Zu Konfessionsfragen in den ausgewählten deutschen Dorfwillküren in Polen / O kwestiach wyznaniowych w wybranych niemieckich wilkierzach wiejskich w Polsce



Abstrakt

Głównym tematem poruszanym w poniższej pracy artykułu są kwestie wyznaniowe w wybranych niemieckich wilkierzach wiejskich, które powstały w XVII w. i XVIII w. na obszarze północnej Polski objętej niegdyś procesem niemieckiego osadnictwa na Wschodzie zapoczątkowanym jeszcze za czasów panowania Karola Wielkiego i Ottona I. Interesującym pozostaje również fakt, iż w rzeczonej kolonizacji wschodniej – oprócz Niemców – uczestniczyli także przedstawiciele innych narodowości, np. Holendrzy, czego efektem jest powstawanie tzw. wsi olęderskich różniących się organizacją od wsi zakładanych przez osadników niemieckich. Myślą przewodnią publikacji jest jednak obecność tematów korespondujących z Bogiem i Kościołem w dokumentach regulujących organizację życia we wsi. Wskazane zostały również atrybuty Boga oraz obszary Jego działania, jak również świętych kościoła katolickiego, w konkretnych passusach wilkierzy poruszających konkretne zagadnienia z życia społeczności wiejskiej


Słowa kluczowe

wilkierz; niemieckie osadnictwo na wschodzie; Bóg

Źródła
Kutrzeba, Stanisław; Mańkowski, Alfons, Archiwum Komisji Prawniczej, Tom XI. Polska Akademia Umiejętności, Kraków 1938.
Targowski, Michał (Hrsg.), Wilkierz Wielkiej Nieszawki z 1771 roku. In: Rocznik Toruński 39, S. 147-160, Toruń 2012.
http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Rocznik_Torunski/Rocznik_Torunski-r2012-t39/Rocznik_Torunski-r2012-t39-s147-160/Rocznik_Torunski-r2012-t39-s147-160.pdf (Zugang am: 28.01.2018).
Targowski, Michał, Wilkierz wsi Kosowo i Chrystkowo z pierwszej połowy XVIII wieku. Towarzystwo Przyjaciół Dolnej Wisły, S. 7-16, Gruczno 2013.


Bibliografia
Baranowski, Ignacy Tadeusz, Wsie holenderskie na ziemiach polskich. In: Przegląd historyczny 19/1, 1915, S. 64-82,
http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Przeglad_Historyczny/Przeglad_Historyczny-r1915-t19-n1/Przeglad_Historyczny-r1915-t19-n1-s64-82/Przeglad_Historyczny-r1915-t19-n1-s64-82.pdf (Zugang am: 2.11.2017).
Boockmann, Hartmut, Der Deutsche Orden. Zwölf Kapitel aus seiner Geschichte, Beck, München 1981.
Bundesverfassung der Schweizerischen Eidgenossenschaft (1999): https://www.admin.ch/opc/de/classified-compilation/19995395/index.html#ani1 (Zugang am: 17.01.2018).
Chodyła, Zbigniew, Zarys najstarszych dziejów osad olęderskich w Puszczy Pyzdrskiej 1746-1793, Lokalna Organizacja Turystyczna „Puszcza Pyzdrska”, Pyzdry 2015.
Eggers, Hans, Deutsche Sprachgeschichte III. Das Frühneuhochdeutsche, Rowohlt Taschenbuch Verlag, Reinbek bei Hamburg 1969.
Eliade, Mircea, Sacrum a profanum, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2008.
Grabarek, Józef, Die Ostkolonisation im westslawischen und baltischen Sprachraum bis 1350. In: Bartoszewicz, Iwona / Hałub, Marek / Jurasz, Alina (Hrsg.): Werte und Wertungen. Sprach-, Literatur- und kulturwissenschaftliche Skizzen und Stellungnahmen. Festschrift für Eugeniusz Tomiczek zum 60. Geburtstag. ATUT, S. 504-512, Wrocław 2004.
Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland, Präambel (1949): https://www.gesetze-im-internet.de/gg/pr_ambel.html (Zugang am: 17.01.2018).
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (1997): http://www.sejm.gov.pl/prawo/konst/polski/kon1.htm (Zugang am: 17.01.2018).
Krasuski, Jerzy, Historia Niemiec. Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 2008.
Łaziński, Marek (Hrsg.), Słownik niemieckich zapożyczeń w polszczyźnie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.
Schweizerlandeshymne (1841): https://www.admin.ch/gov/de/start/bundesrat/geschichte-des-bundesrats/schweizer-landeshymne.html (Zugang am: 17.01.2018).
Olbrich, Heinrich, Otto, von, Die Tragödie des Deutschtums in Polen, ttps://www.kreis-ahrweiler.de/kvar/VT/hjb1963/hjb1963.22.htm (Zugang am: 17.01.2018).
Schäfer, Joachim, Bartholomäus, in: Ökumenisches Heiligenlexikon, https://www.heiligenlexikon.de/BiographienB/Bartholomaeus.htm (17.03.2018).
Schäfer, Joachim, Johannes, in: Ökumenisches Heiligenlexikon, https://www.heiligenlexikon.de/BiographienJ/Johannes.htm (17.03.2018).
Schäfer, Joachim, Johannes der Täufer, in: Ökumenisches Heiligenlexikon, https://www.heiligenlexikon.de/BiographienJ/Johannes_der_Taeufer.htm (17.03.2018).
Schäfer, Joachim, Martin von Tours, in: Ökumenisches Heiligenlexikon, https://www.heiligenlexikon.de/BiographienM/Martin_von_Tours.htm (17.03.2018).
Schäfer, Joachim, Philippus der Apostel, in: Ökumenisches Heiligenlexikon, https://www.heiligenlexikon.de/BiographienP/Philippus_Apostel.htm (17.03.2018).
Szawiel, Tadeusz, Religijność ludowa: perspektywy spojrzenia, III. 2008, Nr. 634: http://www.miesiecznik.znak.com.pl/6342008tadeusz-szawielreligijnosc-ludowa-perspektywy-spojrzenia/ Zugang am: 18.03.2018).
Szymańska, Aleksandra, Religijność ludowa i kult świętych, http://rme.cbr.net.pl/index.php/archiwum-rme/534-stycze-luty-nr-65/kultura-i-tradycje-ludowe13/710-religijno-ludowa-i-kult-witych (Zugang am: 19.03.2018).
Targowski, Michał, Wstęp. In: Targowski, Michał: Wilkierz wsi Kosowo i Chrystkowo z pierwszej połowy XVIII wieku. Towarzystwo Przyjaciół Dolnej Wisły, S. 7-16, Gruczno 2013.
Verfassung der Republik Polen (1997): http://www.sejm.gov.pl/prawo/konst/niemiecki/kon1.htm (Zugang am: 17.01.2018).
Wiślicz, Tomasz, Religijność wiejska w Rzeczpospolitej szlacheckiej. Problemy i trzy przybliżenia. In: Barok XI/2 (22) 2004, S. 97-118.
Pobierz

