Skip to main navigation menu Skip to main content Skip to site footer
Językoznawstwo baner

No. 3/28 (2026)

Articles

Communication difficulties and verbal fluency disorders in children diagnosed with FASD

DOI: https://doi.org/10.25312/j.10651  [Google Scholar]
Published: 2026-10-23

Abstract

Prenatal alcohol exposure results in permanent damage to the central nervous system, leading to language and communication deficits that are characteristic of fetal alcohol spectrum disorders (FASD). The aim of this review article is to present current knowledge on communication difficulties and verbal fluency disorders in children with FASD, with particular emphasis on their diagnostic significance. The paper is based on a review of recent literature concerning the neurobiological basis of communication impairments, language functioning, and verbal fluency performance in children prenatally exposed to alcohol. The reviewed studies indicate that central nervous system damage contributes to deficits in discourse organisation, comprehension of non-literal language, prosody, and the generation of words according to phonemic and semantic categories. The literature also demonstrates that verbal fluency assessment provides valuable information about a child's cognitive functioning and may be an important component of a comprehensive, multidisciplinary FASD assessment. The findings highlight the need to incorporate systematic evaluation of language and communication abilities into both the diagnostic process and therapeutic planning for children with FASD.

References

  1. Alsameen M.H., Candelaria-Cook F.T., Cerros C.M., Hill D.E., Stephen J.M. (2025), Altered neuronal network connectivity in children with fetal alcohol spectrum disorder and its association with inhibitory function, „Alcohol, Clinical and Experimental Research”, vol. 49, s. 2133–2145, https://doi.org/10.1111/acer.70144 [Google Scholar]
  2. Banasiak-Macherska E. (2024), Niechciana niepełnosprawność. Rozwój poznawczy i językowy dzieci z FASD (w aspekcie teorii i praktyki logopedycznej), „Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej”, nr 52, s. 123–132, https://doi.org/10.26881/ndps.2024.52.08 [Google Scholar]
  3. Beausoleil N., Monetta L., Leblanc B., Joanette Y. (2001), Unconstrained oral naming abilities of right-hemisphere damaged individuals: a qualitative and time-course analysis, „Clinical Linguistics and Phonetic”, vol. 15, s. 73–77. [Google Scholar]
  4. Chantraine Y., Joanette Y., Ska B. (1998), Conversational abilities in patients with right hemisphere damage, „Journal of Neurolinguistics”, vol. 11, s. 21–32, https://doi.org/10.1016/S0911-6044(98)00003-7 [Google Scholar]
  5. Doyle L.R., Moore E.M., Coles C.D., Kable J.A., Sowell E.R., Wozniak J.R., Jones K.L., Riley E.P., Mattson S.N. (2018), Executive Functioning Correlates with Communication Ability in Youth with Histories of Heavy Prenatal Alcohol Exposure, „Journal of the International Neuropsychological Society”, vol. 24, nr 10 s. 1026–1037, https://doi.org/10.1017/s1355617718000772 [Google Scholar]
  6. Giora R., Zaidel E., Soroker N., Batori G., Kasher A. (2000), Differential effects of right and left hemisphere damage on understanding sarcasm and metaphor, „Metaphor and Symbol”, vol. 15, s. 63–83. [Google Scholar]
  7. Goñi J., Arrondo G., Sepulcre J., Martimcorena I., de Mendizabal N., Corominas-Murtra B., Bejarano B., Ardanza-Trevijano S., Peraita H., Wall D., Villoslada P. (2011), The semantic organization of the animal category: evidence from semantic verbal fluency and network theory, „Cognitive Processing”, vol. 12, s. 183–196, https://doi.org/10.1007/s10339-010-0372-x [Google Scholar]
  8. Grindrod C.M., Baum S.R. (2005), Hemispheric contributions to lexical ambiguity resolution in a discourse context: Evidence from individuals with unilateral left and right hemisphere lesions, „Brain and Cognition”, vol. 57, nr 1, s. 70–83, https://doi.org/10.1016/j.bandc.2004.08.023 [Google Scholar]
  9. Heath R.L., Blonder L.X. (2005), Spontaneous humor among right hemisphere stroke survivors, „Brain and Language”, vol. 93, nr 3, s. 267–276, https://doi.org/10.1016/j.bandl.2004.10.006 [Google Scholar]
  10. Hurks P.P.M., Hendriksen J.G.M., Vles J.S.H., Kalff A.C., Feron F.J.M., Kroes M., van Zeben T.M.C.B., Steyaert J., Jolles J. (2004), Verbal fluency over time as a measure of automatic and controlled processing in children with ADHD, „Brain and Cognition”, vol. 55, nr 3, s. 535–544, https://doi.org/10.1016/j.bandc.2004.03.003 [Google Scholar]
  11. Jacobson S.W., Hoyme H.E., Carter R.C., Dodge N.C., Molteno C.D., Meintjes E.M., Jacobson J.L. (2021), Evolution of the physical phenotype of fetal alcohol spectrum disorders from childhood through adolescence, „Alcoholism: Clinical and Experimental Research”, vol. 45, nr 2, s. 395–408, https://doi.org/10.1111/acer.14534 [Google Scholar]
