Skip to main navigation menu Skip to main content Skip to site footer
Journals name baner

No. 2(13) (2020)

Artykuły

An anti-communist game: a case in a discourse analysis

Published: 2020-12-31

Abstract

This paper aims to map function(s) and genealogies of anticommunist discourses in Poland after 2015. It is done through a critical review of existing academic literature, a comparative contrast with pre-2005 situation (the period of the postcommunist cleavage), and an analysis of selected samples of contemporary anticommunist discourses, embedded in the theoretical premises of Laclau and Mouffe’s theory of hegemony. The analysis leads to the conclusion that „anticommunism” is a floating signifier shared by several competing discourses rather than being a sign of a unified anticommunist hegemony, that anticommunist themes express and impress a critical memory of the neoliberal transition period rather than that of the Polish People’s Republic, and that the dominance of anticommunist discourses contributes, on both sides of the political cleavage, to the undermining of the democratic political logic.

References

  1. CBOS (2012), Jak się różnimy w rozumieniu własnej historii, komunikat z badań nr 167/2012, oprac. Adam Mielczarek. [Google Scholar]
  2. CBOS (2014), PRL – doświadczenia, oceny, skojarzenia, komunikat z badań nr 61/2014, oprac. Rafał Boguszewski. [Google Scholar]
  3. CBOS (2016), Trzydziesta piąta rocznica wprowadzenia stanu wojennego, komunikat z badań nr 168/2016, oprac. Antoni Głowacki. [Google Scholar]
  4. CBOS (2018), Stosunek do dekomunizacji nazw ulic, komunikat z badań nr 18/2018, oprac. Beata Roguska. [Google Scholar]
  5. Charkiewicz Ewa (2007), Od komunizmu do neoliberalizmu. Technologie transformacji, w: Ewa Majewska i Jan Sowa (red.), Zniewolony umysł 2, Kraków: korporacja ha!art. [Google Scholar]
  6. Chmielewska Katarzyna (2013), Współczesny dyskurs historyczny o polskim komunizmie w perspektywie narratologii, „Teksty Drugie”, nr 3, s. 36–51. [Google Scholar]
  7. Dobre Claudia-Florentina (2015), Uses and Misuses of Memory: Dealing with the Communist Past in Postcommunist Bulgaria and Romania, w: Małgorzata Pakier i Joanna Wawrzyniak (red.), Memory and Change in Europe: Eastern Perspectives, New York–Oxford: Berghahn Books. [Google Scholar]
  8. Do Rzeczy (2021), Bezpłatna szczepionka. Korwin-Mikke: Polacy traktują komunizm jako rzecz oczywistą, Dorzeczy.pl 4.01.2021, https://dorzeczy.pl/kraj/167456/bezplatna-szczepionkakorwin-mikke-polacy-traktuja-komunizm-jako-rzecz-oczywista.html (dostęp 25.01.2021). [Google Scholar]
  9. Golinczak Michalina (2019), Communism as a General Crime: Applying Hegemony Analysis to Anti-Communist Discourse in Contemporary Poland, „Praktyka Teoretyczna”, nr 1 (31), s. 94–117. [Google Scholar]
  10. Grabowska Mirosława (2004), Podział postkomunistyczny. Społeczne podstawy polityki w Polsce po 1989 roku, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar. [Google Scholar]
  11. Interia.pl (2021), Jacek Jaśkowiak: Ludzie, którzy zadzwonili do Jandy i Zborowskiego, zrobili słusznie, wywiad Łukasza Szpyrki, Interia.pl 4.01.2021, https://wydarzenia.interia.pl/autor/lukasz-szpyrka/newsamp-jacek-jaskowiak-ludzie-ktorzy-zadzwonili-do-jandy-izborowsk,nId,4964474 (dostęp 25.01.2021). [Google Scholar]
  12. Jasińska-Kania Aleksandra (2013), Pamięć o Moskwie, „Odra”, nr 5. [Google Scholar]
  13. Jørgensen Marianne, Phillips Louise (2002), Discourse Analysis as Theory and Method, London–Thousand Oaks–New Delhi: SAGE. [Google Scholar]
  14. Kończal Kornelia (2019), The Invention of the „Cursed Soldiers” and Its Opponents: Post-war Partisan Struggle in Contemporary Poland, „East European Politics and Societies and Cultures”, t. 34, nr 1, s. 67–95. [Google Scholar]
  15. Korycki Kate (2017), Memory, Party Politics, and Post-Transition Space: The Case of Poland, „East European Politics and Societies and Cultures”, t. 31, nr 3, s. 518–544. [Google Scholar]