Opublikowane
2019-01-03


Dział
Historia

Udostępnij

Owsiński, P. (2019). Zu Konfessionsfragen in den ausgewählten deutschen Dorfwillküren in Polen / O kwestiach wyznaniowych w wybranych niemieckich wilkierzach wiejskich w Polsce. Kieleckie Studia Teologiczne, (17), 181-197. Pobrano z https://ojs.academicon.pl/index.php/kst/article/view/1714

Piotr Aleksander Owsiński  piotr.owsinski@uj.edu.pl
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Wydział Filologiczny, Instytut Filologii Germańskiej  Polska
https://orcid.org/0000-0001-7862-3345

dr Piotr A. Owsiński – ur. w 1984 r. w Chmielniku. Absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Uzyskał doktorat z zakresu językoznawstwa germańskiego na Wydziale Filologicznym UJ na podstawie dysertacji doktorskiej pt. Eine ostdeutsche Apostelgeschichte aus dem 14. Jh. Versuch einer Sprachanalyse der deutschen Übersetzung. Od 2009 r. pracownik naukowo-dydaktyczny w Instytucie Filologii Germańskiej UJ; główne obszary zainteresowań naukowych: historia języka niemieckiego, gramatyka historyczna języka niemieckiego, grafematyka tekstów średnio-wysoko-niemieckich i wczesno-nowo-wysoko-niemieckich, tłumaczenie, onomastyka, językowy obraz świata; monografia: Graphematische Untersuchungen zur ostdeutschen Apostelgeschichte aus dem 14. Jahrhundert, Frankfurt a.M. 2017, współredakcja: Auf den Spuren der Deutschen in Mittel- und Osteuropa. Sławomira Kaleta-Wojtasik in memoriam. Frankfurt a.M. 2017; autor artykułów z zakresu historii języka niemieckiego i grafematyki, jak również kulturoznawstwa publikowanych w „KST” w Kielcach, „Studiach Warmińskich” w Olsztynie, „Germanica Wratislaviensia” we Wrocławiu oraz innych tomach wydanych w Warszawie, Rzeszowie, Frankfurcie nad Menem i Hamburgu.




CitedBy Crossref
0

CitedBy Scopus
0



1. Zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994r., autor publikacji przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma Kieleckie Studia Teologiczne. Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

2. Za zgodą redakcji czasopisma opublikowane artykuły w Biblical Annals mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

3. Redakcja publikuje teksty on line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 3.0 PL.