  12. Jadczak-Szumiło T. (2025), Etyczne problemy związane z diagnostyką FASD, https://www.mp.pl/pediatria/artykuly-wytyczne/wytyczne/386695,etyczne-problemy-zwiazane-z-diagnostyka-fasd [dostęp: 1.09.2026]. [Google Scholar]
  13. Kable J.A., O’Connor M.J., Olson H.C., Paley B., Mattson S.N., Anderson S.M., Riley E.P. (2016), Neurobehavioral disorder associated with prenatal alcohol exposure (ND-PAE): proposed DSM-5 diagnosis, „Child Psychiatry & Human Development”, vol. 47(2), s. 335–346, https://doi.org/10.1007/s10578-015-0566-7 [Google Scholar]
  14. Kaczmarek L. (1988), Nasze dziecko uczy się mowy, Lublin: Wydawnictwo Lubelskie. [Google Scholar]
  15. Karousou A., Economacou D., Makris N. (2023), Clustering and Switching in Semantic Verbal Fluency: Their Development and Relationship with Word Productivity in Typically Developing Greek-Speaking Children and Adolescents, „Journal of Intelligence”, vol. 11, nr 11, art. 209, https://doi.org/10.3390/jintelligence11110209 [Google Scholar]
  16. Klecka M. (2020), FAScynujące dzieci, Świerklany: Wydawnictwo Ośrodek Fastryga. [Google Scholar]
  17. Klecka M. (2025), Schemat postępowania diagnostycznego, https://www.mp.pl/pediatria/artykuly-wytyczne/wytyczne/386694,schemat-postepowania-diagnostycznego [dostęp: 1.09.2026]. [Google Scholar]
  18. Klimczak J. (2011), Fetal Alcohol Syndrom – czyli skutki oddziaływania alkoholu na płód, [w:] M. Banach (red.), Alkoholowy Zespół Płodu. Teoria. Diagnoza. Praktyka, Kraków: Wydawnictwo WAM, s. 147–156. [Google Scholar]
  19. Kornas-Biela D. (2024), Prenatalny okres rozwoju człowieka, [w:] D. Pluta-Wojciechowska, K. Kaczorowska-Bray (red.), Czynności prymarne w logopedii, Gdańsk: Grupa Wydawnicza Harmonia Universalis, s. 25–32. [Google Scholar]
  20. Lichtenberg-Kokoszka E., Straub B. (2002), W okresie prenatalnym, „Świat Problemów”, nr 10, s. 29–30. [Google Scholar]
  21. Łojek E. (2007), Bateria Testów do Badania Funkcji Językowych i Komunikacyjnych Prawej Półkuli Mózgu, Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego sp. z o.o. [Google Scholar]
  22. McDonald S. (1999), Exploring the process of inference generation in sarcasm: A review of normal and clinical studies, „Brain and Language”, vol. 68, nr 3, s. 486–506. [Google Scholar]
  23. Nogales F., Jotty K., Pascual-Vaca D., Gallego-López M.d.C., Carreras O., Ojeda M.L. (2025), Rat models of fetal alcohol spectrum disorders for studying the critical role of cerebellar damage: A scoping review, „Alcohol, Clinical and Experimental Research”, vol. 49, nr 9, s. 1855–1876, https://doi.org/10.1111/acer.70127 [Google Scholar]
  24. Palicka I., Cochoń-Chojnacka A., Dyląg K., Przybyszewska K., Szymańska K. (2025), Ocena ośrodkowego układu nerwowego, „Medycyna Praktyczna – Pediatria – Wydanie Specjalne”, nr 1, s. 39–41. [Google Scholar]
  25. Pell M.D. (1999), Fundamental frequency encoding of linguistic and emotional prosody by right hemisphere – damaged speakers, „Brain and Language”, vol. 69, s. 161–192. [Google Scholar]
  26. Schmahmann D. (2009), Rola móżdżku w powstawaniu afektu i niektórych psychoz, [w:] K. Jodzio (red.), Neuropsychologia. Współczesne kierunki badań, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 135–163. [Google Scholar]
  27. Szepietowska E.M., Gawda B. (2016), Mechanizmy neuronalne fluencji semantycznej i literowej: badania z użyciem fMRI. Implikacje kliniczne, „Polskie Forum Psychologiczne”, t. 21, nr 2, s. 170–187. [Google Scholar]
  28. Szepietowska E.M., Lipian J. (2012), Fluencja słowna neutralna i afektywna u chorych z uszkodzeniem prawej, lewej lub obu półkul mózgu, „Psychiatria Polska”, nr 46(4), s. 539–551. [Google Scholar]
  29. Talarowska M., Zboralski K., Gałecki P. (2011), Wykonanie testu fluencji słownej przez chorych z depresją i organicznymi zaburzeniami depresyjnymi, „Current Problems of Psychiatry”, nr 12(4), s. 397–403. [Google Scholar]
  30. Tompkins C.A., Baumgaetner A., Lehman M.L., Fassbinder W. (2000), Mechanisms of discourse comprehension after right hemisphere brain damage: suppression in lexical ambiguity resolution, „Journal of Speech Language and Hearing Research”, vol. 43(1), s. 62–78, https://doi.org/10.1044/jslhr.4301.62 [Google Scholar]
  31. Zając-Lamparska L., Wiłkość M., Markowska M., Laskowska-Levy I., Wróbel M., Małkowski B. (2017), Fluencja słowna w badaniach techniką PET w warunkach przedłużonej aktywizacji poznawczej z zastosowaniem znacznika 18F-fluorodeoksyglukozy (FDG), „Psychiatria Polska”, nr 51(4), s. 687–703, https://doi.org/10.12740/PP/OnlineFirst/62394 [Google Scholar]
  32. Zakowicz P., Jadczak-Szumiło T., Brzezicki M., Jędrczak K., Wiśniewska Z., Bąbka J., Skibińska M. (2026), Subtle Cognitive Variability in Foetal Alcohol Syndrome Spectrum: Intelligence Profiles and Verbal Fluency Performance Across Diagnostic Categories in Polish Population, „Journal of Clinical Medicine”, vol. 15(3), s. 1233, https://doi.org/10.3390/jcm15031233 [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.