  16. Krasnodębski Zdzisław (2000), Komunizm – przeszłość, która nie chce przeminąć, w: Jacek Kloczkowski (red.), Antykomunizm po komunizmie, Kraków: Ośrodek Myśli Politycznej. [Google Scholar]
  17. Kraśko Nina (2000), Polska Ludowa w programach partyjnych i działaniu politycznym w III Rzeczpospolitej, w: Joanna Kurczewska (red.), Kultura narodowa i polityka, Warszawa: Oficyna Naukowa. [Google Scholar]
  18. Kulas Piotr (2018), Antyelitarna narracja współczesnej polskiej prawicy, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 14, nr 4, s. 14–39. [Google Scholar]
  19. Kulas Piotr, Śpiewak Paweł (2020), Długi marsz przez instytucje kultury. Polityka Zjednoczonej Prawicy a wymiana elit w nowym ładzie kulturalnym państwa po roku 2015, „Studia Socjologiczno-Polityczne”, nr 1 (12), s. 73–97. [Google Scholar]
  20. Kurier Poranny (2016), Adrian Zandberg: Komunistami nie jesteśmy. SLD zatonęło samo, bez naszej pomocy, Marta Gawina, Poranny.pl 26.04.2016, https://poranny.pl/adrian-zandberg-komunistaminie-jestesmy-sld-zatonelo-samo-bez-naszej-pomocy/ar/9916658 (dostęp 22.02.2021). [Google Scholar]
  21. Kwiatkowski Piotr Tadeusz (2008), Pamięć zbiorowa społeczeństwa polskiego w okresie transformacji, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar. [Google Scholar]
  22. Laclau Ernesto i Chantal Mouffe (2007), Hegemonia i socjalistyczna strategia: przyczynek do projektu radykalnej polityki demokratycznej, tłum. Sławomir Królak, Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej. [Google Scholar]
  23. Laclau Ernesto (2009), Rozum populistyczny, tłum. Tomasz Szkudlarek i in., Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej. [Google Scholar]
  24. Laclau Ernesto (2010), Co oznacza populizm, tłum. Adam Ostolski, w: Olga Wysocka (red.), Populizm, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. [Google Scholar]
  25. Leyk Aleksandra, Wawrzyniak Joanna (2020), Cięcia. Mówiona historia transformacji, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej. [Google Scholar]
  26. Lipiński Artur (2019), Banalny antykomunizm i podział postkomunistyczny. Konstruowanie pamięci zbiorowej w polskim dyskursie politycznym, „Studia Polityczne”, nr 2, s. 51–74. [Google Scholar]
  27. Maier Charles (2001), Gorąca pamięć… zimna pamięć. O połowicznym okresie rozpadu pamięci faszyzmu i komunizmu, tłum. M.K., „Res Publica”, nr 7, s. 29–34, https://publica.pl/teksty/maier-goraca-pamiec-zimna-pamiec-61925.html (dostęp 25.01.2021). [Google Scholar]
  28. Mikołajewska-Zając Karolina, Wawrzyniak Joanna (2016), Nostalgia jako narzędzie krytyki transformacji. Mit dobrego właściciela w opowieściach pracowników fabrycznych, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 12, nr 2, s. 36–54. [Google Scholar]
  29. Moll Łukasz (2019), Erasure of the Common: From Polish Anti-Communism to Universal Anti-Capitalism, „Praktyka Teoretyczna”, nr 1 (31), s. 118–145. [Google Scholar]
  30. Morawski Karol (2016), Dyskurs, hegemonia, demokracja. Analiza krytyczna projektu demokracji radykalnej E. Laclau i Ch. Mouffe, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. [Google Scholar]
  31. Mouffe Chantal (2008), Polityczność, tłum. Joanna Erbel, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej. [Google Scholar]
  32. Mouffe Chantal (2020), W obronie lewicowego populizmu, tłum. Barbara Szelewa, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej. [Google Scholar]
  33. Nijakowski Lech M. (2007), Polityka pamięci w Polsce a przemoc symboliczna: instytucje i konflikty, w: Małgorzata Głowacka-Grajper, Ewa Nowicka (red.), Jak się dzielimy i co nas łączy? Przemiany wartości i więzi we współczesnym społeczeństwie polskim, Kraków: Nomos. [Google Scholar]
