Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki
Teka Komisji Prawniczej PAN Oddział w Lublinie

Tom 19 Nr 1 (2026)

Artykuły

Endowment Capital as a Systemic Legal Instrument for Strengthening the Higher Education System in Poland: de lege ferenda Proposals

DOI: https://doi.org/10.32084/tkp.10688  [Google Scholar]
Opublikowane: 30.06.2026

Abstrakt

The aim of this article is to examine the feasibility of implementing endowment-type mechanisms as a policy instrument for strengthening the financial stability of public universities in Poland. The study is motivated by increasing fiscal constraints and the misalignment between short-term public funding cycles and the long-term nature of university missions. Adopting an interdisciplinary approach at the intersection of management, economics, and law, the article combines doctrinal legal analysis with qualitative empirical research based on a survey of university executives. The findings indicate both strong institutional support for capital-based financing mechanisms and significant limitations of the current funding model. The article reconceptualizes the endowment as a public-law capitalization instrument operating within the general government finance framework, rather than as a purely philanthropic construct. On this basis, it advances a de lege ferenda proposal for the systematic transfer of government securities to increase universities’ core funds. The study contributes to research on higher education finance and public governance by integrating legal and management perspectives and by offering a theoretically grounded and practically applicable model of endowment adapted to continental European conditions.

Bibliografia

  1. Binfarè, Matteo. 2025. “University Endowments.” In The Palgrave Encyclopedia of Private Equity, edited by Cumming Douglas, and Hammer Benjamin, 1170-177. Cham: Palgrave Macmillan. [Google Scholar]
  2. Borowiec, Leszek, and Marzena Kuśmierek. 2013. “Kapitał żelazny w finansowaniu organizacji non-profit w Polsce.” Research Papers of Wrocław University of Economics 306:25. [Google Scholar]
  3. Francia, Caryl A. 2025. “Yale University bounces back with 11.1% return for fiscal year.” https://www.pionline.com/institutional-investors/endowments-foundations/pi-yale-university-2025-fiscal-year-return/ [accessed: 10.03.2026]. [Google Scholar]
  4. Glinka, Beata. 2013. Przedsiębiorczość polskich imigrantów w USA. Etycznie, lokalnie, globalnie? Warszawa: Wydawnictwo Poltext. [Google Scholar]
  5. Graca, Magdalena. 2024. “The Level of Financing the Higher Education and Science Sector from Public Funds in Poland.” Journal of Public Governance 2(68):34. [Google Scholar]
  6. Hulicka, Maria. 2019 “Article 409.” In Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, edited by Jerzy Woźnicki. Warszawa. [Google Scholar]
  7. Irvin, Renee. 2010. “Definition and Management of Endowment.” In International Encyclopedia of Civil Society, edited by Helmut Anheier, and Stefan Toepler, 632-36. Springer Editors. [Google Scholar]
  8. Jemielniak, Dariusz. 2012. “Czym są badania jakościowe?” In Badania jakościowe: Podejścia i teorie, edited by Dariusz Jemielniak, IX-XVI. Warszawa: PWN. [Google Scholar]
  9. Kawałko, Robert, and Michał Twardosz. 2023. Kapitały żelazne. Warszawa: Narodowy Instytut Wolności Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatleskiego. [Google Scholar]
  10. Kostera, Monika. 2010. Organizacje i archetypy. Warszawa: Wolters Kluwers Polska [Google Scholar]
  11. Kostera, Monika, and Paweł Krzyworzeka. 2012. “Etnografia.” In Badania jakościowe. Podejścia i metody, edited by Dariusz Jemielniak, 182-240. Warszawa: PWN. [Google Scholar]
  12. Modzelewska, Anna. 2020. Struktury organizacyjne NSZZ „Solidarność” w latach 1980-1989. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. [Google Scholar]
  13. Nowak, Alojzy. 2025. Strategiczna zależność gospodarcza. Mit czy rzeczywistość?. Warszawa: PWE. [Google Scholar]
  14. Rebetak, Filip, and Viera Bartosova. 2021. “Non-profit organization’s endowment as a source of financing to improve its sustainability.” SHS Web of Conferences 91:2-3, 01027 (2021) IES2020. [Google Scholar]
  15. Schimanek, Tomasz. 2024. “Co warto wiedzieć o kapitale żelaznym.” https://instytutsprawobywatelskich.pl/co-warto-wiedziec-o-kapitale-zelaznym/ [accessed: 10.03.2026]. [Google Scholar]
  16. Schimanek, Tomasz. 2023. “Istota kapitału żelaznego i wskazówki dotyczące jego wykorzystania przez organizacje pozarządowe działające w Polsce.” In W poszukiwaniu perpetuum mobile Dobre prawo dla trzeciego sektora, edited by Magdalena Szafranek, and Szymon Wójcik, 72-73. Warszawa: Uniwersytet Warszawski, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych. [Google Scholar]
  17. Strauss, Anselm, and Juliet Corbin. 2015. Basics of qualitative research: Grounded theory procedures and techniques. Sage: Newburry Park. [Google Scholar]
  18. Strumińska-Kutra, Marta, and Izabela Koładkiewicz. 2012. “Studium przypadku.” In Badania jakościowe, edited by Dariusz Jemielniak, 39-40. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. [Google Scholar]
  19. Zieliński, Jan M. 2023. “Article 409.” In Hubert Izdebski, and Jan M. Zieliński, Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz. 3rd ed. Lex el. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.