskie. Problematyka prawna wolności sumienia w PRL, Warszawa 1962. [Google Scholar]
  10. Wójcik S., Katechizacja w warunkach systemu totalitarnego na przykładzie Administracji Apostolskiej Dolnego Śląska w latach 1945–1961, Wrocław 1995. [Google Scholar]
  11. Zieliński Z., Kościół katolicki w Polsce 1944–2002, Radom 2003. [Google Scholar]
  12. Żaryn J., Dzieje Kościoła katolickiego w Polsce (1944–1989), Warszawa 2003. [Google Scholar]
  13. Żaryn J., Kościół a władza w Polsce (1945–1950), Warszawa 1997. [Google Scholar]
  14. Akty normatywne [Google Scholar]
  15. Konkordat zawarty pomiędzy Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską, Dz. U. z 1925 r. Nr 72 poz. 501. [Google Scholar]
  16. Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalona przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r. Dz. U. z 1952 r. Nr 33 poz. 232. [Google Scholar]
  17. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Dz. U. z 1921 r. Nr 44 poz. 267. [Google Scholar]
  18. Okólnik nr 50 z dnia 13 września 1945 r. w sprawie nauki szkolnej religii, Dz.U.M.O. 1945 r. Nr 4 poz. 189. [Google Scholar]
  19. Okólnik nr 32 z dnia 11 grudnia 1956 r. w sprawie wykonania zarządzenie Ministra Oświaty z dnia 8 grudnia 1956 r. o nauczaniu religii w szkołach, Dz.U.M.O. 1956 r. Nr 16 poz. 157. [Google Scholar]
  20. Okólnik nr 26 Ministra Oświaty z dnia 4 sierpnia 1958 r. w sprawie przestrzegania świeckości szkoły, Dz.U.M.O. 1958 r. Nr 9 poz. 120. [Google Scholar]
  21. Okólnik nr 28 z dnia 6 sierpnia 1958 r. w sprawie zmian w stosunkach służbowych nauczycieli religii, Dz.U.M.O 1958 r. Nr 9 poz. 124. [Google Scholar]
  22. Okólnik Ministra Oświaty z dnia 13 kwietnia 1959 r. w sprawie zatrudniania nauczycieli przedmiotów obowiązkowych, Dz.U.M.O. 1959 r. Nr 3 poz. 38. [Google Scholar]
  23. Okólnik Ministerstwa Oświaty nr 11 z dnia 14 kwietnia 1959 w sprawie szkół i klas bez nauczania religii, Dz.U.M.O. 1959 r. Nr 3 poz. 39. [Google Scholar]
  24. Uchwała Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej z dnia 12 września 1945 r. w sprawie konkordatu [w:] M. Fąka, Państwowe prawo wyznaniowe Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Warszawa 1978, s. 26. [Google Scholar]
  25. Ustawa z dnia 11 marca 1932 r. o ustroju szkolnictwa, Dz. U. z 1932 r. Nr 38 poz. 389. [Google Scholar]
  26. Ustawa z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania, Dz. U. z 1961 r. Nr 32 poz. 160. [Google Scholar]
  27. Zarządzenie Ministra Oświaty z dnia 7 grudnia 1956 r. w sprawie udziału nauczycieli przedmiotów nadobowiązkowych w posiedzeniach rad pedagogicznych, Dz.U.M.O. 1956 r. Nr 16 poz. 155. [Google Scholar]
  28. Zarządzenie Ministra Oświaty z dnia 8 grudnia 1956 r. w sprawie nauczania religii w szkołach, Dz.U.M.O. 1956 r. Nr 16 poz. 156. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.

Similar Articles

1 2 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.