  34. Osowski Jarosław (2019), Koniec dekomunizacji nazw w Warszawie? Nie ma ulic Duracza i 17 Stycznia, są protesty, Wyborcza.pl 5.07.2019, https://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/7,54420,24966767,koniec-dekomunizacji-nazw-w-warszawie-nie-ma-ulicduracza-i.html (dostęp 25.01.2021). [Google Scholar]
  35. Ostolski Adam (2010), Płeć, kino i „sprawiedliwość okresu przejściowego”, w: Aleksandra Lompart (red.), Jednostka zakorzeniona? Wykorzeniona? Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. [Google Scholar]
  36. Praktyka Teoretyczna (2019), Anti-Communisms: Discourses of Exclusion, „Praktyka Teoretyczna”, nr 1 (31), s. 7–13. [Google Scholar]
  37. Raciborski Jacek (2020), Logika politycznych konfliktów i ich wyborcze manifestacje, „Rocznik Strategiczny 2019/2020”, t. 25, s. 433–450. [Google Scholar]
  38. Rusu Mihai Stelian (2015), Battling over Romanian Red Past. The Memory of Communism between Elitist Cultural Trauma and Popular Collective Nostalgia, „Romanian Journal of Society and Politics”, nr 10 (1), s. 24–48. [Google Scholar]
  39. Rzeczpospolita (2017), Marcelina Zawisza: Jeśli nie zabiłby mnie rak, umarłabym z głodu, Rp.pl 2.02.2017, https://www.rp.pl/Plus-Minus/302029880-Marcelina-Zawisza---Jesli-nie-zabilby-mnie-rakumarlabym-z-glodu.html (dostęp 25.01.2021). [Google Scholar]
  40. Sadura Przemysław (2006), Ideologie elit III RP, w: Jacek Raciborski (red.), Elity rządowe III RP 1997–2004: portret socjologiczny, Warszawa: Trio. [Google Scholar]
  41. Smolar Aleksander (2008), Władza i geografia pamięci, w: Piotr Kosiewski (red.), Pamięć jako przedmiot władzy, Warszawa: Fundacja im. Stefana Batorego. [Google Scholar]
  42. Sowa Jan (2015), Kapitalizm przegra z komunizmem. Wyobraźcie to sobie, wywiad Michała A. Zielińskiego, Wyborcza.pl, 2.05.2015, https://wyborcza.pl/magazyn/1,124059,17841525,Kapitalizm_przegra_z_komunizmem__Wyobrazcie_to_sobie.html (dostęp 25.01.2021). [Google Scholar]
  43. Szcześniak Magda, Zaremba Łukasz (2019), Paranoid looking: on de-communization, „Journal of Visual Culture”, nr 18 (2), s. 209–233. [Google Scholar]
  44. TOK FM (2013), Rok 2013 rokiem Edwarda Gierka? „Jest jedną z bardziej pozytywnych postaci PRL, kochaną przez wielu”, Tok.fm 2.01.2013, https://www.tokfm.pl/Tokfm/1,103087,13129839,Rok_2013_rokiem_Edwarda_Gierka___Jest_jedna_z_bardziej.html (dostęp 25.01.2021). [Google Scholar]
  45. TVP Info (2021), Afera wokół szczepień. „Dla celebrytów komunizm cały czas istnieje”, Adrian Gąbka, TVP Info 4.01.2021, https://www.tvp.info/51639069/politycy-komentuja-zachowanie-celebrytowktorzy-zaszczepili-sie-przeciwko-covid-19-poza-kolejnoscia-tvp-info (dostęp 22.02.2021). [Google Scholar]
  46. Troebst Stefan (2011), Pamięć o dyktaturach i kultura historyczna w Europie Wschodniej i Południowej: zestawienie ujęć porównawczych, tłum. Justyna Górny, „Przegląd Historyczny”, nr 102 (1), s. 117–154. [Google Scholar]
  47. Trutkowski Cezary (2006), Społeczne reprezentacje PRL, w: Jacek Raciborski (red.), Elity rządowe III RP 1997–2004: portret socjologiczny, Warszawa: Trio. [Google Scholar]
  48. Wysmułek Jakub (2019), Dąbrowszczacy: między symbolem antyfaszyzmu a polityką antykomunizmu, „Kultura i Społeczeństwo”, nr 2, s. 133–161. [Google Scholar]
  49. Zarycki Tomasz, Warczok Tomasz (2020), The Social Construction of Historical Traumas: the Polish Experience of the Uses of History in an Intelligentsia-dominated Polity, „European Review”, t. 28, nr 6, s. 911–931. [Google Scholar]
  50. Zawadzka Anna (2009), Żydokomuna, Szkic do socjologicznej analizy źródeł historycznych, „Societas/Communitas”, nr 2 (8), s. 199–244. [Google Scholar]
  51. Zawadzka Anna (2013), Zdzieranie masek. Sposoby pisania o żydowskich komunistach, „Studia Litteraria Historica”, nr 2, s. 236–262. [Google Scholar]
  52. Zawadzka Anna (2016), Piętno „żydokomuny” w ujęciu pokoleniowym. Szkic do badań, „Teksty Drugie”, nr 1, s. 88–107. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.